Yaşlı bireylerde sosyal destek düzeyi ve sağlığı geliştirme davranışlarının sağlıklı yaşlanmaya etkisinin incelenmesi

Bu çalışma yaşlı sosyal destek ve sağlığı geliştirme davranışları ile sağlıklı yaşlanma düzeyi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek; sağlıklı yaşlanma düzeyini etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Bu araştırma 10 Eylül 2024 - 14 Mart 2025 tarihleri arasında Tokat il merkezinde bulunan bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 65 yaş ve üzeri yaşlı bireyler ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 276 kişiden oluşmaktadır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşlanma Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Yaşlı Sağlığı Geliştirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, Oneway ANOVA testi, Mann Whitney, Kruskall Wallis ve Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yaşlı bireylerin yaş ortalaması 70,97±4,24'tür ve % 84,8'inin evli, % 81,5'inin ilkokul mezunu, % 59,4'ünün ekonomik durumunu orta olarak algıladığı saptanmıştır. Yaşlıların yaş, kronik hastalık sayısı, uyku süresi, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, aile ile yaşama, uyku problemi yaşama, sosyal destek, sağlığı geliştirme davranışları düzeyinin sağlıklı yaşlanma toplam puanı üzerindeki değişimin % 64,8'ini açıkladığı belirlenmiştir. Yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma puanının yüksek olduğu bulunmuştur. Yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma toplam puanı ile sosyal destek ve sağlığı geliştirme toplam puanı arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal destek sistemlerinin ve bireyin sağlık davranışlarını iyileştirmeye yönelik çabaların yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma süreçlerinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Birinci basmakta çalışan hemşirelerin yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanmasını desteklemek amacıyla sosyal destek mekanizmalarını güçlendirmeye yönelik girişimlerde bulunabilir ve sağlığı geliştirici davranışları teşvik edici hemşirelik müdahaleleri planlanabilir. Anahtar Sözcükler: Yaşlı birey; Sağlıklı yaşlanma; Sosyal destek; Sağlığı geliştirici davranışlar