Yeni bir polisiye roman alt türü <Rom'pol> olarak Fred Vargas'ın Mavi Çemberli Adam'ı

Polisiye roman ortaya çıktığı andan itibaren tür olarak çoğu tartışmanın merkezinde yer alır ve kendini kabul ettirmek için çok uzun yollardan geçer. Fred Vargas çağdaş polisiye romanın kraliçesi olarak bilinir ve romanlarını Fransızca polisiye roman anlamına gelen "roman policier" sözcüklerinin baş harflerinden oluşturarak elde ettiği rom'pol olarak adlandırır. Postmodern dönemde ortaya çıkan karma bir tür olan rom'pol, polisiye romana yeni bir bakış açısı kazandırır ve kesin bir kategoriye konulamaz. Rom'pol, klasik dedektif romanı kalıplarını kırarak, daha derin psikolojik ve toplumsal ögelere odaklanır. Fred Vargas'ın romanlarında bir soruşturmacı, bir veya birden fazla kurban ve bir katilin varlığı yapıtlarını klasik polisiye romana yaklaştırırken olay örgüsünü toplumsal ve psikolojik ögelerle harmanlayarak sunması yalnızca bir suç hikâyesi anlatmanın ötesine geçer. Olay örgüsünden çok karakterlere, sezgilere ve insanın psikolojisine odaklanan Vargas, şiirsel bir anlatım ve simgesel ögeler aracılığı ile suçun ve insanın derinliklerine inmeyi başarır. Vargas'ın özgünlüğü, polisiye romanlarında kullandığı farklı alt türlerle birlikte, ironi ve mizahı harmanladığı biçeminde de kendini gösterir. Vargas'ın polisiye romanlarında klasik kurgunun aksine; önce ipuçları verilir, sonra kıyalar ortaya çıkar ve sır perdeleri aralanır. Arkeolog ve zoolog olan Vargas'ın sahip olduğu bilgi ve deneyim romanındaki hem karakterlerinin düşünce tarzına hem de olayların çözüm sürecine derinlik kazandırmıştır. İnsan davranışlarına dair zoolojik gözlemler, hayvan metaforları, arkeolojik katmanlar ve semboller, romandaki suç çözme sürecini sıradan bir polisiye anlatının ötesine taşıyarak, okura bilimsel ve entelektüel bir perspektif sunduğunu söyleyebiliriz. Vargas'ın 1991 yılında yayınladığı Mavi Çemberli Adam (L'homme aux Cercles Bleus) adlı öyküsü kurguladığı dedektif Jean-Baptiste Adamsberg'i ilk defa ortaya koyduğu romanıdır. Adamsberg mantığını kullanarak soruşturmaları çözen klasik kusursuz dedektif arketiplerinden uzaklaşarak sezgileriyle hareket eden, kusurlu, içe dönük ve duygusal olarak karmaşık bir profil çizmektedir. Vargas'ın bütün bu uygulayımları onun romanlarının özgün ve yenilikçi yapısını ortaya koymakla birlikte rom'pol türü aracılığı ile klasik, çağdaş ve postmodern ögeleri bir araya getirerek geleneksel polisiye kalıplarına meydan okuyan bir yapı sunmuştur. Bu çalışmada başarılı ve çağdaş bir Fransız kadın yazarı olan Fred Vargas'ın Mavi Çemberli Adam'ı polisiye kuramlar çerçevesinde yapısal ve izleksel olarak incelenerek yazarın türe kattığı değişimler irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Adamsberg, Çağdaş Polisiye Roman, Fred Vargas, Rom'pol, Mavi Çemberli Adam