Yaşlı istihdamının sosyo-psikolojik analizi

Dünya genelinde 50 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılım ve istihdam oranlarının artması ile emeklilikte yaş sınırının daha yukarı çekilmesi, yaşlı çalışanlar için çalışma ve istihdam koşullarının yeniden düzenlenmesini gündeme getirmektedir. Bu nedenle, yaşlı çalışanların işgücü piyasasında içerilmelerini sağlayacak yaşlı dostu istihdam politikalarına, yasal düzenlemelere ve örgütsel uygulamalara odaklanmak gerekmektedir. Araştırmada, nüfusun yaşlanmasının sosyo-psikolojik açıdan topluma, toplumsal yapı unsurlarına, çeşitli kuruluşlar ile bireylerin rol ve tutumlarına yansımalarının irdelenmesiyle birlikte, çalışan 50 yaş üstü bireylerin işgücü piyasasında karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunların ekonomik, sosyal ve psikolojik etkileri ile yaşlı istihdamına yönelik sendikaların ve insan kaynakları (İK) uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma bağlamında, derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmış ve metal sektöründe istihdam edilen 19 emekli olmamış ve 16 emekli olmuş 50 yaş ve üzeri toplam 35 çalışan, 23 işyeri sendika temsilcisi, 1 sendika şube başkanı, 1 sendika şube genel sekreteri ve son olarak 11 İK yöneticisi olmak üzere 71 kişiyle birebir derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler deşifre edilerek MAXQDA 20 nitel veri analizi prog¬ramı ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, 50 yaş ve üzeri çalışanlar, işyeri sendika temsilcileri ve İK yöneticilerinden elde edilen veriler beş tema halinde incelenmiştir. Temalar, "yaşlı istihdamı ve emeklilik", "yaşlı istihdamının sendikalar ve işletmeler üzerindeki etkisi", "yaşlı çalışanların işgücü piyasasında karşılaştıkları sorunlar", "yaşlı çalışanların istihdam edilebilirliği" ve son olarak "yaşlı istihdamına ilişkin uygulama ve politikalar" şeklindedir. Değerlendirmeler kapsamında yaşlı çalışanların çalışma yaşamının koşullarından kaynaklı yaş ayrımcılığı, işten çıkarılma, emekli olamama korkusu ve kuşak çatışması gibi çeşitli sorunlar yaşadıkları ve yaşlı istihdamı konusunda kamu, özel sektör ve sendikalar nezdinde Türkiye'nin pek teşvik edici olmadığı ancak, çeşitli politikalarla desteklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaşlanan İşgücü, Yaşlı İstihdamı, Yaşlı Çalışanlar, Yaşlı Dostu İstihdam Politikaları, Yaşlı Dostu İşletmeler, Yaşlı Dostu İnsan Kaynakları Politikaları, Sendika