Yaşam Polikliniğine başvuran 80 yaş ve üzeri bireylerde kırılganlık ve günlük yaşam aktiviteleri durumunun gerontolojik değerlendirmesi: Ardahan ili örneği

Amaç: Bu çalışmada, Ardahan ilinde yaşayan ve Ardahan Devlet Hastanesi Yaşam Polikliniği'ne başvuran 80 yaş ve üzeri bireylerin, günlük yaşam aktiviteleri ile klinik kırılganlık durumunu araştırmak ve gerontolojik perspektiften değerlendirmek amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu araştırmada, nicel bir çalışma tekniği olan ölçek yöntemi ile veriler toplanmıştır. Veri toplama araçları; Sosyo-demografik Bilgi Formu, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ve Rockwood Klinik Kırılganlık Skalası'ndan oluşmaktadır. Çalışma, ardışık örnekleme yöntemiyle seçilen 154 gönüllü birey ile yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşmelerle toplanmış ve bilgilendirilmiş onam alınmıştır. IBM SPSS 23 programı ile analiz edilen verilerde, normallik sağlanmadığından non-parametrik testler (Mann Whitney U, Kruskal-Wallis H, Spearman korelasyonu) kullanılmıştır. Bulgular: Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ile Rockwood Klinik Kırılganlık Skalası arasında negatif yönlü ve güçlü bir ilişki bulunmuştur; yani kırılganlık arttıkça fonksiyonel bağımsızlık düzeyi azalmaktadır. Ayrıca, yaş ilerledikçe GYA puanlarının düştüğü ve kırılganlık skorlarının arttığı saptanmıştır. Kadınlarda kırılganlık seviyesinin erkeklere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi düşük olan bireylerde GYA bağımlılığının daha fazla olduğu gözlemlenip, medeni durumun da hem GYA hem kırılganlık skorları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur. Sonuç: Yaşlı bireylerde kırılganlığın çok boyutlu olduğu ve sadece tıbbi boyut olarak değil, gerontolojik değerlendirmenin de temelinde yer alan biyo-psiko-sosyal bağlamdaki faktörlerden de etkilendiği gösterilmiştir. Bu bulgular ışığında, gerontolojik değerlendirmede bütüncül bir yaklaşımın önemi vurgulanmakta; yaşlı bireylerin GYA ve kırılganlık durumlarının incelenip değerlendirilmesine olanak sağlayan YAŞAM merkezlerinin sayısının artırılmasının, erken tespit ve müdahaleyi kolaylaştırarak yaşlıların yaşam kalitesine olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir.