Yatağa bağımlı hastaların bakım vericileri için öz yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi

Yatağa bağımlı hastanın evde bakımı gibi maliyetli ve uzun bir süreçte bireylerin öz yeterliliğinin yüksek olması beklenmektedir. Çalışma yatağa bağımlı hastaların bakım vericilerinin öz yeterlilik düzeyini belirleyecek geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış bir ölçme aracı geliştirilmek üzere yürütülmüştür. Açıklayıcı faktör analizini Trabzon il merkezinde ikamet eden 314 bakım verici oluştururken, doğrulayıcı faktör analizine ait örneklemi Rize il merkezinde ikamet eden 257 bakım verici oluşturmaktadır. Test tekrar test 55 bakım verici ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanması kapsamında Kişisel Bilgi Formu ve Bakım Verici Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Taslak Bakım Verici Öz Yeterlilik Ölçeği kapsam geçerlik indeksi 0.705 bulunmuştur. Açıklayıcı faktör Analizine ilişkin Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.913 ve Bartlett testi X2=5733.750 bulunmuştur. Açıklayıcı faktör analizi sonrası Bakım verici öz yeterlilik ölçeği 29 maddeden meydana gelmektedir. Bu maddelerden 9 adet sosyal destek alt boyutunda, 10 adet bakım verme alt boyutunda, 6 adet stres yönetimi alt boyutunda ve 4 adet hastalık bilgisi alt boyutunda yer almaktadır. Bakım Verici Öz Yeterlilik Ölçeği açıklanan varyans değeri %59,246 bulunmuştur. Açıklayıcı faktör analizinde faktör yük değerleri incelendiğinde 0.644 ile 0.840 arasında değiştiği belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizine ait Χ2/Sd değeri 3.10, RMSEA değeri 0.0.70, CFI değeri 0.90, NFI değeri 0.90'dır. Bakım Verici Öz Yeterlilik Ölçeği uyum indeks değerleri iyi düzeydedir ve açıklayıcı faktör analizinde şekillenen yapıyı doğrulamaktadır. DFA için Spearman-Brown=0.837, Guttman Split-Half=0.836 ve Cronbach Alpha değeri 0.939 olarak belirlenmiştir. Madde toplam madde korelasyon değerleri 0.356-0.689 aralığında, test-tekrar test analiz sonucu r= 0.735 (p<0.001) ve t= 0.897 (p>0.05) bulunmuştur. Sonuç olarak BÖYÖ yatağa bağımlı hastaların bakım vericilerinin öz yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.