Yeni İlm-i Kelâm Metodunda Ulûhiyyet Bahsi (Tenkîhu'l-Kelâm ve Yeni İlm-i Kelâm Mukayesesi)

Bu tez çalışmasında yeni ilm-i Kelâm döneminde Abdüllatih Harpûtî'nin telif ettiği Tenkîhu'l-Kelâm fi akâidi ehli'l-İslâm ve İsmail Hakkı İzmirli'nin telif ettiği Yeni İlm-i Kelâm eserinin ikinci kitabının ulûhiyyet bahisleri çeşitli açıklardan mukayese edilmiştir. Tez çalışması; Osmanlı Türkiye'sinde kelâmı, Batı'daki ilmî ve felsefî değişimleri, yeni akımların Osmanlı'ya etkilerini, yeni ilm-i Kelâm dönemini, yeni ilm-i Kelâm'ın başlamasında büyük emek sahibi olan Abdüllatif Harpûtî ve İsmail Hakkı İzmirli'nin hayatlarını, ilmi kişiliklerini ve eserlerini, Tenkîhu'l-Kelâm ve Yeni İlm-i Kelâm eserlerinin ulûhiyyet bahislerinin özetlerini, içerdiği konuları ve bu iki eserin zikredilen bahislerinin çeşitli açılardan mukayeselerini ele alan giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Batı'daki düşünce değişimlerinin Osmanlı'nın son dönemlerinde devlete ve insan düşüncelerine etkilerinin neler olduğunun, ilâhiyyât konularında yol açtığı değişimin gözlenebilmesinin, Batılı akımlara müelliflerin ne şekilde değindiğinin, Harpûtî ve İzmirli'nin eserlerinde bu akımlara nasıl cevap vermeye çalıştıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Literatür taraması, dokümantasyon sonucunda verilerin toplanması ve mukayese metodu kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Yeni İlm-i Kelâm Dönemi, Ulûhiyyet, Harpûtî, İzmirli, Tenkîhu'l-kelâm, Yeni İlm-i Kelâm, Mukayese