Yaşayan Gulât-ı Şiâ mezhepleri ve temel inançları

Hz. Muhammed'den sonra halife olarak "nass ve tayin" ile Hz. Ali'nin olduğuna inanan, "imamet'in" kıyamete kadar onun soyundan gelen imamlardan olacağını ve bu imamların masum olduklarını ileri süren toplulukların ortak adına Şiîlik denmektedir. İslam temeli üzerine inşa edilen, fakat diğer bazı dinlerden de etkilenen ve ayrışmalarla Şiî Mezhebi içerisinde teşekkül eden aşırı fikirler de mevcuttur. Bunlar "ğulat, ğaliyye" ya da "Aşırı Şiî Fırkalar" olarak isimlendirilmektedir. Tezimizde, günümüze kadar gelen bu Gulât-ı Şiî fırkaların temel inançlarını belirlemeye çalıştık. Tezimiz, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde gulât kavramının anlam alanı ve firak, ricâl ve tarih kitaplarında gulât kavramı hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde Şiâ içerisinde günümüzde yaşayan gulât fırkalardaki ortak kavramlarını inceledik. Sonuncu bölümde ise Şiâ içerisinde İmâmiyye zemininde Nusayrîlik, Bâbîlik-Bahâîlik, İsmaîlilik zemininde ise, Dürzîlik, Karmatîlik olarak yaşayan gulât fırkaların hem tarihsel süreçleri hem de inançları konusunda bilgi verdik. Sonuç olarak gulât fırkaların, fethedilen coğrafyadaki kültür, medeniyet, din ve sosyolojik unsurların etkisi ile ortaya çıkıp geliştiği ve aynı kaynaktan beslendiği için ortak inançlara sahip olduğu sonucuna ulaştık.