Yapısal kontrol sistemleri

Çalısmada son yıllarda yapı tasarımında, yapıları rüzgar ve deprem gibi dinamik yüklerin etkilerinden korumak için gelistirilmis, yapısal kontrol sistemlerinin irdelenmesi amaçlanmıstır. Bu kapsamda yapısal kontrol sistemleri detaylı bir sekilde sınıflandırılmıs, her sistemin karakteristik özellikleri ve bu özellikleri etkileyen nedenler incelenmistir. En uygun tasarımlar için sistemler birbirleri ile karsılastırılmıs, pek çok ülkedeki farklı uygulamalardan örnekler verilerek sistemlerin çalısma prensipleri açıklanmaya çalısılmıstır. Yapısal kontrol sistemlerinin tasarımı ile ilgili sayısal uygulama SAP 2000 Nl Versiyon 9.03 bilgisayar programı ile bes katlı bir yapı model alınarak yapılmıstır. Ülkemizde yapısal kontrol sistemlerinin tasarımı hakkında herhangi bir yönetmelik bulunmadıgından, öncelikle Amerikan bina yönetmeligi ?Uniform Building Code 97?'nin ilgili maddeleri incelenmis ve UBC-97 yönetmeligi geregince tasarımın gerekli geometrik ve mekanik özellikleri belirlenmistir. Örnek yapı 17 Agustos 1999 tarihinde Yarımca-Petkim'de ölçülen deprem ivme kayıtlarına göre ankastre mesnetli, kursun çekirdekli kauçuk izolatörlü, ve sönümleyici ilaveli olmak üzere üç durum için analiz edilmistir. Sonuç olarak, belirlenen dügüm noktalarının deplasman, rölatif deplasman ve ivme degerleri ile belirlenen çubuk elemanların eksenel kuvvet, kesme kuvveti ve moment degerleri üç durum için tablolar halinde karsılastırılmıs, yapısal kontrol sistemlerinin yapı tasarımındaki önemi vurgulanmıstır.