Yarı kurak şartlara uygun geliştirilen Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin adaptasyonu ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışmada CİMMYT'den tedarik edilen 49 ileri ekmeklik buğday hattı ve 1 tane de Standart çeşit kullanılmıştır. 18 kasım 2023 tarihinde Diyarbakır GAP uluslararası Tarımsal Araştırma Enstütüsü arazisinde Latis deneme desenine göre kurulan deneme 2 tekerrür ve 5 bloktan oluşmuştur. Ekmeklik buğdaya ait 11 tane verim ve kaliteye ait parametreler araştırılmış ve istatistiki olarak ortalamaları arasındaki farkların önem düzeylerine bakılmıştır.Araştırma sonucunda Genotiplerin bitki boyu ortalaması 99.35 cm olmuş ve en yüksek bitki boyu standart çeşidinde ölçülmüştür. Başak uzunluğu ortalaması ise 9,43 olmuş ve genotiplerin ortalama başak uzunluğu 12,3-8,3 cm arasında değişmiştir. En yüksek Başak uzunluğu ise G-35 genotipinde elde edilmiştir. Başakta tane sayısı ortalaması 43,58 olmuş ve en yüksek değeri G-29 genotipinde görülmüştür. Populasyonun Bin Tane Ağırlığı ortalaması 37,096 olmuş ve bu değer 43,2-31,3 arasında değişiklik göstermiştir. Hektolitre ağırlığı ortalaması 81,64 olmuştur. En yüksek hektolitre ağırlığı ortalaması G-21 genotipinde kaydedilmiştir. Başaklanma gün sayısı ortalaması 112,3 olmuştur. En yüksek Başaklanma gün sayısı ortalaması G-3 genotipinde kaydedilmiştir. En yüksek Buğday verimi G-8 genotipinde görülmüşken, En yüksek Protein oranı ortalaması G-28 genotipinde gözlemlenmiştir. Yaş gluten değeri özelliği bakımından genotiplerin ortalama değeri 29,346 olmuştur. Zeleny sedimantasyon değeri özelliği bakımından genotiplerin ortalama değeri 45 ml olmuştur. Başakta Başakçık sayısı ortalaması 17,057 olarak bulunmuştur. Çalışmada araştırılan genotipler içerisinde G-8, G-18, G-21 ve G-23'ün tane verimi bakımından, G-25, G-28, G-36 ve G-38'in kalite bakımından, G-35'in ise hem tane verimi bakımından ön sırada yer alması hem de kalite özellikleri bakımından da kabul edilebilir değerler göstermesi sebebiyle bu genotiplerin gelecek yıllarda özenle takip edilmesi gerektiği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekmeklik Buğday, Genotip, Zeleny Sedimantasyon Değeri, Verim, Kalite.