Yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar sürecine etkisi

Yapay zekâ tabanlı tavsiye sistemleri, dijitalleşen tüketici davranışları karşısında giderek daha etkili bir pazarlama aracı hâline gelmiştir. Çevrim içi ortamlarda karar verme sürecini hızlandıran bu sistemler, kullanıcıların ürün seçimlerini doğrudan şekillendirme potansiyeline sahiptir. Özellikle tüketici kararlarını kişiselleştirilmiş öneriler aracılığıyla yönlendirebilme kapasitesi, bu sistemleri geleneksel pazarlama yaklaşımlarının ötesine taşımaktadır. Bu bağlamda, tüketici satın alma karar süreci üzerindeki etkileri giderek belirginleşen yapay zekâ destekli öneri sistemleri, pazarlama literatüründe stratejik bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla yapay zekâ tabanlı tavsiye sistemlerinin karar süreçlerine olan etkisinin derinlemesine incelenmesi, hem akademik hem de uygulamalı pazarlama alanı açısından büyük önem taşımaktadır. Yapılan açıklamalar kapsamında bu çalışmada tavsiye sistemlerinin tüketici satın alma karar süreci üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar sürecine etkilerini incelemek çalışmanın amacı olarak belirlenmiştir. Belirlenen amaç çerçevesinde hazırlanan anketler, ulusal sınırlar içerisinde yaşayan ve e-ticarette yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiye sistemlerinden yararlanan 18 yaş ve üstü 548 tüketiciye uygulanmıştır. Ancak zaman ve maliyet kısıtları nedeniyle evrenin tamamına ulaşmak mümkün olmadığından; araştırmanın türü ve amacı doğrultusunda örneklem seçimine gidilmiştir. Örneklem belirleme sürecinde olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Yapılan çalışmada tanımlayıcı istatistikler ve güvenilirlik analizleri için SPSS paket programından; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal modelleme için ise SmartPLS 4 programından faydalanılmıştır. Yapılmış olan analizler neticesinde yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar süreci üzerinde pozitif yönlü etkileri görülmüş ve araştırma hipotezi desteklenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın, yapay zekâ tabanlı pazarlama uygulamalarını daha etkin biçimde kullanmak isteyen işletmeler ve dijital platformlarda bilinçli kararlar almak isteyen tüketiciler için yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ Öneri Sistemleri, Kişiselleştirilmiş Öneriler, Veri Odaklı Pazarlama, Satın Alma Karar Süreci, Dijital Pazarlama