Yeniden işlevlendirilen tarihi yapılarda aktif yangın güvenliği açısından iç mekân tasarımına yönelik risk değerlendirmesi ve kontrol önerisi

Öz: Tarihi yapılar inşa edildikleri dönemin mimari ve kültürel özelliklerini taşımaktadırlar. Kültürel mirasımızın parçası olan tarihi yapıların zaman ve çevresel koşullar içerisinde yapım amacına yönelik işlevi kaybolabilmektedir. Restore edilen veya önceki kullanım fonksiyonları dışında yeniden işlevlendirilerek hizmete açılan tarihi yapılar korunarak, kültürel mirasın sürdürülebilirliğini sağlamaktadır. Tarihi yapının yeniden işlevlendirme aşamasında karşılaşılan önemli zorluklardan biri; yapıya müdahalenin koruma ilkeleri kapsamında sınırlı olması sebebi ile acil durumlarda iç mekânda yangın güvenliği sistem kurgusunun oluşturulma zorluğudur. Özellikle iç mekân tasarımı bağlamında yangın güvenliğinin, yapı estetiği ve işlevselliği ile bütünleşik şekilde ele alınması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma, yeniden işlevlendirilen tarihi yapı iç mekânlarında yangın güvenliğine yönelik güvenlik önlemlerine ve tasarım odaklı risk yönetimi yaklaşımına odaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; iç mimarlık disiplini çerçevesinde uygulanabilir risk değerlendirme analizi ve buna yönelik kontrol ve denetim listesi önerileri geliştirmektir. Bu doğrultuda birinci bölümde tarihi yapıların yeniden işlevlendirilme sürecinde yangın güvenliği planlamasının önemi vurgulanarak, çalışmanın amaç, kapsam ve yöntemi belirlenmiş olup hipotezler sunulmuştur. İkinci Bölümde literatür taraması ile kültürel miras kapsamında yeniden işlevlendirme sürecinde tarihi yapılara yaklaşım değerleri, korunmaya yönelik temel ilke ve esasları içeren uluslararası ve ulusal tüzüklerde müdahale sınırları incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde afet ve acil durum risk planlaması açıklanarak, tarihi yapılara yönelik ulusal ve uluslararası yangın yönetmelikleri karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Yangın riskine karşı iç mekânda aktif güvenlik önlemleri ve yapıya müdahale biçimleri ortaya konmuştur. Bölüm sonunda risk değerlendirmeye yönelik yöntemler ile denetim ve kontrol açısından sınırlılıklar ve gereklilikler belirlenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde yangın riskine yönelik aktif güvenlik sağlayıcı firmalar içerisinde yer alan; "algılama/söndürme sistemleri uygulayıcı firmaları" ve "yangın danışmanlık ve projelendirme firmaları" ile sözlü görüşmeler yapılmıştır. Buna yönelik uygulamada müdahale sınırlılıkları bağlamında karşılaşılan iç mekân ilişkili problemler ile eksiklik oluşturabilen aktif güvenlik ağına yönelik kısıtlamalar ortaya konmuştur. Çalışmanın son bölümünde elde edilen tüm çıkarımlar doğrultusunda, yangın riskine yönelik aktif güvenlik önlemleri çerçevesinde iç mekân risk değerlendirme analizi çıkartılmış ve paralelinde kontrol ve denetim listesi önerisi geliştirilmiştir. Bu çalışma, iç mimarlık disiplini çerçevesinde, tarihi yapıların yeniden işlevlendirme sürecinde risk temelli değerlendirme ve analiz yöntemlerini esas alarak, yangın koruma odaklı güvenli tasarım süreçlerine bütüncül bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Anahtar sözcükler: Yeniden İşlevlendirme, Tarihi Yapılar, Yangın Güvenliği, Risk Değerlendirme, Kontrol Listesi