Yaşam becerileri ile bütünleştirilen fen öğretimine yönelik bir durum çalışması: İnsan ve çevre ilişkisi örneği

Bu çalışmanın amacı, yaşam becerilerini Fen Bilimleri dersi 5. sınıf ''İnsan ve Çevre'' ünitesinde bulunan ''İnsan ve Çevre İlişkisi'' konusu ile bütünleştirerek uygulanabilirliğini deneyimlemektir. Bu amaçla hazırlanan ders planları ile öğrencilerin yaşam becerilerini aktive ederek geliştirmeleri ve çevreye yönelik ilgilerinin arttırılması hedeflenmiştir. Araştırma, Kocaeli ilinin Çayırova ilçesinde bir ortaokulda 2022-2023 eğitim-öğretim yılında 43 beşinci sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma nitel durum çalışması olarak yürütülmüştür. Araştırmanın uygulanmasında, analitik düşünme, empatik düşünme, karar verme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, girişimcilik yaşam becerilerini içeren ders planları 5E Modeline uygun olarak hazırlanmıştır. İletişim ve takım çalışmasının ise süreç içerisinde grup çalışmaları ile aktive edilmesi sağlanmıştır. Bu yaşam becerileri, İnsan ve Çevre Ünitesinin, İnsan ve Çevre İlişkisi konusunun kazanımlarına uyarlanarak planların keşfetme, derinleştirme ve değerlendirme aşamalarında kullanılmıştır. Uygulamanın ardından açık uçlu soru formu ve yapılandırılmış görüşme sorularıyla öğrencilerin konunun kazanımlarına yönelik durumları ve uygulamaya ilişkin düşünceleri alınmıştır. Yaşam becerilerinin bütünleştirildiği İnsan ve Çevre İlişkisi konusu öğretimi uygulanmasından elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmesinin yanı sıra öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlüğü de veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda yaşam becerilerinin bütünleştirildiği Fen Bilimleri derslerinde öğrencilerin derse daha aktif katılım gösterdikleri, dersi eğlenceli ve ilgi çekici buldukları, öğrencilerin öğrenmelerine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan uygulama yürütülürken etkinliklerin bazı aşamalarında öğrencilerin tamamlamakta zorluk yaşadıkları görülmüştür. Örneğin eleştirel düşünme etkinliğinde ve yaratıcı düşünmenin sinektik etkinliğinde yaşam becerilerinin aktive edilmesinde zorluklarla karşılaşılarak öğrencilerin etkinliklerin tüm aşamalarını tamamlayamadıkları görülmüştür. Araştırma kapsamında geliştirilen yaşam becerileri ile bütünleştirilmiş ders planlarının ve uygulamada elde edilen bulguların fen bilimleri öğretmenlerine yol göstereceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, Durum çalışması, Fen öğretimi, İnsan ve çevre, Yaşam becerileri.