Yaşlılarda diyet kalitesi ve fitonutrient alımının yaşam kalitesi, kırılganlık sendromu ve metabolik sendrom üzerine etkisi

Yaşlılık döneminde fizyolojik, psikolojik ve metabolik açıdan çeşitli değişiklikler meydana gelmekte ve buna bağlı kronik haslalıklara yakalanma riski de artmaktadır. Yaşlılarda kırılganlık sendromu kas kütlesinin azalması, kemik dayanıklılığının azalması ve sosyal izolasyon ile karakterize kompleks bir durumdur. Ayrıca artan yaşla birlikte çeşitli beslenme sorunları ortaya çıkmaktadır. Beslenme sorunlarının yanında yaşlıların fitonutrient alımları ülkemizde kültüre bağlı olarak genellikle düşük seviyelerdedir. Bu durum hastalık prevalansını arttırmaktadır. Bununla birlikte yaşlı bireylerin sosyal yaşamdan kopmaları gibi pek çok faktör de yaşam kalitelerini etkilemektedir. Bu çalışmada yaşlı bireylerde kırılganlık sendromu, metabolik sendrom (MetS), diyet kalitesi, fitonutrient alımı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır. Bu çalışmaya Haziran-2022 Kasım-2022 tarihleri arasında Karaman'da özel bir yaşam merkezine başvuran ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 65 yaş üstü tüm bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya 34 erkek, 60 kadın toplam 94 kişi katılmıştır. Bu kişilerin diyet kaliteleri Sağlıklı Yeme İndeksi-2010 (SYİ-2010) ile saptanmış, fitonutrient alımları fitonutrient alımı değerlendirme ölçeği ile değerlendirilmiş, yaşam kalite puanları Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Yaşlı modülü (WHOQOLD) ile hesaplanmış, osteoporotik kırık çalışma indeksi (SOF İndeks) ile kırılganlık düzeyleri saptanmıştır. Ayrıca bireylerin dosyalarından alınan biyokimyasal parametreleri, kan basıncı ve antropometrik ölçümleri (boy, kilo, bel çevresi ve kalça çevresi) ile ATP-III kriterlerine göre metabolik sendroma sahip olup olma durumları tespit edilmiştir. Sonuçta yaşlı bireylerin %53.2'sinde metabolik sendrom tespit edilmiştir. Ayrıca yaşlı bireylerin SOF İndekse göre%62.7'sinin pre-kırılgan, %6.52'sinin kırılgan olduğu saptanmıştır. Kırılgan bireylerin %66.7'sinde, pre-kırılgan bireylerin %55.9'unda, sağlıklı bireylerin %44.8'inde metabolik sendrom bulunmuştur. Yaşlı bireylerin %49'unun kötü, %51'inin geliştirilmesi gereken diyet kalitesine sahip olduğu ve %94.7'sinin düşük düzeyde fitonutrient aldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte pre-kırılgan bireylerin %91.5'inin, kırılgan bireylerin tamamının düşük düzeyde fitonutrient aldığı görülmüştür. Toplam yaşam kalitesi puanı ile kırılganlık sendromunun ters ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, yaşlı bireylerde kırılganlık sendromu; fiziksel olarak inaktif olmakla, metabolik sendromla, kötü diyet kalitesi, düşük fitonutrient alımıyla ve düşük yaşam kalitesiyle ilişkili bulunmuştur. Bu sebeple yaşlı bireylerin kırılganlık takibinin yapılması ve kırılganlığın önlenmesi için beslenme durumunun takip edilmesi, fiziksel aktivitenin arttırılması önlenebilir ve böylece sosyal yaşam uyumu arttışı sağlanabilir.