Yaşam çözümlemesinde kümelenmiş başarısızlık süresi

Yaşam çözümlemesi, tanımlanan herhangi bir olayın belirli bir başlangıç zamanından ortaya çıkmasına kadar geçen sürenin incelenmesinde kullanılan istatistiksel yöntemler topluluğudur. Olayın ortaya çıkmasına kadar geçen süre "başarısızlık süresi" ya da "yaşam süresi" olarak adlandırılır. Burada olay ölüm, hastalık, tekrarlama, tedaviye yanıt alma, bozulma gibi araştırmacının ilgilendiği herhangi bir durum olabilir. Cox Regresyon modeli, yaşam çözümlemesinde en çok kullanılan modellerden biridir. İlk olarak 1972 yılında Cox tarafından ele alınan Cox regresyon modeli yarı parametrik bir yöntemdir ve orantılı tehlikeler modeli olarak da bilinir. Kümelenmiş başarısızlık sürelerini içeren veriler, aynı küme içindeki birimlerin başarısızlık sürelerinin ilişkili olma eğilimi gösterdiği durumlarda ortaya çıkar. Bu tür veriler, biyomedikal ve epidemiyolojik araştırmalarda sıklıkla görülmektedir. Klasik istatistiksel yöntemlerde birimlerin birbirinden bağımsızlığı varsayılırken kümelenmiş veriler için birimler arası bağımlılık durumu ortaya çıkmaktadır. Yansız ve etkin bir tahmin yapabilmek için birimler arası korelasyonun göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Cox regresyon modeli, klasik kümelenmiş başarısızlık süresi için standart model olarak kabul edilir. Kümelenmiş başarısızlık süresinin analizinde son yıllarda popülerlik kazanan marjinal modeller ve koşullu modeller olmak üzere iki yöntem vardır. Bu çalışmada, kümelenmiş başarısızlık süreleri olduğu durumda kullanılan çözümleme yöntemleri araştırılmıştır. Literatür taraması yapılarak kullanılan yöntemler ayrıntılı bir biçimde incelenmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu yöntemler, Demir Export A.Ş. tarafından Kangal Kömür İşletmesi'nde kullanılan iş makinelerine ait lastik verilerine uygulanmış ve elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır.