Yaşlı bireylerin kentteki yaşam deneyimleri: Samsun örneği

Günümüzde yaşlı nüfus hem dünyada hem de Türkiye'de artmaktadır. Hızla yaşlanan dünya nüfusu, yaşlılık ve yaşlanma olgularının önemini daha belirgin hale getirmiş, yaşlanma sürecine ilişkin literatür de bu artışa paralel bir şekilde gelişmiştir. Böylece yaşlılık modernleşme, kentleşme gibi süreçlerle birlikte ele alınmaya başlanmıştır. Bu tezin kuramsal çerçevesi de modern kent yaşamında yaşlılık deneyimi üzerine yükselmiştir. Modern kent yaşamında yaşlılık deneyimi, kentlerin sunduğu mekânsal imkânlara, merkezi ve yerel düzeyde geliştirilen sosyal politikalara ve kişilerin içerisinde bulunduğu sosyal, ekonomik ve kültürel ortama göre şekillenmektedir. Yaşlı bireyler, kent yaşamının getirdiği yeni yaşam biçimlerine, alışkanlıklara ve ihtiyaçlara uyum sağlama noktasında sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu sorunların yoğunluğu ve çeşitliliği ise yaşlıların sahip olduğu sosyal, ekonomik ve kültürel sermaye ile doğrudan ilişkilidir. Modern kent yapısı içerisinde yaşlı bireylerin kent ölçeğinde gündelik hayatlarının araştırılması bu sorunlara yönelik çözümlerin geliştirilmesi için bir gerekliliktir. Yaşlı bireylerin kentsel yaşam deneyimlerini konu edinen bu araştırmada, mekânsal faktörler ile yaşlı bireylerin eğitim, gelir, statü, kentte olma süresi gibi birikimlerini içeren sosyo-kültürel sermayesine odaklanılmıştır. Tezde, kentsel alanda yaşayan yaşlı bireylerin Samsun örneğinde gündelik hayat deneyimleri araştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, kentsel alanı yaşlılık üzerinden okumak ve yaşlı bireylerin kentteki gündelik yaşama katılımı ile sosyo-kültürel sermayeleri arasında nasıl bir ilişkinin bulunduğunu tespit etmektir. Bu doğrultuda, Samsun kent merkezinde bulunan Atakum, İlkadım ve Canik ilçelerinde yaşayan 34 katılımcı ile derinlemesine görüşme yapılarak bu ilişki araştırılmıştır. Bu görüşmelerden hareketle elde edilen verilerin düzenliliklerini keşfetmeye yönelik çözümleme için kodlama tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler temalaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmada, yaşlı bireylerin gündelik yaşam deneyimlerinin şekillenmesinde sosyo-kültürel sermayenin ve yanı sıra ekonomik sermaye birikiminin de belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bir diğer sonucu sosyo-kültürel sermaye ve ekonomik sermaye birikiminin yaşlı bireylerin kentsel alandaki mekânsal ve sosyal ilişkilerini de etkilediğidir.