Yazılımların ve entellektüel sermayenin muhasebeleştirilmesi

Bilginin ve zamanın en kıymetli sermaye olduğu günümüz iktisadi ve toplumsal hayatında, işletmeler bilgi ile karar vermekte, harekete geçmekte ve sonuç almaktadır. Bu nedenle, üretilen veya edinilen çok sayıda veriyi toplamak, birleştirmek, analiz etmek için ihtiyaç duyulan yazılım ürününün, üretim sektöründen hizmet sektörüne kadar tüm sektörlerde kullanımı zorunlu hale gelmiştir. İktisadi ve sosyal yaşamda vazgeçilmez hale gelen yazılımlar ile birlikte bu yazılımları geliştiren entellektüel sermaye de işletmelerin alt yapısında yer alan ve önemli bir girdi niteliği taşıyan varlıklar olup günümüz rekabet dünyasında önemli bir enstrüman haline gelmiştir. Tüm paydaşlar işletmenin raporlarına bakarak karar almaktadırlar. Bundan dolayı raporların gerçeğe uygun hazırlanması ve sunumu büyük önem arzetmektedir. İşletme değerini önemli derecede etkileyen bir unsurun işletme raporunda yer almaması gerçeğe uygun sunum prensibine aykırılık teşkil edecektir. Bu çalışmada, bu kadar önemli hale gelen yazılımlar ile entellektüel sermaye hakkında genel bilgiler verdikten sonra, yazılımların ve entellektüel sermayenin aktifleştirilebilmeleri için sağlamaları gereken kriterler, ilk defa kayıtlara alınmasında dikkat edilmesi gereken hususlar ve kayıt tarihinden sonraki dönemlerde yapılabilecek değerleme işlemleri örneklerle açıklanmıştır. Ayrıca hem yazılımı üreten hem de yazılımı kullanan işletme açısından, satış amaçlı geliştirilmesi, sipariş üzerine geliştirilmesi, kullanım amaçlı geliştirilmesi, satın alınması, kiralanması, başka bir işletme ile birleşilmesi gibi çeşitli senaryolara göre Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) açısından nasıl muhasebeleştirileceği ve raporlanacağı açıklanmış ve konu hakkındaki Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği (MSUGT) hükümlerine bakılarak aradaki farklılıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca maddi olmayan varlıklar savunma sanayii sektörü özelinde değerlendirildikten sonra bu sektörde faaliyet gösteren TUSAŞ Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ), ASELSAN Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASELSAN) ve Borsa İstanbul AŞ (BIST) teknoloji şirketleri üzerinde örnek olay çalışması yapılmıştır. Örnek olay çalışması kapsamında, yazılım sektörü ile ilişkili tüm tarafların konuyla ilgili yaptıkları işlemleri, düşüncelerini ve yaklaşımlarını anlamak için mülakat tekniği ile anket çalışması yapılmış, katılımcıların konuya ilişkin değerlendirmeleri alınarak yazılım sektöründeki muhasebeleştirme ve raporlama işlemlerinin teorik ve fiili uygulamaları konusunda ulaşılan sonuçlar aktarılmıştır.