Yapay zekâ destekli dijital öykü hazırlama sürecinin öğretmen adaylarının 21. yy becerileri özyeterlik algısı, yapay zekâ farkındalığı ve doğal afet bilinci üzerindeki etkisi

Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ desteğiyle doğal afet konulu dijital öykü oluşturma sürecinin fen bilgisi öğretmen adaylarının 21. yy. becerileri özyeterlik algıları, yapay zekâ farkındalığı ve doğal afet bilinci üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmada karma yöntemlerden biri olan, nicel verilerin nitel verilerle desteklendiği açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel boyutta, ön test-son test tek gruplu desen kullanılarak gerçekleştirilen deneysel işlemin etkisi tek bir grup üzerinde yapılan çalışmalarla test edilmiştir. Nitel boyutta ise görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan kolay ulaşılabilir örnekleme türü ile belirlenmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin, Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören üçüncü sınıf düzeyindeki 20 öğretmen adayı araştırmaya katılmıştır. Deneysel süreç 14 ders saati boyunca gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, "21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Algı Ölçeği (21YYBÖAÖ), Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği (YZFÖ) ve Afet Bilinci Algı Ölçeği (ABAÖ)" ile toplanırken; nitel veriler ise "Dijital Öykü Oluşturma Sürecine İlişkin Görüşme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde istatistik programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde ise içerik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, nicel verilerin analizi ile öğretmen adaylarının 21. yy. becerileri özyeterlik algılarına, yapay zekâ farkındalıklarına ve doğal afet bilinç algılarına ilişkin ön test-son test puanları arasındaki farkın anlamlı olduğu ve yapılan müdahalenin etki düzeyinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Nitel verilerin analizi sonucunda ise; afet bilincine bilişsel farkındalık açısından konuyu araştırma, mevcut bilgileri pekiştirme ve kavram yanılgılarını giderme yönünden katkı sağladığı, duyuşsal kazanım açısından olayları içselleştirme, empati kurma ve afet gibi zor bir konuyu yapıcı bir şekilde anlatabilme deneyimi edindikleri ortaya çıkmıştır. Dijital öyküleme 21. yy. becerilerinin gelişimine de önemli katkı sağlamış; özellikle BİT okuryazarlığı, yaratıcılık ve dijital içerik üretimi konularında becerilerin geliştiği gözlemlenmiştir. Yapay zekâ araçlarının kullanımında ise başlangıçtaki teknik zorluklara ve ön yargılara rağmen, farkındalık ve etkin kullanım becerileri artmış, katılımcılar yapay zekânın sağladığı verimlilik, farklı bakış açıları ve yaratıcılık potansiyelinin değerini fark etmişlerdir. Araştıma sonucundan hareketle yapay zekânın eğitime entegre edilmesi, afet eğitiminde yapay zekâ destekli dijital öyküleme kullanımının okullarda yaygınlaştırılması önerilmektedir.