Yeni metformin Schiff bazı kompleksleri: Sentezi, karakterizasyonu ve anti-kanser özelliklerinin incelenmesi

Sis-platin 1978 yılından beri kullanılan ve en çok tercih edilen anti-kanserojenik kemoterapi ajanlarından biri olup, iyi bilinen bir koordinasyon bileşiğidir. Bununla birlikte sis-platinin sahip olduğu dezavantajlar, kanser tedavisinde araştırmaların yeni koordinasyon bileşiklerine odaklanmasına neden olmuştur. Metformin biguanidin türevidir ve uzun yıllardır tip 2 diyabet hastalığında insülin direncine karşı kullanılmaktadır. Metformin ile ilgili anti-kanser çalışmalarıda uzun yıllardır literatürde üzerinde çalışılan konular arasında bulunmaktadır. Sunulan tez çalışmasında, yeni potansiyel anti-kanser ajanı olarak metforminin Schiff bazı bileşikleri, farklı başlangıç maddeleri kullanılarak yeni şelat yapıcı çok dişli ligandlar olarak hazırlanması, amaca yönelik farklı metal tuzları ile komplekslerinin sentezlenmesi, karakterize edilmesi ve meme kanserinde anti-kanser etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ilk aşama olarak metformin ile 4, 4′-metilenbis (2-hidroksibenzaldehit) ve 3-metoksisalisilaldehid (orto-vanilin) bileşikleri reaksiyona sokularak, yeni tip (E, E)-1, 1′-(metilenbis(2-hidroksi-5, 1-fenilen))bis (metaniliden)bis(N, N-dimetilbiguanidin) [Met-Da] ve (E)-2-(6-(dimetilamino)-4-((2-hidroksi-3-metoksibenziliden)amino)-1,6-dihidroksi-1,3,5-triazin-2-yil)-6-metoksi fenol [Met-Ov] Schiff bazı ligandları şelat yapıcı polidentat ligandlar olarak sentezlenmiştir. Komplekslerin hazırlanmasında ise Cu(II), Pd(II) ve Ni(II) iyonlarının klorür tuzları kullanılmıştır. Hazırlanan ligandlar ve bunların metal komplekslerinin yapısı FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, kütle spektrometresi ve elementel analiz verileri kullanılarak moleküler olarak karakterize edilmiştir. Metformin içerikli hazırlanan ligandların ve ilgili komplekslerinin anti-kanser etkileri MCF-7 insan meme kanseri ve HUVEC insan umbilikal ven endotel hücrelerinde belirlenmiştir. In vitro gerçekleştirilen çalışmalarda, hücre canlılığının ve apoptotik etkinin belirlenmesi için sırasıyla WST-1 analizi ve Akridin oranj boyama yöntemleri kullanılmıştır. Metformin Schiff bazı ligandları ılımlı reaksiyon şartlarında yüksek verimlerle sentezlenebilmiştirler. 1. ve 2. sıra geçiş metallerinden kare düzlem yapı oluşturmaya yatkın d8 ve d9 elektronik konfigürasyonuna ve iyonlarla hedeflenen anti-kanser özelliğe sahip metal-şelat komplekleri yeterli verimlilikte hazırlanmıştırlar. Elde edilen deneysel verileri yeni sentezlenen ligandların ve Cu, Pd, Ni komplekslerinin MCF-7 hücreleri üzerinde sitotoksik ve apoptotik etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, metal komplekslerinin Schiff bazlarına göre MCF-7 hücrelerinde daha etkin ve DNA hasarına yol açarak apoptotik ölüme neden olduğu görüntülenmiştir.