Başkent University
Discipline

İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı

Başkent University

115

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Mekân tasarımcılarının renovasyon projelerinde genişletilmiş gerçeklik teknolojileri kullanımının araştırılması

Bu araştırma, genişletilmiş gerçeklik teknolojilerinin mekân tasarımı pratiğinin kullanım alanları arasındaki uygulama alanlarında potansiyelini bulmak üzere yürütülmüştür. Mekân tasarımcılarının yeni teknolojik yaklaşımlara tutumu ve mekân analizlerinde kullanım pratiğinin ölçüldüğü araştırma safhasında veri toplama ve analiz yöntemleri incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desene ile anket, gözlem ve görüşmelerden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre kullanıcıların uygulama sayesinde, mekân tasarımı süreçlerindeki belirsizliklerin azalabileceği ve yapı uygulamalarındaki karmaşıklığın dijital yapı bilgisinin genişletilmiş gerçeklik araçlarıyla etkili kullanılabileceği gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda araştırmanın; genişletilmiş gerçeklik teknolojisinin bu alanda özgün bir mekân katmanlarını analiz etme aracı olabilme potansiyeli konusunda daha sonraki araştırmalar için bir veri kaynağı olması hedeflenmiştir.

Elif Naz Daşkın
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Kafe tasarımlarının kullanıcı üzerindeki mekânsal algı etkileri: Konya, Dudu fırın-kahve örneği

Günümüzde kahve mekânları tüketim alanı olmanın ötesinde; sosyalleşme, dinlenme, deneyim yaşama ve estetik tatmin gibi çok boyutlu işlevleriyle öne çıkan kamusal iç mekânlar hâline gelmiştir. Bu bağlamda, kullanıcıların bir mekâna ilişkin algısıyla iç mekân tasarımında kullanılan fiziksel unsurlar arasındaki ilişki, iç mimarlık disiplini açısından önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu tez kapsamında, kahve mekânlarının kullanıcı tercihleri üzerindeki etkilerini, mekânsal ve görsel algı bileşenleri bağlamında değerlendirilmesi amaçlamaktadır. Araştırmada Konya ili Karatay ilçesinde bulunan "Dudu Fırın-Kahve" adlı kahve mekânı örneklem olarak belirlenmiştir. Mekân; Konya'nın tarihi çevresi içinde önemli bir noktada yer alması, çevresiyle bütünlük kurması, kullanıcılar tarafından yoğun şekilde tercih edilmesi ve tasarım sürecine doğrudan dâhil olunmuş olması nedeniyle seçilmiştir. Tez çalışmada mekânın fiziksel özelliklerinin (biçim, oran, doku, renk ve ışık gibi tasarım parametrelerinin) kullanıcı algısına nasıl yansıdığı analiz edilmiştir. Yöntem olarak öncelikle mevcut mekânın yerinde gözlem, tespit, fotoğraflama ve çizim teknikleriyle mekânsal analizi yapılmıştır. Daha sonra araştırmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan hipotezlerin test edilmesi amacıyla nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; Dudu Fırın-Kahve mekânı, mekânsal algı parametreleri (biçim/form, oran/ölçü, malzeme/doku, renk, ışık/aydınlatma, ısı, ses ve koku) üzerinden anket yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmaya mekânı kullanan 388 kişi ile yüz yüze anket çalışması uygulanmış olup, elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kullanıcıların mekânsal algılarının, mekânın fiziksel tasarım bileşenleriyle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle konsept mekânlarda iç mekân tasarım kararlarının, kullanıcı memnuniyeti ve tercihleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Çalışma, tasarım kararlarının kullanıcı odaklı bir yaklaşımla yapılandırılmasının önemine dikkat çekmekte ve iç mekân tasarımı alanına katkı sunabilecek nitelikte veriler sağlamaktadır.

Ebru Karakuş Başar
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Yere bağlılık, kent kimliği ve gündelik hayat kavramlarının mekan üzerinden irdelenmesi: İsrailevleri örneği

Bu araştırma, mekân tasarımı ile sosyal etkileşim ve bireyin duygusal bağlılık düzeyi arasındaki karmaşık ilişkileri anlamayı amaçlamaktadır. Bu sebeple, mekanın kullanıcıları üzerindeki etkilerini anlamak için yere bağlılık, kent kimliği ve gündelik hayat pratikleri kavramlarını bir araya getirmeyi hedeflemektedir. Mekân sakinlerinin günlük yaşantılarının, mekanla kurdukları bağlılığı ve kent kimliğini nasıl etkilediğini anlamak, mekan tasarımında kullanıcı odaklı çözümler geliştirmek adına önemli bir adım olacaktır. Demografik faktörlerin, özellikle yaş ve cinsiyet gibi değişkenlerin, bu ilişkilerde ne şekilde rol oynadığını anlamak da araştırmanın kapsamına dahil edilmiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde, yere bağlılık, kent kimliği ve gündelik hayat kavramlarının teorik çerçevesi ele alınmış ve bu kavramların mekânla olan ilişkileri incelenmiştir. İkinci bölümde, araştırmanın yöntemi açıklanmış; karma yöntem araştırması ve bu yöntemin seçilme sebepleri detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde ise, nitel ve nicel bulgular sunulmuştur. Nitel bulgular söylem analizi ile, nicel bulgular ise SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, mekân tasarımında kullanıcıların duygusal ve kültürel deneyimlerinin göz önünde bulundurulmasının, gelecekteki konut projeleri ve mekân tasarımlarında daha anlamlı, kullanıcı odaklı ve bağlamsal olarak kapsamlı çözümler geliştirilmesine katkı sağlayacağını göstermiştir.

Tuğçe Kalaycı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Mekan ve sergileme ilişkisi

Sergileme kavramı, sanat eserlerini toplumla buluşturma ve izleyiciyle etkileşime geçme sürecinin temelini oluşturur. Ancak bu sürecin bir parçası olarak mekanın katkısı, sergilerin mekansal özelliklerini anlamak ve sanatın sunuluş biçimlerini değerlendirmek açısından önemlidir. Bu tez çalışması, sergileme kavramı temelinde mekana duyulan ihityacın sanatın sunuluşunu nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamıştır. Tarihsel süreç içinde mekanın değişimi; sergi pratikleri ve sanatın sunuluş biçimlerinde önemli bir evrime yol açmıştır. Sanat akımlarının tarihsel süreçte gelişim ve değişimi ile sanatın sergilendiği mekanlar, zaman içinde büyük ölçüde değişmiş ve bu değişimler sanatın kendisi üzerinde de etkiler yaratmıştır. Antik çağlardan itibaren, sergiler genellikle tapınaklarda veya saraylarda düzenlenirken, Rönesans dönemi ile birlikte sanatın kamusal mekanlara taşınmasıyla sergi mekanları da değişmeye başlamıştır. Daha sonra, sanat galerileri ve müzelerin ortaya çıkmasıyla, sergi mekanlarının tasarımı ve işlevi daha da önem kazanmıştır. Çalışmada sergileme kavramı temelinde mekansal ihtiyaçların gelişimi ve bu ihtiyacın sanatın sunuluşuna nasıl etki ettiğini, tarihsel bir perspektiften sergi mekanlarının evrimini ve değişiminin, sanatın anlamı, izleyici ilişkisi ve sanatın toplumsal rolü üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, teknolojik gelişmelerin ve toplumsal değişimlerin sergi mekanlarının dönüşümüne nasıl katkı sağladığını ve bu süreci nasıl etkilediği de ele alınmıştır. Tez çalışmasının, birinci bölümünde sergi kavramı ve sergileme yaklaşımlarının 1960'lar öncesi ve sonrası teorik ve tarihsel arka planı incelenmiştir. İkinci bölümde sergi yapımcılığı ile sergileme yaklaşımları temelinde mekana dair parametreler incelenmiştir. Üçüncü bölümde, alan çalışması olarak Ankara özelinde farklı sergileme mekanları ve belirli dönemde bu mekanlarda gerçekleştirilen sergilerin mekana ait özellikler ile birlikte sergileme yaklaşımları temelinde nasıl ele aldıkları, sanat eserini sunuş biçimleri ve yarattığı etkiler araştırılıp incelenmiştir. Dördüncü bölümde elde edilen bilgiler tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, iç mekan tasarımcıları, sanat tarihçileri, kültürel araştırmacılar ve sergi yapımcıları için sanatın geçirdiği dönüşümler ile nasıl kendi bulunduğu ve sunulduğu mekanı değiştirip, geliştirdiği, mekan ve sanat eserinin seneler içerisinde nasıl birbiriyle harmanlanıp bütünleştiğini derinlemesine anlamamıza katkı sağlayacaktır. Ayrıca, gelecekteki sergi mekanlarının tasarımını ve işlevini şekillendiren faktörleri anlamamıza yardımcı olacaktır. Anahtar sözcükler: Sergileme, iç mekan, sanat eseri, sergi yapımcısı, küratör, mekansal parametreler.

Mahroo Naz Shahmardı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Gündelik hayat pratikleri ve mekânın yeniden üretimi: Moda Aile Çay Bahçesi

Bu çalışmada, mekânın önceden tanımlanmış ve ortaya konmuş fiziksel sınırlarının yanında; bireyin gündelik hayat pratiklerinin devingen, dinamik ve esnek bir mekân oluşturma potansiyeli çay bahçeleri üzerinden ölçülmüştür. Tezin konusu, seçili çay bahçesi aracılığıyla gündelik hayat pratiğinin bir mekân yaratması ve kent içerisinde yaşayan bireylerin gündelik hayat deneyimine dönüşmesi irdelenerek; kendi mekânını yaratma potansiyeli üzerinden şekillenmektedir. Çalışmanın kuramsal kısmı iki ana temele dayanmaktadır. Birinci temeli oluşturan gündelik hayat bölümü, Lefebvre ve De Certeau'nun gündelik hayat teorisiyle şekillenen kavramları ortaya çıkararak, gündelik hayatın pratiklerini ve mekânsal boyutlarını anlamaya odaklanmaktadır. İkinci kuramsal temel ise, beş kent sosyoloğunun kamusal mekân kavramını ele alan çalışmaları üzerine kurulmaktadır. Bu iki temel, çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturmakta ve saha araştırmasının analizinde yol gösterici kriterler sunmaktadır. Moda Aile Çay Bahçesi özelinde yapılan gündelik hayat içindeki mekânsal pratiklerin çözümlenmesi için teorik okumaların analiziyle ulaşılan bir arada olma-ilişki kurma, üretim, eşitleyici, canlı-geçişken-devingen, deneyim kriterleri üzerinden bir çerçeve oluşturularak bireylerin mekânsal pratikleri keşfedilmiştir. Çay içme pratiğinin gündelik hayat deneyimine dönüştüğü yer olan çay bahçelerinin saha araştırması olarak seçilme nedeni, Türk kültüründe hem tarihsel hem de güncel olarak kültürel ve toplumsal köklere bağlı bir yer olmasının yanı sıra, mekân ve toplum arasındaki karmaşık ilişkiyi mekânsal pratikler aracılığıyla inceleyebilme açısından anlamlı bir yer olmasıdır. Çalışma kapsamında alan araştırması sınırlarının İstanbul'un Kadıköy ilçesinde bulunan Moda Aile Çay Bahçesi özelinde tutulması kararlaştırılmıştır. Bu kararda, İstanbul'un sahip olduğu kentsel ve toplumsal yapısı ve Moda semti ile Moda Aile Çay Bahçesi'nin tarihsel süreçte derin bir geçmişten gelmesi ve doğal yapısını hâlen koruyabilmesi etkili olmuştur. Saha çalışması çerçevesinde, mekân ve kullanıcılarına yönelik gözlem tekniği ile görsel mekânsal analizler yapılarak gündelik hayattaki durumlar ve sosyal aktiviteler belgelenmiştir. Çay bahçesinde yapılan gözlemler, çizimler ve fotoğraflar üzerinden oluşturulan diyagramlarla mekânın fiziksel nitelikleri ve mekânsal pratiklerin çözümlemeleri aktarılmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, bir arada olma-ilişki kurma, üretim, eşitleyici, canlı-geçişken-devingen, deneyim gibi unsurların mekânın yeniden üretimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu anlamda, mekânın insan bedeni ve yakın çevresi ile etkileşimi, gündelik hayat pratikleriyle birlikte mekânın kendini tekrar üretmesine olanak tanımaktadır.

Kamusal mekanlarKentsel tasarımMekansal pratik
Dilek Şahin
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Anaokullarında mekansal memnuniyetin araştırılması: Hacettepe Üniversitesi Anaokulu örneği

Bu tez çalışmasında Hacettepe Üniversitesi Anaokulu örneğinin mekânsal özelliklerinin değerlendirilmesi ve anaokullarının çocuklar ve öğretmenleri için daha güvenli, sağlıklı ve konforlu bir yaşam alanı haline getirilebilmesi için alınabilecek tasarım kararlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel bir araştırma olarak planlanmıştır. Mekan analizinin yanı sıra anket yoluyla anaokulu öğretmenlerinin mekan memnuniyetleri araştırılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Mekan Memnuniyet Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçek, Hacettepe Üniversitesi Anaokulu'nda bulunan öğretmenlere uygulanmıştır. Ölçekte yer alan sorular ile öğretmenlerin bakış açılarını anlamak ve anaokullarında yaşanan mekânsal sorunları tespit etmek ve bu sorunlar hakkında çözümler önermek araştırmanın hedeflerindendir. Anahtar sözcükler: kullanıcı memnuniyeti, çocuklar, anaokulu, iç mekan tasarımı, anaokulu öğretmenleri

Sera Gülnar
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Barınma amaçlı mobil mekanlarda enerji etkin aydınlatma sistemleri

İnsanoğlu tarih boyunca barınma ve dış etkenlere karşı korunma gereksinimi duymuştur. Bu sebeple geçmişten beri ilkel mimari örnekler; mağara, ağaç kovuğu, çadır gibi yapılar sürekli gelişip yenilenmiş ve toplumun ihtiyaçlarına göre değişiklik göstermiştir. Ekolojik, toplumsal, bireysel ve teknolojik etkiler bu değişimi hızlandırmıştır. Özellikle Sanayi Devrimi sayesinde mimarlık disiplini gibi mekan kavramı da günümüze kadar birçok farklı bakış açısıyla, farklı işlevler için yorumlanmıştır. Artan nüfus ve değişen ihtiyaçlardan dolayı mekan kavramı çeşitlenmiş; mobil mekan kavramı ortaya çıkmış ve günümüze kadar süregelip gelişim göstermiştir. Konut sorunu ve barınma şekillerinin ilerlemesi doğrultusunda nitelikli bir iç mekan ve yaşam formu arayışlarına çözüm olarak kısıtlı mekanlarda maksimum işlev ön plana çıkarılmıştır. Doğal kaynakların aşırı ve hızlı tüketimi sonucu; günümüzde enerji korunumu zorunlu bir durum olmaktadır. Enerji tüketiminde, temel yaşama birimimiz olan konut sektörü, büyük bir paya sahiptir. Ancak kalıcı konutlarla karşılaştırıldığında mobil yapılar; yapım öncesi, yapım, kullanım- tüketim ve dönüştürme aşamaları boyunca daha az enerji harcamaktadır. Yapının kullanım sırasında tükettiği enerji miktarını azaltmak çeşitli teknik ve donanımlarla mümkün olmaktadır. Bu çalışmada; elektrik enerjisinin mekanı oluşturan elemanlardan aydınlatma üzerindeki tasarruf yöntemleri ele alınmış ve örnekler üzerinden incelenmiştir. Aydınlatmada enerji tasarrufu, aydınlatmanın kalitesini düşürmeden görsel konfor koşullarını sağlayarak yapılmalıdır. İyi bir aydınlatma, daha verimli aydınlatma aygıtları ile sağlanacağından; aynı aydınlık seviyesinin minimum enerji tüketimi ile gerçekleştirilmesi mümkündür. Doğru, verimli, etkin enerjili aydınlatma için gereken hususlardan bahsedilmiş ve enerji tasarrufu için dikkat edilmesi gereken noktalar belirlenmiştir. Bu çalışmanın amacı; mobil yapılarda iç mekanların, çevreye minimum etkili, iklimsel ve konumsal verilere uygun, yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan, esnek kullanıma imkan sağlayan enerji etkin yapılar olarak tasarlanmasını mümkün kılmak ve tasarımcıların bu konuda farkındalık edinmesini sağlamaktır. Mobil yapıların tarihsel gelişim süreci içerisinde geçirdiği değişimler ve günümüzde kullanımı, buna bağlı olarak daha enerji etkin nasıl uygulanabileceğini araştırmak ve konuyla ilgili örnekleri irdelemek, belgelemektir. Çalışma kapsamında yurt içi ve yurt dışı altı farklı firmaya ait olan altı mobil mekan yapısı incelenmiştir. Farklı ülkelerden farklı mobil mekan seçimlerinin nedeni; çeşitli kültür ve coğrafyaların enerji üretimini ve tüketimini mobil yapılarda nasıl sağladığını görmek ve bu yapıları karşılaştırmak esastır. Örneklerde mekan tipi ve mobilite; kullanıcının istek ve gereksinimlerine göre değişiklik göstermektedir. Yapıların enerjiye bağımlılığı ve bunun çözümlerini analiz edilmiştir. Tez çalışması sürecinde nitel araştırma yöntemi izlenmiş, konuyla ilgili literatür taraması yapılmış; görsel, yazılı ve elektronik kaynaklardan yararlanılmıştır.

AydınlatmaEnerji etkinliğiEnerji tasarrufu
Zehra Salur
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Polisiye yazınında mekân kurgusu, mekânsal çerçevede gizem ve gerilim öğelerinin incelenmesi

Bu çalışma, mekânda gizem ve gerilim unsurlarının izini sürmeyi ve seçilen polisiye romanda geçen mekânlar üzerinden bu unsurları keşfetmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda gizem ve gerilim edebiyatı olarak da anılan polisiye türü, çalışmanın çıkış noktası olarak belirlenmiştir. Öncelikle romanda mekân ve polisiye roman kavramları ayrı olarak ele alınmış, buradan elde edilen bilgilerin senteziyle polisiye romanda mekân kavramı incelenmiştir. Mekânda gizem ve gerilimin izini sürmeden önce polisiye romanın bu en temel ögeleri, mekândan bağımsız olarak tartışılmıştır. Gerek mekân tasvirlerindeki detaycılık, gerekse gizem ve gerilim yaratmadaki başarısıyla Raymond Chandler örnek yazar olarak belirlenmiştir. Yazarın polisiye romana bakış açısı üzerinden, romanlarında mekânı kullanış biçimleri tespit edilmiştir. Yazarın "Göldeki Kadın" romanı, yapılı ve doğal çevrede olmak üzere birden çok mekânda geçmesi sebebiyle analiz edilmek üzere seçilmiş ve tezin durum çalışmasını oluşturmuştur. Seçilen romanda geçen mekânların, gizem ve gerilim unsurları ile olan ilişkisi incelenmiş, buradan elde edilen bulgular ve bu bulguların grafik aktarımları çalışmanın sonuç bölümünü oluşturmuştur. Ülkemizde polisiye romanın mekân özelinde incelendiği çalışmaların sınırlı sayıda kaldığı göz önüne alındığında, bu tezin benzer çalışmalar için metodolojik bir çerçeve sunarak yol göstereceği düşünülmektedir.

İlkay Volkan Yüceer
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Mobilya mağazaları iç mekanlarında alışveriş deneyiminin kullanıcı sadakati üzerindeki etkileri

Çalışmada, mobilya mağazalarında mekân tasarımı bileşenlerinin, mağaza imajının ve sektörde uygulanan deneyimsel pazarlama stratejilerinin, mağaza sadakati üzerindeki etkilerine dair güncel bir bakış açısı sunulmuştur. Mobilya mağazalarının çalışma alanı olarak seçilme nedeni; bu mekanların yaşam içerisinde devamlı kullanılan dayanıklı tüketim ürünlerinin satışa sunulduğu yerler olmasıdır. Mobilya mağazaları tasarım dili ve alışveriş deneyimi bağlamında satış ve satış devamlılığı üzerinde etki sahibidir. Çalışmanın birinci bölümünde literatür taraması yöntemiyle mobilya mağazası kavramı tanımlanmış, ikinci bölümünde mağaza deneyiminin en önemli aşamaları olan mağaza tasarım bileşenleri (renk, ses, aydınlatma vs.) ve mağaza imajı konuları üzerinde durulmuştur. Algısal sürecin hatırlanabilir bir deneyime dönüşmesi, mağaza atmosferi içinde tüketiciye farklı alışveriş uygulamalarının sunulmasıyla mümkündür. Bu bağlamda çalışmanın üçüncü bölümünde deneyime dair yapılan uygulamalar 'Deneyimsel Pazarlama' kavramı özelinde açıklanarak örneklendirilmiştir. Dördüncü bölümde alan çalışmasına yer verilmiştir. Bu çalışmayla literatür taramasından elde edilen bilgilerin somut verilerle desteklenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada anket uygulamasına ve deneyim pazarlamasını uygulayan bir mobilya mağazasında yapılan incelemelere yer verilmiştir. Anket sonuçlarına göre katılımcılarda sadakat oluşumunda, doğru tasarlanmış bir mağaza ortamında, deneyimli personeller eşliğinde, müşteriye katılımcı bir rol verilerek sunulan sıra dışı alışveriş deneyimlerinin büyük payı olduğu görülmüştür. Yapılan mağaza incelemesinde ise mağaza tasarımı her yönüyle analiz edilmiş ve mağaza bünyesinde deneyimsel pazarlama bağlamında yapılan uygulamalar ele alınmıştır. Sonuç bölümünde çalışmanın değerlendirmesi yapılarak, öneriler sunulmuştur. Hazırlanan çalışma, mağaza atmosferinde deneyime dair yapılan yenilikleri içermekte ve alternatif fikirler sunmaktadır. Bulgular ve incelemelerin literatürde yapılacak olan yeni araştırmalara referans olabileceği ve ayrıca pazarlamacılar, tasarımcılar ve iç mimarlar için bir kaynak olabileceği düşünülmektedir.

Özge Balaban
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2024
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Geleneksel ofis iç mekanlarında gün ışığı kullanım performansı optimizasyonuna yönelik tasarım kriterleri ve önerileri

Sürdürülebilir yapı ve bu kapsamda ortaya çıkan enerji etkin yapı tasarım kavramları giderek daha çok ülkede yaygınlaşmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak yapıların olumsuz çevresel etkileri azaltmak, insan için gerekli konfor ve sağlık koşullarını sağlamak parametreleri tasarım sürecinde ele alınmıştır. Yapılaşmanın gittikçe artması, inşaata uygun boş arazinin bulunmaması ve yıkım-yapım maliyetinin yüksek olması sebebiyle mevcut geleneksel binaların yenilenerek değerlendirilmesi gündeme gelmiştir. Ofis binaları gündüz saatlerinde kullanılan bina tipi olarak enerji verimlilik ve sürdürülebilirlik açılarından oldukça önemlidir. Sonsuz enerji kaynağı olan güneş enerjisi ve gün ışığından yararlanarak bu binalarda enerji verimliliği sağlanmaktadır. Ofis binalarındaki enerji yenilenme kriterleri enerji kazanımını desteklemekte, uygun gün ışığı kullanım teknikleri ile gün ışınımlarını kontrollü şekilde iç mekana yönlendirilerek kullanıcıların konfor ihtiyaçlarını sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, sürdürülebilir tasarım kapsamında geleneksel ofis iç mekanlarında doğal aydınlatma sistemini ve güneş kontrol elemanlarını incelemektir. Aydınlatma performansı ve kullanıcı konfor koşullarına olan etkisi irdelenmektedir. Geleneksel ve çağdaş ofis iç mekan anlayışı örneklendirilmektedir. Bu irdelenme-inceleme sürecinde, geleneksel ofis iç mekan için uygun doğal aydınlatma stratejileri ve kullanıcı konfor şartlarının sağlanması için güneş kontrol elemanları değerlendirilecektir. Araştırmanın yöntemi, örnek ofis iç mekanlarının modellenmesi, gün ışığı simülasyon programı ile doğal aydınlatma sistemini denetlemektir. Analiz sürecinde söz konusu iç mekanlarına yansıyan doğal ışığın niteliği ve niceliği yılın farklı ay ve saatlerinde tablo ve görseller ile değerlendirilecektir. Örnek iç mekanda gün ışığı kontrol elemanlarının etkisi tespit edilip, geleneksel ofis iç mekanlar için doğal aydınlatma stratejisi iyileştirme önerileri sunulmaktadır.

Meryem Raci
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Mekânın deneyimsel temsili: Venedik Bienali 12. Uluslararası Mimarlık Sergisi örneği

Yaygın olarak kullanılan temsil ortamlarının deneyimlenen mekân anlayışından çok teknik ile ilgili olması problemi yeni temsil ortamları üzerine düşünmeyi gerektirmez mi? Mimarlık sergileri kendilerine özgü mekânsallığıyla göndergesi mekânsal deneyim olan temsil ortamları olarak kurgulanabilir mi? Çalışma bu sorular doğrultusunda mimarlık sergisini bir mimari temsil ortamı olarak kabul eder; mimarlık sergisini deneyimsel temsil olarak konumlandırmayı ve mekânın deneyimsel niteliklerinin sergi aracılığıyla temsilini tartışmayı amaçlar. Mimari temsil ve mekânsal deneyim arasındaki ilişkinin çözümlenebilmesi için deneyimsel temsil kavramından yola çıkılmıştır. Deneyimsel temsil kavramı mevcut bir nesneyi referans almayan, mimari fikri cisimleştiren ve mekân deneyimi ile ilişkilendirilebilen temsil türlerine işaret eder. Deneyimsel temsiller bir bakıma mimari alanı öznenin deneyimine ve yorumuna açan deneyimsel araçlardır. Bu noktada temsili deneyimin yapısına dikkat çekme gereği duyulmuştur. Temsiller söz konusu olduğunda araç ve içerik ayrımının yapılması önem taşır çünkü temsili deneyim içeriğin sahip olduğu nitelikler tarafından belirlenir. Buradan hareketle deneyimsel temsillerin mekânın deneyimsel niteliklerini iletmesi beklenir. Literatür araştırması ile elde edilen ve mekânın deneyimsel nitelikleri olarak adlandırılan yedi nitelik (ışık-gölge, akustik-ses, oran-ölçek, renk-doku, hareket, zamansallık, manzara-yer ile kurulan ilişki) temsil ortamlarını değerlendirmekte kullanılabilecek bir araç olarak önerilmiş ve Venedik Bienali 12. Uluslararası Mimarlık Sergisi bu nitelikler üzerinden irdelenmiştir. Elde edilen bulgular; mekânın deneyimsel niteliklerinin sergi aracılığıyla temsili ve serginin bütününe etki eden kurgusal kararlar doğrultusunda yorumlanarak mekânsal niteliklerin nasıl temsil edildiği ve temsili deneyimin nasıl yapılandırıldığına dikkat çekilmiş ve mimari temsil ortamı olarak serginin güçlü yönleri ortaya konmuştur. Anahtar sözcükler: mimarlık sergisi, mimari temsil, deneyimsel temsil, mekânın deneyimsel nitelikleri, mekân deneyimi, algısal deneyim, Venedik Bienali

Buşra Gürdağ
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Katılımcı mekân tasarım sürecinde sanal gerçekliğin kullanımı

Bilgisayar teknolojilerinde yaşanan gelişmeler birçok alanı olduğu gibi mimari tasarımı da etkilemiştir. Bilgisayar destekli tasarım yazılımları, sayısal simülasyonlar ve sanal gerçeklik uygulamaları, tasarım süreçlerinin hızını artırmakta, tasarım seçeneklerinin kolaylıkla değerlendirilebilmesine zemin hazırlamaktadır. Bunun yanı sıra, bu teknolojiler katılımcı tasarım süreçlerinde de faydalı olmakta, tasarımcılar, müşteriler ve diğer paydaşlar arasında daha etkin bir iletişim ve iş birliği olanağı yaratmaktadır. Özellikle sanal gerçeklik uygulamaları, mekânsal algıyı ve kullanıcı deneyimini bir üst seviyeye taşıyarak, projelerin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesine ve anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Bu durum, tasarım sürecinin sadece teknik bir uygulama olmaktan çıkıp, etkileşimli ve demokratik bir sürece dönüşmesini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda tez çalışması, sanal gerçekliğin katılımcı bir mekân tasarım süreci içerisine nasıl entegre edileceğine dair nitel bir saha araştırmasından elde edilecek bulgularla bir uygulama modeli önerisi sunacaktır. Katılımcı tasarım için önemli bir uygulama alanı olan kentsel dönüşüm projelerinden bir örneğin ele alınacağı çalışmada, hak sahiplerine oturacakları konut hem iki boyutlu görseller hem de sanal gerçeklik ortamı aracılığıyla gösterilecek ve ardından yarı yapılandırılmış görüşmelerle kendilerinin fikir ve görüşleri alınacaktır. Elde edilen veriler nitel araştırma yöntemleri ile analiz edildikten sonra bir uygulama modeli önerisine ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışma, alanyazın taramalarında yeni gelişen bir alan olan sanal gerçeklik ve mimari tasarım ilişkisine dair detaylı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

3D sanal dünyalarMimari tasarımİç mekan tasarımı+1
Emre Dedekargınoğlu
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Master'sOpen AccessTR

İç mimarlık ve çevre tasarımı eğitiminde desen dersinin yeri

İç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi, iç mekanların estetik ve işlevsel tasarımı konularında öğrencilere beceriler kazandırmayı amaçlayan önemli bir disiplindir. Bu eğitim, öğrencilere mekanların tasarımı ve düzenlemesi konularında geniş bir perspektif sunar. Türkiye'deki farklı üniversiteler, fakülteler, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı ve İç Mimarlık bölümleri arasında, müfredatta desen dersinin mevcudiyetinin, yerinin ve içeriğinin araştırılması, bu çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Temel amaç bu disiplinlerde Desen dersinin müfredattaki yerini, etkisini ve önemini ortaya koymaktır. Desen dersi öğrenme çıktılarının meslek pratikleri açısından rolünün tartışılması da hedeflenmektedir. Bu çalışma, Türkiye'deki üniversitelerde fakülteler ve içmimarlık bölümleri arasında desen dersinin varlığını ve bu dersin müfredattaki yerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, bu dersin fakülte ve bölümler tarafından nasıl algılandığını ve içmimarlık eğitimindeki rolünü anlamayı hedeflemektedir. Çalışmanın giriş bölümünde, desenin ne olduğu ve tarihçesine yer verilmiştir. Bu bölümde desenin tanımına, tarihi süreçteki yerine, eskiz ile arasındaki ilişkiye ve eğitimine dair verilen bilgilerle, desen dersinin İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı eğitimindeki yeri incelenmeden önce, desenin kapsamı anlatılarak çalışmanın diğer kısımları için bir altyapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, dünyada ve Türkiye'de İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı/İç Mimarlık eğitimleri ile ilgili literatür bulgularına yer verilmiş ve güzel sanatlar ile arasındaki ilişkiye değinerek desen dersinin bu eğitim sürecindeki yerinin nasıl bir süreçle oluştuğu ortaya konmuştur. Bu bölümde; İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı eğitiminin, tarihsel süreçte nasıl bir yol izleyerek günümüzdeki halini aldığını ve bu eğitim sisteminin, sanat eğitimi ile paralel ilerleyen yapısına vurgu yaparak desen dersinin bu eğitim sistemindeki yerine dair fikir edinebilmemiz hedeflenmektedir. Sonraki bölümde ise araştırmanın yöntemi ve bulgular bulunmaktadır. Bu bölümde, tezin asıl konusu olan İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı ve İç Mimarlık eğitiminde Desen dersinin öneminden bahsedilmiş ve müfredattaki varlığı ve yeri ile ilgili bulgulara yer verilmiştir. Bu bulgular, Türkiye genelini kapsayan bu araştırmanın temel bulgularıdır.

Mustafa Şahin
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Kültür yapılarında biçim ve mekân analizi: CSO Ada

Kültür yapıları, kent kültürünün biçimlendiği ve sosyal yaşamda etkileşimlere olanak ve ortam sağlayan kamusal mekânlar olarak, toplumun kollektif değerlerine ve ilişkilerine hükmeden, onu sembolleştiren mekânlardır. Bu semboller, insan kavrayışında somutlaşarak dışavurumsal formlar oluştururlar. Kamusal anlamda bu dışavurumun yansıma ortamı ise genellikle dini yapılar ve kültür yapılarıdır. Resmi yapı kimliğine sahip olan bu mekânlar, aynı zamanda ait oldukları ülkeler için de temsili ve anlamsal değerlere sahip olduğundan, ülkelerinin başkentlerinde konumlanmakta ve simge haline gelmektedir. Bu tez çalışmasında, yaşamı ve mekânları şekillendiren "kültür" kavramı, kültür-mekân ile etkileşimi, kamusal mekân statüsündeki "kültür yapısı" kavramları incelenmiştir. Ardından, literatür taraması yapılarak, ait oldukları ülkelerin başkentlerinde inşa edilmiş, tez konusu yapıya eşdeğer özellikteki kültür merkezi, müze, kütüphane, tiyatro, opera, orkestra binası vb. simgesel nitelikteki kültür yapılarının, tarihsel süreçteki durumları bilim, teknoloji, kültür ve sanat alanındaki değişim ve gelişimler paralelinde değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, ülkemizde Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte, kültür ve sanatın toplum tarafından ulaşılabilir olması amacıyla hayata geçirilen düzenlemeler sayesinde varlık bulan, başkent Ankara'da inşa edilmiş ve günümüzde de simgesel değerini koruyan kültür yapılarına yer verilmiştir. Bu bağlamda, çalışmada ülkemizin başkenti Ankara'da son dönemde inşa edilen "CSO ADA" kültür yapısının, kamusal ve simgesel anlamda karşılık bulmasını sağlayan özellikleri ile yapı gurubunun ana omurgasını oluşturan ana fuaye ve konser salonlarının, simgesel niteliğini oluşturan etkenleri sınamak amacıyla, "tasarım ilkeleri" çerçevesinde biçim ve mekân analizine yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: CSO ADA, Kültür Yapısı, Kamusal Mekân, Vitrivius, Tasarım İlkeleri, İç Mekân

İç mimari
Sibel Danışman
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Hibrit çalışma sisteminin oluşum süreci ve geleceği

Ġnsanlığın var olĢundan itibaren evrimleĢen toplum hayatında, çalıĢma kavramının günümüzdeki anlayıĢı sanayi devrimine uzanmaktadır. Sanayi devrimi ve sonrası yapılan buluĢlarla küreselleĢen dünyada teknoloji ve dijital alanlarda yaĢanan geliĢmeler, veri üretimini ve paylaĢımı hızlandırmıĢtır. Bilgi toplumuna geçiĢ ile birlikte çalıĢmanın Ģekli değiĢmiĢtir. Zihin gücü ile çalıĢan bilgi iĢçileri çalıĢma hayatına yön vermeye baĢlamıĢtır. Uzaktan çalıĢılabilen yeni nesil çalıĢma alanları ve yeni çalıĢma modelleri ortaya çıkmıĢtır. 2019 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından ilan edilen küresel pandemi (Covid19) çalıĢma hayatı için önemli miladlardan biri olarak kabul edilebilir. Sosyal izalasyon döneminde yaĢanan evden çalıĢma dönemi, çalıĢanlar ve iĢverenler için yeni beklentileri gün yüzüne çıkarmıĢtır. Ġnsanların dijital hayata uyumlanmasını hızlandırmıĢtır. Pandemi sonrası dönemde bu beklentilere çözüm üreten bir sistem olarak görülen Hibrit çalıĢma sistemi iĢ ekonomisinin ve çalıĢma hayatının gündemine girmiĢtir. Sabit ofislerde gerçekeĢen yüz yüze çalıĢma Ģekli ile uzaktan çalıĢma Ģeklinin bir arada uygulandığı hibrit çalıĢma sisteminin esnek ve mobil yapısı çalıĢanların motivasyonlarını ve üretkenliklerini arttırmaktadır. Bu bağlamda küreselleĢme ile birlikte baĢlayan dönemden günümüze, çalıĢma hayatının hibritleĢme yolculuğu zaman ve mekân kullanım Ģekillerindeki dönüĢümler üzerinden incelenmiĢtir. Literatür araĢtırması ile elde edilen veriler üzerinden, iĢin geleceği ve sürekliliği için hibrit çalıĢmanın gelecek kurgusuna dair bir model önerisi getirilmiĢitr.

Cemile Zeynep Erten
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Dolaşım mekanları ile ziyaretçiler arasındaki etkileşimin mekansal dizim yöntemiyle atakule alışveriş merkezi bağlamında analizi

İnsanlar varoluş süreçleri boyunca farklı sebeplerle toplanma yerlerine ihtiyaç duymuşlardır. Değişen dünya düzeninde yeme-içme, sosyalleşme ve alışveriş alışkanlıklarıda değişmiştir. Bu sebeple alışveriş ihtiyacı doğmuş, süreç içerisinde önce takas yöntemi sonrasında ise para kullanılmıştır. Tarih boyunca insanların alışveriş ihtiyaçlarını gidermek için farklı alışveriş mekanları oluşmuş, zaman içerisinde ise bugünkü kapalı devre alışveriş merkezleri formuna ulaşmıştır. Günümüzdeki haliyle; alışveriş merkezleri sosyal, kültürel, yeme-içme, çalışma ve eğlence merkezleri haline gelmiştir. Bu kullanım alanlarıyla, işletmeler gelen ziyaretçileri mekanda daha uzun tutmayı amaç edinmeye başlamıştır. Bu sebeple, alışveriş merkezlerinin tasarım kriterlerini en üst düzeyde tutmaları gerekmektedir. Bu çalışma, bu sorunsala bir cevap olabilme niteliği taşımak icin hazırlanmıştır. Bu tezde, mağaza konumlandırmalarının yalnızca plan düzleminde değil, üçüncü boyutta ve saydamlık opaklık açısından ele alınması ve mağaza algılanabilirliğinin yüksek olması gerekliliği konusu ele alınmaya çalışılmıştır. Diğer bir deyişle; tasarımda mekansal elemanların kullanım yoğunluğu ve buna bağlı elde edilen görünürlük değerlerinin ilişkisi üzerine yoğunlaşılmıştır. Araştırma sırasında; seçilen alışveriş merkezindeki ziyaretçi hareketinin belirlenmesi için gözlem yöntemi tercih edilmiştir. Alışveriş merkezinin fiziksel özelliklerinin incelenmesi içinse; mekân ve mekânın kullanıcıları arasında doğrudan bir ilişki olduğunu öne süren, mekân ve sosyal yaşam arasındaki ilişkiyi anlamaya ve mekânı sayısal verilerle - nesnel okumaya yarayan mekansal dizim analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, alışveriş mekanları iç mekan tasarım süreçlerinde mekansal elemanların kullanım değerleri tartışılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçların, ilerleyen dönemlerde tasarlanacak alışveriş merkezleri için yol gösterici bir kılavuz olacağı düşülnülmektedir.

Kapalı alışveriş merkezleri
Gülhan Sezgin Balcı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Edebiyat ve sinemada kurgusal mekân üretiminin yaratıcılığa etkisine yönelik bir yöntem önerisi

Bir mekân oluşturma disiplini olan iç mimarlık, sınırlarının belirlendiği ve bir disiplin olarak kabul gördüğü dönemden bu yana; tasarım, sanat ve bilimin birçok alanı ile iç içe olmuştur. Toplumsal, ekonomik ve teknolojik alanlardaki değişimler mekân tasarım sürecine de farklı yaklaşımlar ve çeşitli yenilikler getirmiştir. Yeni gelişen alanları tek bir disiplin ile incelemek mümkün olmadığından, farklı disiplinlerin birbiriyle ilişkisi günümüzde daha da önemli hale gelmiştir. Öte yandan mekânın sınırları da zamanla değişmekte ve gelişmektedir. Yalnızca fiziksel gerçeklikten ibaret olmayan mekân kavramı, tarih boyunca pek çok araştırmacı tarafından farklı biçimlerde ele alınıp tasnif edilmiştir. Bu bağlamda fiziksel bağlamdan arınmışlığıyla kurgusal mekânlar; hayal gücünün ve yaratıcılığın daha aktif olarak kullanılabilmesine olanak tanımasıyla farklı disiplinler ile etkileşim kurma konusunda önemli bir noktada konumlanmaktadır. İç mimarlık eğitiminde disiplinler arası yaklaşımların önemi sıkça vurgulanmasına rağmen, ilgili literatür incelendiğinde yaratıcı düşünce becerisini geliştirmeye yönelik deneysel yöntemlerle yapılan disiplinler arası çalışmaların azınlıkta kaldığı görülmektedir. Eğitim süresince, öğrencilerin sezgilerini geliştirmeyi, bilimsel metotlar çerçevesinde düşünmesini sağlamayı, çağdaş teknoloji kullanımı ve işlevsel üretim ilkelerine dayanarak tasarımcı bireyler yetiştirmeyi hedefleyen iç mimarlık eğitiminin temel çıktılarından biri ise hayal gücünü etkin bir biçimde kullanabilen yaratıcı bireyler yetiştirmektir. Bu doğrultuda iç mimarlık eğitiminde, disiplinler arası yaklaşımların eğitim sürecine dahil edilmesi, öğrencilerin yaratıcılıkların gelişmesine katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada; kurgusal mekân üretiminde disiplinler arası bir yaklaşımla edebiyat ve sinema ile ilişki kurarak, yaratıcı düşünceyi geliştirmeye etki eden yeni bir izlence önerisi ortaya koymak amaçlanmıştır. Edebiyat ve sinema disiplinleriyle ilişki kurarak kurgusal mekân üretmeyi amaçlayan izlenceler; "kurgusal mekânı oluşturan ögeler", "TYDT parametreleri" ve "TYDT faaliyetleri"nden meydana gelen üç temel unsur üzerinden kurgulanmıştır. Bu bağlamda, geliştirilen izlence önerisi doğrultusunda, edebiyat ve sinema ile ilişki kurarak kurgusal mekân üretmenin, öğrencilerin yaratıcı düşünce becerilerine etkisini irdelemek üzere üç hipotez kurulmuştur. Hipotezleri sınamak için, açımlayıcı sıralı karma araştırma yöntemi ile iki aşamalı olarak, nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Birinci aşamada araştırma sorularına doğrudan yanıt üretecek nicel veriler, ikinci aşamada ise nicel bulguları daha detaylı çözümlemeyi sağlayacak nitel veriler toplanmıştır. Deneysel araştırma kapsamında geliştirilen izlenceler, araştırmanın bağımsız değişkenini; yaratıcı düşünce düzeyi, araştırmanın bağımlı değişkenini; yaratıcı düşüncenin alt parametreleri ise ara değişkenleri oluşturmaktadır. Birinci araştırma hipotezi (1H1) "kurgusal mekân üretiminde edebiyat disipliniyle ilişki kurmanın yaratıcı düşünmeyi geliştirdiği", ikinci araştırma hipotezi (2H1) "kurgusal mekân üretiminde sinema disipliniyle ilişki kurmanın yaratıcı düşünmeyi geliştirdiği" ve üçüncü araştırma hipotezi (3H1) ise "edebiyat disiplini ile ilişki kurarak kurgusal mekân üretmenin, sinema disiplini ile ilişki kurarak kurgusal mekân üretmeye kıyasla yaratıcı düşüncenin gelişmesine daha fazla olanak sağladığı" yönündedir. Bu araştırma İstanbul Gedik Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı bölümünde, 2022-2023 Güz eğitim-öğretim yarıyılında "Mimarlık ve Edebiyat" ve "Mimarlık ve Sinema" dersini alan, araştırmacı tarafından belirlenen dışlama ölçütleri dikkate alınarak seçilen 46 öğrenci (27 kadın, 19 erkek) ile yürütülmüştür. Mimarlık ve Edebiyat dersini alan öğrenciler deney, Mimarlık ve Sinema dersini alan öğrenciler ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında oluşturulan hipotezleri sınayabilmek için deney ve kontrol gruplarına uygulanmak üzere geliştirilen 14 haftalık izlencelerin öncesinde iki gruba da TYDT ön test uygulanmıştır. İzlencenin sonunda ise her iki gruba TYDT son test uygulanmıştır. TYDT ön test ve son testle elde edilen veriler araştırmanın nicel verilerini oluşturmaktadır. Örnek olay yöntemi ile bir eğitim-öğretim dönemi boyunca uygulanan izlence doğrultusunda elde edilen veriler ve izlencelerin sonunda uygulanan anket formu ile elde edilen veriler ise araştırmanın nitel verilerini oluşturmaktadır. Nitel ve nicel veriler ile elde edilen araştırma bulgularına göre; kurgusal mekân üretiminde edebiyat disipliniyle ilişki kurmanın yaratıcı düşünceyi geliştirdiğine yönelik birinci araştırma hipotezi (1H1), kurgusal mekân üretiminde sinema disipliniyle ilişki kurmanın yaratıcı düşünceyi geliştirdiğine yönelik ikinci araştırma hipotezi (2H1) ve edebiyat disiplini ile ilişki kurarak kurgusal mekân üretmenin, sinema disiplini ile ilişki kurarak kurgusal mekân üretmeye kıyasla yaratıcı düşüncenin gelişmesine daha fazla olanak sağladığına yönelik üçüncü araştırma hipotezi (3H1) doğrulanmıştır. Bu çalışma kurgusal mekân üretiminde disiplinler arası çalışmaların yaratıcı düşünme becerisine olumlu yönden katkı sağladığı ortaya koymaktadır. Öte yandan çalışmanın en önemli yöntemsel sınırlılıklarından biri yalnızca İstanbul Gedik Üniversitesi, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü'ndeki kısıtlı bir örneklem ile ve bir akademik yarıyıl süresince gerçekleştirilmiş olmasıdır. Bulguların sınırlı bir alandan seçilen çalışma grubundan elde edilmiş olması, genellenebilme olasılığı zayıflatmaktadır. Bu bağlamda, elde edilen bulguların daha geniş kitlelere genellenebilmesi için; çalışma kapsamında geliştirilen yeni izlencelerin, iç mimarlık eğitim programında yer alan, temel tasarım, tasarım stüdyoları veya çeşitli uygulamalı derslerin de içeriğine entegre edilmesi ya da bu derslerdeki uygulamalı çalışmalar için yeni disiplinler arası yaklaşımlar oluşturulması ve enlemsel kesitli yeni araştırmaların yapılması önerilmektedir. Ayrıca iç mimarlık eğitiminde yaratıcılıkla ilgili yapılacak sonraki çalışmalar için; tasarım eğitimi alan öğrencilerin yaratıcı düşünce becerisini ölçmeye yönelik, tasarım ilkeleri veya mekânsal parametrelerle bağ kurabilen ölçme araçlarının geliştirilmesi de önerilmektedir.

EdebiyatKurgusal mekanSinema+1
Selva Başçı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'deki mülteci kamplarında geçici konut tasarım örneği olarak sarıçam kampı'nın mekansal analizi

Suriye İç Savaşı'nın ardından yaşanan göç dalgası, mültecilik konusunu Türkiye için önemli ve öncelikli bir hale getirmiştir. Bu çalışma, siyasi nedenlerden ötürü göç etmek durumunda kalan mülteciler ve kitlesel göçlerle birlikte gündeme gelen barınma problemi üzerinde yoğunlaşmıştır. Günümüzde Türkiye sınırları içerisinde bulunan 13 geçici barınma merkezinde 136 bin Suriyeli kendilerine sağlanan mobil konutlarda yaşamaktadır. Çalışmanın amacı mülteci yerleşimleri kapsamında bulunan, devlet eliyle oluşturulmuş kamplardaki mobil konut tasarımlarının değerlendirilmesidir. Mülteci konutları, hız-zaman-maliyet esas alınarak belirli lüksler göz ardı edilerek temel yaşamsal faaliyetlerin sürmesine destek veren tasarımlardır. Çalışma süresince toplanan verilerin mülteci konut ve kamp tasarımında yönlendirici olması ve bu alandaki gelişmelere katkı sağlaması beklenmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde mobil mekanlar üzerinden zorunluluktan doğan geçici mekanlar özeline inilerek, geçici afet barınakları ve türleri ele alınmış bu sayede ikinci bölüm için gerekli zemin sağlanmıştır. İkinci bölümde mülteci kamp ve geçici konut tasarım kriterleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise Adana Sarıçam Konaklama Merkezi üzerinde örnek inceleme yapılarak, önceki bölümde ele alınan ilkeler üzerinden tanımlanan geçici konutlar ve tasarım kriterleri irdelenmiştir. Sarıçam Konaklama Merkezi Türkiye'deki en büyük merkez, dünyadaki en büyük konteyner kentlerden birisi olarak 26,869 Suriyeliye ev sahipliği yapmaktadır. 2012 senesinde çadır kent olarak kurulmuş 2017 senesinde konteyner kente dönüştürülmüş, bu sayede geçici afet barınaklarının gelişim ve dönüşüm sürecini de yaşamıştır. Tez çalışmasının sonucunda, önceki bölümlerde edinilen bilgiler üzerinden Sarıçam Kampı yerleşke ve konut ölçeğinde ele alınmış, mevcut durumu ortaya konarak uluslararası standartlara göre bir değerlendirmeye varılmıştır.

Gülşah Şenocak
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Anadolu'da konut ve Türk evi oluşumu süreci ve Edincik evleri örneği

Temel işlevi insanları çevresel etmenlerden korumak olan ve yaşamsal faaliyetlerin sürdürüldüğü konutlar; toplumun sosyo-kültürel dokusunu en iyi şekilde yansıtan fiziksel mekânlardır. Teknolojinin hızla gelişimi ve halkın ekonomik durumunun iyileşmesi toplumun yaşam döngüsünü değiştirmiştir. Bu değişim, dünyanın farklı yerlerinde farklı medeniyetler tarafından geliştirilmiş konut yapılarında da değişime yol açmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin kültür mirası listesinde ön sıralarda yer alan "Geleneksel Türk Evi", Anadolu'nun yüzyıllar boyunca oluşturduğu geleneksel konut yapıları olarak karşımıza çıkmaktadır. Anadolu'ya özgü önemli kültürel miras örneklerinden biri olan "Geleneksel Türk Evleri", bazı bölgelerde hak ettiği değeri görmektedir. Yapıların büyük kısmı ise son dönemlerde ilgisizlik ve modernizme yaklaşma çabaları sonucu yok olmaktadır. Bu çerçevede, günümüzde "Edincik Evleri" de henüz tam anlamıyla keşfedilmemiş "Geleneksel Türk Evi" örnekleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma doğrultusunda; Anadolu mimarisindeki Türk evlerinin tarihsel süreçleri, plan tipleri, cephe özellikleri ve iç mekân kurguları ile Türkiye'deki geleneksel konut mimarisini yansıtan, ancak tam anlamıyla korunamamış "Edincik Türk Evleri" incelenmiştir. Geleneksel tarihi dokunun tanımı, tarihi dokunun turizm vb. alanlardaki önemi, Edincik'teki mevcut tarihi dokunun durumu ve bu yapıları korumak için gereken önlemler ele alınmıştır. Sonuç olarak; bölge halkının günümüz teknolojik gelişmeleri doğrultusunda modern mekânlarda yaşama isteği, ekonomik kaygıları gibi sebepler ile sınırlı sayıdaki geleneksel Türk evinin, bakımlarının ve restorasyon çalışmalarının yapıldığı, birçoğunun ise bakımsızlıktan yıkılmaya yüz tuttuğu tespit edilmiştir.

Balıkesir-Bandırma-EdincikGeleneksel konutKoruma yöntemleri+2
Melike Nur Hanaylı
Feyziye Schools Foundation Işık University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

5-11 yaş grubundaki otizmli çocukların eğitim mekanlarının fiziksel ve psikolojik konforunun sağlanması için iç mekan tasarımı

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) bireyi ve yakın çevresini doğrudan etkileyen, sözlü ve sözsüz iletişim, sosyal etkileşim ve ilişkilerde çeşitli belirtiler gösteren, spektrum bozukluğu olarak tanımlanmıştır. İlk çocukluk döneminde, farkedilen OSB, yapılı çevre ile doğrudan ilişkidedir. Tasarlanan mekanların, OSB li bireye uygunluğu, bireyin fiziksel ve psikolojik konforunu desteklemesi OSB nin etkileriyle etkin bir şekilde baş etmeyi sağlar. Özellikle, örgün eğitimin başladığı 5-11 yaş grubundaki OSB lilerin eğitim mekanlarının tasarımı, bireyin gelişimi için önemlidir. Mekan tasarımı, eğitim mekanlarının tasarımı ve OSB ile ilgili çalışmalar dünya literatüründe yer alsa da, ülkemizde bu konuyla ilgili çalışma çok azdır. Bu çalışma, OSB li bireylerin kendilerine uygun mekanlarda eğitim görmesi ve literatürde oluşmuş olan büyük boşluğun giderilebilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri'nde gerçekleşmiştir. Araştırmada, farklı örneklem gruplarından (Türkiye ve ABD'deki OSB li bireylerin özel eğitim öğretmenleri, Türkiye'deki OSB li bireylerin aileleri) anket yoluyla okul tasarımı ile ilgili görüş alınarak, mekan tasarımında bireyi olumsuz etkileyen veya mekanda eksik, zayıf olan öğeler belirlenmiştir. Araştırmanın diğer aşaması olan, Ball State Health and Environmental Design Lab'de OSB li bireylerin davranışı ve ışık rengi ilişkisiyle ilgili araştırma yapılmıştır. Araştırma, TÜBİTAK yurt dışı doktora sırası araştırma bursu desteğiyle gerçekleşmiştir. Araştırmanın farklı ülkelerde, farklı örneklem gruplarıyla yapılması konuyu birçok yönden ele almayı ve detaylı önerilerin verilmesini sağlamaktadır. Böylelikle, üretilen yeni bilgi, OSB li bireylerin eğitim mekanlarındaki fiziksel ve psikolojik konforunu sağlamaktadır. Ayrıca, bundan sonra yapılacak çalışmalar için de bir adımdır.

Eğitim ortamıOtistik çocuklarOtizm spektrum bozukluğu+1
Merve Kavaz
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite kampüslerindeki yeme-içme mekânlarının işlevsel tasarım gereksinimleri üzerine bir araştırma

21.yüzyılda üniversite kampüsleri, sadece akademik eğitim amacıyla bir araya gelinen alanlar değil; aynı zamanda farklı sosyo-kültürel alt yapıya sahip öğrenci ve akademisyenlerin, fizyolojik ve sosyal ihtiyaçlarını karşıladıkları alanlar haline gelmiştir. İlk zamanlar bir kent olarak tanımlanan üniversite kampüsleri; rekreasyon alanları (spor tesisleri, yeme-içme alanları, oditoryum vb.), akademik yapılar (derslikler, kütüphane vb.), barınma birimleri (yurtlar, misafirhane ve lojmanlar) ve bu birimler arasındaki ulaşım ağı olmak üzere; farklı gereksinimlere cevap veren ve üzerine araştırılmaya değer birçok mekân içermektedir. Üniversite kampüsleri, tasarım sürecinden itibaren gelişmekte ve büyümekte olan yapılar bütünüdür. Kampüslerdeki yapıların zamanla büyümesi ve bu süreçte sahip oldukları işlevsel dinamikleri koruyabilmesi; kampüsün tasarım sürecinde alınmış olan doğru esneklik kararları sayesinde gerçekleşmektedir. Bu esneklik kararlarının yeme-içme mekanları özelinde ele alınmış bir örneği olan İstanbul Teknik Üniversitesi Ayazağa Kampüsü ve aynı kampüste yer alan 75.Yıl Öğrenci Sosyal Merkezi Yemekhanesi, bu araştırmanın alan çalışması için seçilmiştir. Bu çalışma kapsamında, üniversite kampüslerindeki rekreasyon alanlarının önemli bir kısmını oluşturan yeme-içme mekânlarının, tasarım ve işlev yönünden kullanıcı odaklı kritiği ile birlikte; kampüs yerleşkesinde yer aldığı konumun, çevre ve kullanıcı davranışlarına olası etkileri üzerinden tasarım gereksinimleri incelenmiştir. Alan çalışmasının ilk aşamasında kampüsün yerleşim planı, yapıların fonksiyonlarına göre analiz edilmiş ve kampüs yerleşkesinin fiziksel yapısı incelenmiştir. İlerleyen aşamalarda yeme-içme mekanları, yemekhaneler özelinde incelenerek; tasarım ve işlev yönünden kritik edilmiş ve etkin kullanım gereksinimleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan çıktılarla birlikte, kampüs yerleşkesine sahip olan üniversitelerde, kampüsün ve içerisinde yer alan birimlerin; yeme-içme mekânları özelinde, tasarım ve geliştirme girdisi niteliğinde olası kullanım versiyonları araştırılmış ve gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutması adına öneriler sunulmuştur. Anahtar sözcükler: Kampüs, kampüs tasarımı, yeme-içme alanları, kampüs planlaması, yemekhaneler

Yeme-içme mekanıYemekhanelerYerleşke+1
Beyza Nur Özdeniz
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Eğitim mekanları ve güncel yaklaşımlar: Esnek öğrenme alanları

İlkokul eğitim yapıları çocukların evlerinden sonra zamanlarının büyük bir bölümünü geçirdikleri, toplumsal yaşamla tanıştıkları yerdir. Güncel eğitim yaklaşımlarında öğretmek kavramından uzaklaşılarak öğrenme kavramı odak olarak belirlenmiştir. Eğitim yapılarında öğrenmenin merkezinde yer alan sınıfların güncel eğitim yaklaşımlarına göre halihazırda kullanılmakta olan düzeninde değişim gerektirdiği kabul edilebilir. Bu çalışma ile ilkokullarda öğrenme mekanlarının güncel yaklaşımlara göre nasıl değiştiğini ve nasıl şekillenmesi gerektiğini sorgulamak amaçlanmıştır. İlkokulun çocuğun öğrenimindeki yerine ve önemine vurgu yapılarak çalışma kapsamı ilkokul sınıf mekanları ile sınırlandırılmıştır. İlkokul yapılarında yer alan öğrenme mekanlarının mekânsal ihtiyaçlarını belirlemek, çalışma kapsamını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, öğretmenlerin sınıflardaki mekânsal özellikler, düzenlemeler ve gereksinimler konusundaki görüşleri alınarak, güncel eğitim yaklaşımlarına göre öğrenme mekânında neler olması gerektiği, ihtiyaçların nasıl değişebildiği araştırılmıştır. Nitel bir araştırma olarak planlanan bu çalışmada yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ile veri toplanması hedeflenerek, örneklem grubundan ziyade bir çalışma grubu belirlenmiştir. Bu hedefle Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geleceğin sınıflarının planlanması ile ilgili uluslararası düzeyde yürütülen Future Classroom Lab projesinde yer alan ilkokul sınıf öğretmenleri arasından çalışma grubunda yer alacak katılımcılar kartopu yöntemi ile belirlenmiştir. Belirlenen on dört sınıf öğretmeni ile çevrimiçi görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda verilen cevaplardan elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Esneklik, mobilya-donatı, aydınlatma, renk, havalandırma, sıcaklık, gürültü, estetik, eğitim araç gereçleri, güvenlik kavramları irdelenerek güncel eğitim yaklaşımlarına uygun öğrenme mekanlarının tasarlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Literatür taraması ve analizlerden elde edilen bilgiler ışığında güncel eğitim yaklaşımlarına göre öğrenme mekanlarının tasarımına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Eğitim ortamıİlkokullarİç mekan tasarımı
İnci Pürlüsoy
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Sosyal medyanın iç mekan biçimlenişine etkisi: Instagram uygulaması üzerinden kafe mekanları incelemesi

İnternetin ortaya çıkmasıyla hayatımız şekillenmeye ve değişmeye başlamıştır. Bu değişikliklerin iç mekanlarda da gözlemlenebilir hale gelmesiyle, araştırmanın da konusu olan sosyal medyanın iç mekan biçimlenişine etkisi literatüre kazandırmak amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı, iç mimarlıkta ve iç mekanda yaşanan gelişmelere neden olan sebepler arasında sosyal medya ile ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada iç mekan kavramı sınırlandırılmak için 3. Nesil kahve dükkanları seçilmiştir. Kahve mekanları ile ilgili literatür çalışması yapılmış, örnek mekanlar incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde sosyal medya kavramı açıklanmış, ortaya çıkışı ve günümüz sosyal medyasından bahsedilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde sosyal medya ve mekan ele alınmış, mekan ve iç mekan kavramları açıklanmış, mekan tasarımında sosyal medyanın etkisi araştırılmış. Sosyal medyanın izleri görülen kent mekanları, müzeler, alışveriş merkezleri ve çalışmanın odak noktası olan kafe mekanlarına yer verilmiştir. "Selfie" ya da "Experium" olarak adlandırılan müzelerin dünyadaki örnekleri incelenmiştir. Yeni bir kavram olan experium'un Türkiye'deki örnekleri araştırılmıştır. Kafe mekanlarındaki etkisi incelenmek için kahvehane kültüründen günümüz kafelere olan dönüşümü ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde Ankara'da bulunan 8 adet üçüncü nesil kahve mekanı olarak nitelendirilen mekanlar incelenmiş Instagram'da yapılan paylaşımlar üzerinden değerlendirme yapılmıştır. İçlerinden "A4 Kahve" seçilmiş, sosyal medyanın iç mekan üzerindeki etkisi Instagram paylaşımları üzerinden içerik analizi yöntemi ile araştırılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda bir mekan önerisinde bulunulmuştur.

Fotoğraf paylaşımıKafePaylaşma+3
Zeynep Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Sürdürülebilir kampüs tarımı: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi örneği

Sürdürülebilir bir kentsel çevre yaratmak için, altyapının, sosyo-ekonomik gelişimin, kaynakların ve politikaların, şehrin metabolizmasına, yaşam kalitesine ve toplumsal bilince katkıda bulunacak şekilde düzenlenmesi çok önemlidir. Kent içindeki arazilerin ekonomik getirisi olan faaliyetlere sunularak değer artışı göstermesi ve tarımsal faaliyetlerin kent çeperlerinden fazlasıyla uzaklaşması, kent merkezlerinde yaşayan toplumların sağlıklı gıdaya erişimini zorlaştırmaktadır. Bu problemin Türkiye'de yoğun olarak yaşanması, kentleri bir çözüm mekanına dönüştürmeye teşvik etmektedir. Bu bağlamda, mimari üretim ve kent planlama, 'tarım' etkinliğini kentlerde yapabilmek adına önem taşımaktadır. Kentsel tarım yerel ölçekte toplumun gıda ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra, çevresel sürdürülebilirlik, sağlık, beslenme ve sosyal etkileşim gibi farklı boyutlarda da pozitif etkilere sahiptir. Kent merkezlerinde yenilebilir yeşil alanların oluşturulması, sürdürülebilir kalkınma ve tarımın hem bireysel hem de toplumsal amaç haline gelmesini mümkün kılacaktır. Bu perspektife dayanarak Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsünde kurulmuş olan tarım alanı hem yeşil kampüs olma yolunda bir çalışma hem de kampüs kullanıcıları yönünde kolektif bir yaşam topluluğu oluşturma yapısı sergilemektedir. Sağlıklı gıdaya erişim, çevre bilinci ve kent-kırsal diyalektiğini 'çoğulculuk' felsefesi ile çözümlemek ve sentezlemek bu projenin ulaşılmış hedefleri olarak sıralanabilir. Bu çalışmanın amacı Ankara kentinin zorlu topoğrafyası ve mikroikliminde, sürdürülebilir hedefler çerçevesinde, Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüs Tarımı Projesi'nin analizini yapmaktır.

Hacettepe ÜniversitesiKentleşmeKentsel tarım+2
Nergiz Amirov
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Endüstri yapılarının yeniden işlevlendirme sürecinde iç mekan analizi: Mudanya gar binası

18. yüzyılda İngiltere'de doğan ve kısa süre sonrasında tüm dünyayı etkisi altına alan Endüstri Devrimi, teknolojik, ekonomik, sosyolojik ve siyasi yönlerden insanlık tarihini önemli ölçüde etkilemiştir. Endüstri Devrimiyle birlikte gelişim gösteren endüstri yapıları da bu dönemde kullanılan makinelerin boyut, biçim ve işlevlerine göre inşa edilmiştir. Endüstrinin gelişmesinde yakından ilişkili olan demiryolları da ulaşım ve taşımacılık alanlarında yenilikçi gelişimlerle teknolojinin hızla gelişmesine ve yayılmasına olanak sağlamıştır. Ancak zaman içerisinde endüstri alanlarının üretim biçiminin değişmesi, sanayi yapılarının yerleşim bölgelerinin dışına taşınması, artan rant değerleri, ulaşım sektöründe hızlı ve ucuz farklı taşıma sistemlerinin üretilmesiyle, hızla gelişen teknolojiye ayak uyduramayan bu yapılar kullanım dışı kalmışlardır. Bu sebeplerden endüstri ve demiryolu mirası olarak nitelendirilen mirasın günümüzde korunması için yeniden işlevlendirilmesi söz konusu olmaktadır. Yukarıdaki gerekçeler doğrultusunda yeniden işlevlendirme uygulamalarının irdelenmesi amacıyla bu tez çalışması Osmanlı Dönemi'nde Bursa-Mudanya Demiryolu hattı içerisindeki Mudanya Gümrük ve Gar Binası olarak inşa edilen ve günümüzde Montania Otel olarak yeniden işlevlendirilen yapı grubu korunması gereken demiryolu mirası kapsamında ele alınmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak veriler; gözlem, görüşme ve doküman analizi ile toplanmış, elde edilen bilgiler ışığında yapıya ait mimari çizimler yapılmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda tarihi yapıların yeniden işlevlendirilme aşamaları ve sonrasında iç mekana yönelik müdahaleleri, çeşitli uluslararası koruma ölçütlerinin maddeleri referans alınarak özgün dokunun korunması adına kriterler belirlenerek değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın tarihi yapıların iç mekanlarının korunmasına yönelik bir metod önerisi olarak bundan sonraki yeniden işlevlendirme çalışmalarında yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Bursa-MudanyaEndüstri mirasıKültürel miras+3
Gizem Büke Öztürk
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Rahmi Bediz-Demirtaş Kamçıl mimarlık bürosu konut kooperatiflerinde modernite söylemi

Bu çalışma, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin Ankara'sında konut kooperatifçiliği yoluyla en fazla sayıda ve çeşitte apartman tipolojisi üretmiş olan Rahmi Bediz- Demirtaş Kamçıl Mimarlık Bürosu'nun konut yapılarına (1954-1962) odaklanırken modern bilincin şekillenmesine nasıl katkı sağladıklarını merkezine alır. Bu kapsamda tez üç ana bölüme ayrılır; ilk bölüm eğitim ve meslek ortamının modernite söylemine odaklanırken ikinci bölümde mimarların konut kooperatifleri üzerinden hayal ettikleri modern yaşam kültürüne bakılır. Son bölümde ise önerilen hayatın ilişkileri ve çelişkileri görüşmecilerin anlatıları üzerinden tartışılır. Arşiv belgeleri ve sözlü görüşmeler üzerinden modernite söylemini araştıran bu çalışma, sınıf, toplumsal cinsiyet, beğeni, Türk modernitesi ve mimari modernizm temalarıyla ilgili ideolojileri ve toplumsal özlemleri deşifre etmeyi hedefler. Anahtar Kelimeler: Ankara, konut kooperatifleri, Rahmi Bediz, Demirtaş Kamçıl, orta yüzyıl modernizmi, iç mekân tarih yazımı, evsellik, modernite

AnkaraKonut kooperatifleriModernite+1
Selim Sertel Öztürk
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Yapay zeka ve mekan tasarımı etkileşiminin günümüz tasarım eğitiminde değerlendirilmesi

Araştırmada, yapay zeka ve mekan tasarımı etkileşiminin günümüz tasarım eğitiminde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan bu çalışmada iç mekan tasarımı ve yapay zeka entegrasyonuna ilişkin iç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın araştırma problemi; "İç mekan tasarımı ve yapay zeka entegrasyonuna ilişkin iç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin görüşleri nelerdir?" Çalışmanın alt problemleri; "İç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin iç mekanda biçim ve işlevsellik hakkındaki görüşleri nasıldır?", "İç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin yapay zeka hakkındaki görüşleri nasıldır?", "İç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin iç mekan ve yapay zekanın ilişkisine yönelik görüşleri nasıldır?" Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (case study) ile desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesi, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı 2021-2022 öğretim yılı 4.sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Bu bağlamda araştırmada ölçüt; mekan algısı, yapay zeka farkındalığı, mekan ve çevre ilişkileri belirli bir seviyede olan ve iç mimarlık kariyerine başlayacak olan son sınıf öğrencileri ile çalışılması olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin gönüllülük ilkesi dahilinde araştırmaya katılımları sağlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüş formundan yararlanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan görüş formunda iç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan öğrencilerin yapay zeka ile ilgili farkındalıkları ve iç mekan tasarımı ve yapay zeka entegrasyonuna ilişkin görüşlerini irdeleyen açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Anket, katılımcıların görüşleri aracıyla yapay zeka ve mekan tasarımı etkileşiminin günümüz tasarım eğitiminde değerlendirilmesi adına 13 soruluk açık uçlu bir form olarak düzenlenmiştir. Katılımcıların görüşleri aracıyla yapay zeka ve mekan tasarımı etkileşiminin günümüz tasarım eğitiminde değerlendirilmesi için yapılan anket sonucu elde edilen veriler, nitel veri çözümlemesi ile değerlendirilerek içerik analizi yapılmıştır. Yapılan bu içerik analizi sonrasında veriler tema ve temalara ait kategorilere ayrılmıştır. Yapılan çalışmada, iç mekan ile ilgili bulgular iki ana temada incelenmiştir; iç mekanda biçim ve iç mekanda işlevsellik. İç mekanda biçim; iç mekan tasarımı, kullanıcı odaklı tasarım, iç mekan form ilişkisi kategorilerinde incelenirken iç mekanda işlevsellik teması; iç mekanda fonksiyonel yaklaşımlar kategorisi altında incelenmiştir. Yapay zeka ile ilgili bulgular bir ana temada incelenmiştir; yapay zeka. Yapay zeka; zaman tasarrufu sunan yeni çağ sistemi, robot teknolojisi, sanatta yaratıcılık, geleceğin teknolojisi, azalan insan gücü, endüstriyel gelişim, tasarım programları, sanal gerçeklik, iç mimarlık eğitiminde yapay zeka kategorileri altında incelenmiştir. İç mekan ve yapay zeka ile ilgili bulgular bir ana temada incelenmiştir; iç mekan ve yapay yapay zeka ilişkisi. İç mekan ve yapay yapay zeka ilişkisi; akıllı evler, ürüm tasarımları, enerji tasarrufu, kullanıcı odaklı tasarım, yapay bir yaşam kategorileri altında incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, iç mimarlık ve çevre tasarımı eğitimi alan 4. sınıf örencilerinin insanoğlunun evrimi ve günümüzde her alanda kullanımı zamanla büyüyen yapay zeka hakkında farkındalığa sahip oldukları tespit edilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda gelişime ve değişime açık olup aynı zamanda konu hakkında merak sahibi oldukları gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, çağımızın gerçeklerini daha yakından takip etmeleri için öğrencilere doğrudan yapay zeka hakkında daha fazla bilgi sunulması ve verilen cevaplar ve beklentiler doğrultusunda yapay zekanın iç mimarlık eğitimine doğrudan dahil edilmesi gerekliliğine ulaşılmıştır. Teknolojinin tasarımdan uzak olmadığı bilinci ile tasarım sürecinde birlikte düşünmeleri beklenmektedir. İç mekanda yapay zeka uygulamarının denendiği, insanlar ve çevre üzerindeki etkilerinin araştırıldığı, ekonomik ve sürdürülebilir çıktıların yer verildiği, iç mimarlık ve çevre tasarımı eğitiminde yapay zeka ile ilgili çalışmaların çeşitlenmesi önerilmektedir. Buna ek olarak, globalleşen dünyada multidisipliner bilincin, gelişime katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Anahtar sözcükler: yapay zeka, iç mekan, biçimlenme, işlevsellik, tasarım

TasarımYapay zekaİç mekan+1
Ekin Bayrak
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

İşlevsel ömrünü tamamlamış endüstri mirası yapılarında uyarlanabilir yeniden kullanım: Silo yapıları

Endüstri yapıları sahip oldukları mimari dil, mekânsal kurgu ve çevresel özellikler ile sadece mimari olarak değil sosyokültürel anlamda da dönemlerinin izlerini taşırlar ve bu sebeplerle korunmaya değer varlıklardır. Bu çalışmada, işlevsel ömrünü tamamlamış endüstri mirası yapılarını koruma yöntemi olarak uyarlanabilir yeniden kullanım önerilmiş ve yeni işlevlere kaynak oluşturarak yaşam döngüsünde tekrar aktif olmaları işlenmiştir. Endüstri mirası yapıları silo yapıları ile temsil edilmiş ve uyarlanabilir yeniden kullanım kavramı silolar üzerinden değerlendirilmiştir. Endüstriyel kalkınma döneminde, tarım ile endüstri kültürlerinin sentezlendiği bir işleve sahip olmasıyla silolar bir dönemi temsil eden simgesel yapılardır. Çalışmada yaşatılarak korunması önerilen silo yapılarının yeniden kullanım yoluyla farklı işlevler ile adaptasyonunun mekan düzenlemeleri üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın hipotezini yapıların yeniden kullanımında verilecek yeni işlevin, özgün işleve yakın olması öngörüsüne karşı bir görüş olarak, eski işlev ile yeni işlev arasındaki uyumsuzluğun yeniden kullanım kurgusunda temsil gücünün daha iyi olacağı düşüncesi oluşturur. Savunulan bu görüş kapsamında silo yapılarının yeniden kullanımları konaklama işlevi üzerinden ele alınmıştır. Merkezinde insan olan ve tüm gereksinimleri kullanıcısı olan insana göre şekillenen konaklama işlevi ile, özgün işlevi bir makine işleyişinde olan ve insan kullanımının çok kısıtlı olduğu silo yapılarının adaptasyonunda bu uyumsuzluğun etkisi ele alınmıştır. İnsan ölçeğinde olmayan silo yapılarının konaklama işlevi ile uygun ölçeğe getirilmesi mekan düzenlemeleri üzerinden değerlendirilmiştir. Değerlendirme, konaklama işleviyle yeniden kullanılan silo örnekleri olan İsviçre'den Silo Erlenmatt ve Türkiye'den Eskişehir TMO Silosu'nun detaylı analizi üzerinden yapılmıştır. Değerlendirmede siloların mevcut düzeninin konaklama işlevi için referanslar oluşturduğu, yapının özgün karakterini koruyan bir müdahale yaklaşımı ile işlevler arasındaki uyumsuzluğun yeniden kullanımda çeşitli avantajlar sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Endüstri mirasıSilolarUyarlanabilirlik+3
Huriye Merve Aras
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Davranış değişimi ve tasarım ilişkisi kapsamında kasıtlı tasarım yönteminin proje üretim süreçleri üzerindeki katkılarının değerlendirilmesi

Tasarım, belirli uygulamaların gerçekleşmesini sağlayan, teşvik eden veya caydıran önemli bir davranış değişikliği faktörüdür. Davranışı motive etmek ya da kullanıcıları ikna etmek gibi işlevlerinin yanı sıra, bireyleri arzu edilen davranışlara yönlendirmek ya da istenmeyen davranışın oluşumunu önlemek de çevreyi, ürünü ya da hizmeti yeniden tasarlamakla mümkün olabilmektedir. İyi tasarlanmış bir ürün ya da mekân ekonomik, sosyal ve çevresel değerin üretilmesine katkıda bulunarak davranış ve duygular üzerinde olumlu bir etki yaratabilmektedir. Tasarım disiplininde ya da örneklerinde hangi fikirlerin ve disiplinlerin bir araya gelerek çevresel ve sosyal açıdan faydalı davranışların yaratılabileceği ve hangi tekniklerle tasarımcıların ve kullanıcıların bilinçlendirilebileceği sorusu bu tezin temelini oluşturmaktadır. Amaç, profesyonel paydaşların tasarım yoluyla davranış değişikliğini anlama, erişme ve uygulama konusunda potansiyelini ortaya koymak ve tasarım öğrencilerinde farkındalık yaratmaktır. Hayat tarzları, mekanlar, ürün kullanım şekilleri, ulaşım tercihleri, yeme alışkanlıkları ve iletişim gibi günlük aktiviteler yalnızca kullanıcıların değil aynı zamanda tasarımcıların verdiği kararların sonuçlarıdır. Bu nedenle öncelikle tez, davranış kavramı, davranışın ardında yatan yönlendiriciler ve karar verme süreçleri ile ilgili literatür taraması ile elde edilmiş mevcut bilgileri özetleyerek insan davranışları, ihtiyaçları ve yetenekleri ile ilgili varsayımları incelemektedir. Sosyal bilimlerde yerleşik davranış teorileri derlenmiş, tasarım ve davranış arasındaki ilişkiler ve temalar tarihsel süreçte değerlendirilmiştir. Davranış değişimine yönelik güncel yaklaşımlar, yerleşik ve gelişmekte olan modeller incelenmiş ve bu modellerden Dr. Daniel Lockton tarafından geliştirilen Kasıtlı Tasarım Yöntemi (Design with Intent) analiz edilmiştir. Tasarım sürecinde ve ürünün kullanım süresi boyunca kullanıcılar ve diğer paydaşlar arasında iş birliğine dayalı çalışmayı teşvik eden çerçevelere, yöntemlere ve araçlara ihtiyaç bulunmaktadır. Tasarımcılar, mimarlar, mühendisler, davranış bilimcileri ve kullanıcılar dahil olmak üzere paydaşlar arasında iş birliğini teşvik eden ve mümkün kılan Kasıtlı Tasarım Yönteminin sunduğu çalışma yollarını ve araçlarını incelemek ve test etmek amacıyla Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi İçmimarlık ve Çevre Tasarımı öğrencileri ile bir çalıştay düzenlenmiştir. Yöntemin etkinliğini belirleyerek daha fazla araştırmanın gerekli olduğu alanları tespit etmek için bu çalıştaydaki veriler anketler ve odak grup görüşmeleri ile desteklenerek raporlanmıştır. Tasarım öğrencilerine uygulanan çevrimiçi anketler aracılığıyla ortaya çıkan bulgular; mevcut anlayış, erişim, gelecek potansiyeli ve engeller açısından değerlendirilerek grafikselleştirilmiştir. Bu tezde, davranış değişikliği için tasarımın daha erişilebilir hale getirilmesine yönelik araştırma ve örneklerin geliştirilmesi için alanların işaret edilmesi hedeflenmektedir.

DavranışDavranış değişiklikleriProje üretimi+1
Deniz Kanlı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Demanslı bireyler için iç mekân yaşam alanlarında yönelim ve yön bulma

Fiziki çevre, herkeste olduğu gibi yaşlı yetişkinlerin yol bulma yeteneklerini etkileme konusunda büyük bir potansiyele sahiptir. Yaşlılıkta sık görülen ve beyin dokusunda bozulmaya sebebiyet veren demans söz konusu olduğunda fiziksel ortamda yön bulma çok daha hassas bir konu haline gelmektedir. Demans, beyin yapısında meydana gelen bozulmalar ile psikolojik, bilişsel ve işlevsel değişikliklere sebep olur ve kişinin çevresi ile etkileşim kurma yeteneğini kısıtlar. Kişinin çevresiyle başa çıkma yeteneğindeki bozulma nedeniyle, demanslı insanlar için fiziksel bir çevrede yön bulmak özellikle zordur. Başta kamusal mekânlarda yön bulamama, sokakta kaybolma ve amaçsızca gezinmeler ile başlayan bozulmalar ilerleyen dönemlerde kendi evinin odalarını karıştırma ve evin içinde kaybolma seviyesine kadar ilerleyebilir Bir kişinin zihinsel ve bedensel yetenekleri azaldıkça fiziksel çevrenin önemi artar. Yapılan pek çok araştırma ve alan çalışmasına göre, demanslı bireylerin fiziksel çevreyi kullanmalarında çeşitli riskler olsa bile, çevreleri ile mümkün olduğunca bağımsız bir şekilde etkileşim kurmaya devam etmeleri gerektiği düşünülmektedir. Bu sebeple demanslı bireylerin yön bulma yeteneklerini destekleyen erişilebilir çevrelerin yaratılması bağımsız erişim için önemlidir. Bu çalışma, alandaki araştırmalardan edinilen bilgi ile demansa duyarlı yaşam alanlarında yönelim ve yön bulmayı destekleyecek tasarım uygulamalarını kapsamlı biçimde ele almaktadır. İlk olarak araştırmaya kaynak oluşturan demans sendromu, tanımları, semptomları ve sebep olduğu değişimlerle birlikte ele alınmıştır. Devam eden bölümde araştırmanın kapsamını oluşturan demanslı bireyler için iç mekânda yönelim ve yön bulmayı etkileyen faktörler, iç mekân özelliklerini içeren başlıklar altında incelenmiş ve örneklerle destekleyerek kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Bir sonraki bölümde ise yönelim ve yön bulma özellikleri bağlamında dünyadan bakımevi örnekleri analiz edilmiştir. Araştırmanın son bölümünde Türkiye'de demanslı bireylerin sayısı, bakımı ve kurumsal hizmetler hakkında ön bilgi verilerek Ankara'da bulunan bir yaşam merkezi üzerinden demansa duyarlı mekânlarda güncel yaklaşımlar irdelenmiştir. Seçilen bu merkez genel hizmetleri, iç tasarımı ve iç mekânda yönelim ve yön bulma özellikleri bağlamında analiz edilmiştir. Çalışma, değerlendirme ve sonuç bölümleriyle tamamlanmaktadır.

DemansYaşam alanlarıYaşlanma+1
Melike Yüksel
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Parametrik tasarım bağlamında sergileme mekanlarının form-işlev analizi

Teknolojik gelişmelerin 20. yüzyıla doğru büyük bir hızla ilerlemesi, yazılım ve dijitalleşme adına köklü değişimler sağlamıştır. Tasarım ve mimariye yönelik yazılımların ve çizim programlarının geliştirilmesi tasarıma ve tasarımın görsel sunumuna ayrılan süreyi büyük ölçüde azaltmıştır. Tasarım sürecini izlemeyi, ara aşamalarda tasarıma müdahale etmeyi ve pek çok değişikliği eş zamanlı olarak uygulayabilmeyi mümkün kılan yazılımlarla birlikte daha önce görülmemiş karmaşık formların tasarımı ve üretimi mümkün hale gelmiştir. Tüm bu gelişmelerle birlikte "parametrik tasarım" kavramı sıkça kullanılmaya, çeşitli dijital araçlarla tasarlanan karmaşık formlu yapılara atfedilmeye başlanmıştır. Kompleks formların kolay tasarlanabilir hale gelmesi, parametrik tasarımın ağırlıklı olarak formu görsel bir cazibe merkezi olarak kullanan bir üslup olarak algılanmasına sebep olmuştur. Parametrik yazılımlar aracılığıyla oluşturulan pek çok tasarımın bu biçimsel yaklaşımı, mimaride form-işlev ilişkisini tekrar sorgulanmaya açık hale getirmiştir. Bu noktada mimaride form-işlev ilişkisinin parametrik tasarım bağlamında değerlendirilmesi; parametrik tasarım kavramının tanımını ve tarihsel süreçteki gelişimini inceleme gerekliliği oluşturmaktadır. Parametrik tasarımın detaylı olarak ele alınması; dijital yazılımlara atfedilen bu kavramın, analog olarak da sürdürülebilen bir tasarım süreci olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Bu tez kapsamında parametrik tasarımın farklı uygulama yöntemlerinin form-işlev üzerindeki etkilerinin geçici sergileme mekanları olan pavyon yapı türleri üzerinden analiz edilmesiyle parametrik tasarım sisteminin daha iyi anlaşılması amaçlanmaktadır.

Armağan Yüksekkaya
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Doğal aydınlatma kullanımı ve müze örneği üzerinden bir değerlendirme

Işığın mimariyle temel ilişkisi işlevseldir. Aydınlatmanın en önemli işlevi mekanın, içindeki nesnelerin, dokuların ve renklerin en doğru şekilde algılanmasını sağlamaktır. Mimarlık sadece kullanıcıya gerekli mekanları yan yana koymak, yapı malzemelerini seçmek değil; mekanlara anlam katan atmosferleri de oluşturmaktır. Mimarlık ortaya çıktığından bu yana doğal ışık mimari tasarımın en önemli parçalarından biri olmuştur. Doğal ışığın estetik ve fonksiyonel faydaları mimarlık ile sağlam bağlar kurmasına zemin hazırlamıştır. Doğal ışık bu açıdan çok önemli bir malzeme-bileşen olarak mimari tasarımda büyük önem taşımaktadır. Mimari mekana giren doğal ışık, mekânı algılama ve anlama şeklimizi etkiler. Görsel açıdan konforlu bir mekan, görsel eylemin verimini arttırmanın yanı sıra fiziksel ve psikolojik gereksinimlerin de karşılanmasında yardımcı olur. Işık, mekanları değiştirme hatta yeniden yaratma gücüne sahiptir. Mekandaki ışık ve gölgenin birbiriyle etkileşimi mekanın algısını değiştirir, mekanı monotonluktan kurtatır onu ilgi çekici hale getirir. Gün ışığı, bir tasarım öğesi olmasının yanısıra aynı zamanda bir çevre sistemidir. Her geçen gün artan enerji ihtiyacımız yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yanı sıra enerji tüketiminin azaltılmasını da zorunlu hale getirmiştir. Güneş, sadece yenilenebilir bir enerji kaynağı değil enerji tasarrufu sağlamada da en önemli kaynaktır. Doğal ışık, yenilenebilir enerjinin birincil kaynaklarından biridir ve mimaride kullanılması, yapılı çevremizin sürdürülebilirliğinde kritik bir rol oynar. Bu çalışmada öncelikle; doğal ışık ve kullanım alanlarına, doğal aydınlatmanın nasıl yapılacağına, doğal aydınlatmada kullanılacak yan temalara ve gelişmiş doğal aydınlatma yöntemlerine yer verilmiştir. Ardından, müzelerde doğal aydınlatmanın kullanımı ve doğru aydınlatma kriterleri üzerinde durulmuştur. Sonuç kısmında ise, doğal aydınlatma yöntemlerine ve müzelerde doğal aydınlatma kullanımına ilişkin sonuçlar sunulmuştur.

Göksel Kalafat
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Değişken akustik tasarım

Evren sürekli bir değişim içerisinde olup özellikle teknolojik gelişmelerin etkisiyle bu değişim son yıllarda daha da hızlanmaktadır. Evrenin hızlı değişimi akustik mekânlardan istenilen tasarım çıktılarını da etkilemekte ve tasarlanan birçok akustik mekân artık birden fazla işleve ev sahipliği yapmaktadır. Bu işlevlerin her biri birbirinden farklı akustik koşullara sahiptir ve tasarımın bu farklı koşullara göre oluşturulması mekânın akustik açıdan başarısını belirlemektedir. Günümüzde çok işlevli akustik mekân tasarımlarında bu değişkenlerin göz önüne alınmaması, farklı işlevlere ev sahipliği yapan akustik mekânlarda işitsel konfor sorunlarına yol açmaktadır. Bu tez çalışması, aynı hacim içerisinde yer alan farklı işlevlerin değişken akustik koşullarına dinamik çözümler sunan ''değişken akustik tasarımı'' konu edinmektedir. Çalışma da değişken akustik tasarım çerçevesinde bağlı olduğu akustik tasarım parametresi de göz önüne alınarak birden fazla fonksiyon için tasarlanan akustik mekânlarda işleve göre değişen akustik koşulların ve bu koşulları sağlamak amacıyla geliştirilen değişken akustik tasarım yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle ''değişken kavramı'' bağlamında mekânda değişebilen yapı elemanları belirlenmiş ve bu elemanlar yardımıyla oluşturulabilecek değişken akustik tasarım yaklaşımları literatür taraması yapılarak ortaya konulmuştur. Daha sonra teknik destekle oluşturulabilen değişken elektro akustik sistemler açıklanmış ve sistem örnekleri araştırılmıştır. Tüm bu araştırmalarda değişken akustik tasarımın amacına, sınırlarına ve bağlı olduğu tasarım parametresine bağlı kalınmış ve farklılıklar gösteren değişken akustik tasarım yaklaşımları ve her bir yaklaşımın sunduğu olanaklar açıklanmıştır. Sonrasında farklı değişken akustik tasarım yaklaşımlarını uygulamış örnek projeler üzerinden mekân analizi yöntemi kullanılarak incelemeler yapılmıştır. Böylece bu değişkenlerin erken tasarım evresinde göz önüne alınmasını ve sürece dâhil edilerek akustik tasarımın başarısının arttırılması hedeflenmektedir. Çalışma sonucunda, farklı işlevlere hizmet etmek amacıyla tasarlanan mekânların erken tasarım evrelerinde değişken akustik tasarım ve yaklaşımlarının belirlenmesinin ve uygulanmasının, bu mekânlarda gerçekleşecek olan işlevlerin her birinin akustik başarısı açısından belirleyici olduğu ortaya çıkmıştır .

Sevgi Aslantaş
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Eko-tek tasarım anlayışının dünyadan ve Türkiye'den örnekler incelenerek kriterlerinin belirlenmesi

Endüstri toplumunun oluşum süreci insanların üretim teknikleri ve yaşam şekillerinde değişimler meydana getirmiştir. İhtiyaca yönelik olarak gerçekleşen tüketim anlayışı, zevkler ve daha rahat bir yaşam için kullan-at felsefesine dönüşmüştür. Toplum zamanla tüketici bir yapı haline gelmiş ve süreç içerisinde tüketimin enerji ihtiyacını karşılayan kaynaklar talepleri karşılayamamaya başlamıştır. Endüstrileşme ile gerçekleşen teknolojik gelişmeler hayatı kolaylaştırırken, teknoloji kullanımıyla daha hızlı ve seri bir üretim sektörünün gelişmesi, enerji kaynaklarının yenilenme süreçlerinden daha hızlı tüketilmelerine sebep olmakta ve doğal çevreye zarar vermektedirler. Bütün bu süreçten direkt olarak etkilenen mekân tasarımı alanı, dünyadaki enerji tüketiminin %70 kadarından sorumludur. Yapı sektöründeki enerji tüketimi oranındaki artış tasarımcıları ekolojik tasarıma yöneltmiştir. Teknoloji kullanımını göz ardı edemeyeceğimiz günümüzün mekanlarında ekolojik ve teknolojik tasarım anlayışı bir gereksinim haline gelmiştir. Eko-tek tasarım olarak adlandırılan bu anlayış, teknolojik araçlarla ekolojinin maksimum seviyede korunmasını ifade etmektedir. Teknoloji merkezli tasarım anlayışına bir karşı yanıt olarak eko-tek tasarım anlayışı doğmuştur. Çevre sorunlarındaki artış seviyesi gezegenin geleceğini tehdit etmeye başlamış ve tasarımcıların bilinçlenmesiyle, teknoloji merkezli tasarımın yerine geçecek bir tasarım anlayışı aramaya başlamışlardır. Eko-tek tasarım çevreye duyarlı bir anlayış olarak, insan, doğa ve mekân ilişkisini teknolojiyi bir araç olarak benimseyerek, teknolojik tasarımın yerini almaktadır. Gelecek nesillerin yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan bu tasarım anlayışı, yalnızca doğayı ve çevre faktörlerini kullanarak değil aynı zamanda teknolojiyi de kullanarak bir tasarım anlayışı oluşturmaktadır. Eko-tek tasarım anlayışı kent ölçeğinde benimsenmiş ve dünyada uygulama örnekleri bulunmaktadır. Çevre, bilgi, iletişim ve coğrafi bilgi teknolojilerini kullanarak, kullanıcı konforunu ve doğanın korunumunu sağlamayı temel alan bu tasarım anlayışı, doğada var olan ekolojik döngüye dahil olacak mekanlar yaratmayı hedefler. Tez kapsamında, mekân ölçeğinde bir tasarım kriteri bulunmayan bu tasarım anlayışının gerekliliklerini ve amaçlarını oluşturmak amaçlanmaktadır. Ekotasarım ve eko-tek kent tasarımı anlayışı referans alınarak ve kullanılan teknoloji sistemlerine göre bir değerlendirme yapılarak dünyadan ve Türkiye'den seçilen örnekler incelenmiş, eko-tek tasarım anlayışı kriterleri oluşturulmuştur. Belirlenen kriterler doğrultusunda eko-tek kavramına uygun yapı ve iç mekân tasarımına yol gösteren ilkeler belirlenmiştir. Mekân organizasyonundan iç mekân biçimlenişine kadar etki eden eko-tek kavramı mekân ölçeğinde enerji verimliliğini sağlamaktadır. Bu çalışmanın asıl amacı; çevre sorunlarının sebeplerinden biri olan mekân tasarımı alanında, teknolojinin verimli kullanımı ile doğal çevrenin korunumunu sağlamak ve bunun yanında mekân boyutunda enerji verimliliğini sağlayarak geleceğin tasarım anlayışını oluşturmaktır. Anahtar sözcükler: Eko-tek tasarım, ekoloji, teknoloji, mekân tasarımı, enerji verimliliği.

Selin Alıcı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Kaçar dönemi dini yapılarında iç mekan tasarımı ve geleneksel motifler: Şiraz nasır El-Mülk Cami incelemesi

Geleneksel İran mimarisinde ve özellikle cami yapılarında kullanılan süsleme ve motifler; ifade biçimleri ile yapıların dönemine ilişkin sanatsal, kültürel, dini, siyasi ve iktisadi anlamda pek çok ipucu vermektedir. Bu tez çalışmasında, İran, Kaçar dönemi kültürel özellikleri, sanatsal eserlerdeki yaygın süsleme teknikleri, motifler ve bu motiflerin ifade ettikleri anlamlar çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu anlamda, tez çalışmasının birinci bölümünde, İran coğrafyasında görülen farklı sanat dönemleri tanımlanmıştır. Bu dönemler sınıflandırılarak, yaygın olarak kullanılan motifler; geometrik, bitkisel, insan ve hayvan, karma ve yazı motifleri olarak beş ana grup altında incelenmiştir. Her bir motif grubu farklı dönemler altında incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde yöntem ile birlikte araştırma ortamı olarak belirlenen Nasır El-Mülk Cami'sinin mimari ve iç mekan özellikleri tanımlanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, araştırma ortamı olarak belirlenen İran, Şiraz'da bulunan ve Kaçar dönemine ait olan Nasır El-Mülk Cami'sinin tarihsel ve kültürel özelliklerinin yanı sıra iç mekanında kullanılan mimari elemanları süsleme ve motifler ile birlikte ele alınmıştır. Caminin yapısal özellikleri ve mekansal özellikleri iki ayrı başlık altında hem işlevsel hem de sembolik yönlerden detaylıca irdelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise elde edilen tüm veriler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş olup; iç mekanda kullanılan süsleme ve motiflerin işlevsel ve sembolik nitelikleri ile birlikte ifade ettiği değerler üzerine çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur.

Nejla Allahyarı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Kentsel donatı bağlamında akıllı malzeme ve sistemler; tasarımcı ve kullanıcı deneyim örneği

Teknolojik atılımlar, günlük yaşamın her noktasına yansıyarak toplumun yaşayış biçimine dolayısıyla mekanlara etki etmektedir. İnsan, kullanıcısı olduğu her mekanı donatıyı ve ürünü etkileyerek modern yaşamın gereksinimleri doğrultusunda tasarımlar ortaya koymaktadır. Günümüz teknolojisinin kapsadığı akıllı ürün ve malzemelerin temelinde modern yaşam gereksinimleri yatmaktadır. Akıllı malzeme ve ürün teknolojisi her ne kadar son on yılda popülerlik göstermiş olsa da aslında bu teknolojinin başlangıç noktası materyal bilimi üzerine 1960'lı yıllarda yapılan çalışmalara kadar dayanmaktadır. Bu çalışmalar malzeme bilimi adına çok aşama kaydedilmesini dolayısıyla bugün bilinen teknolojik karmaşık veya basit akıllı ürünlerin tasarımlarında kullanımını sağlamıştır. Araştırmalar, malzemelerin bulunduğu ortamla, kullanıcıyla veya herhangi bir uyaranla etkileşimini incelemiş ve bu uyaranlara tepki veren farklı yapıda akıllı materyallerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Akıllı malzemeler çok farklı uyaranlara tepki verebilecek türde gelişmiştir. Bu malzemelerden belirli türlerde olanlar, akıllı sistemler için algılayıcı ve dönüştürücü ara malzeme olarak kullanılabilmektedir. Akıllı ürünler, bahsi geçen akıllı malzeme ve sistemlerin bir dizi programlama ve tasarım dahilinde çalıştırılması ile geliştirilmiştir. Her mekân, yaşamın getirdiği bu modern teknolojiden etkilenerek biçimlenmektedir. Kent mekanı da kullanıcısının gelişen bu yeni teknolojik gereksinim ve yaşayışına yanıt verebilir, bu anlamda kullanıcının kent içerisinde daha konforlu olmasını ve kullanıcısını çevreye daha duyarlı bir biçimde yaklaşması adına teşvik edebilir. Bu bağlamda modern bir kent yaşamının gereksinimleri, akıllı sistemlerle tasarlanan akıllı kent mobilyaları ile sağlanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, akıllı malzeme ve sistemlerin türlerini kullanıldığı ürün örnekleri üzerinden inceleyerek, kentsel mekanlarda kullanımı üzerine akıllı bir kent donatısı önerisi geliştirerek, bu bağlamda kullanıcı-tasarım-tasarımcı arasındaki etkileşimde, temel düzeyde kurulabilen bir akıllı kent donatısı ile tasarımın gelişmesi, akıllı kent donatısı kullanım farkındalığı ve kentsel mekân ölçeğinde kullanıcıda çevresel yaklaşım anlamında bir bilinç oluşturmaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, tez çalışmasının amacı, konuya yaklaşım, kapsam ve yöntem aktarılmıştır. İkinci bölümde, donatı kavramı tanımlanmış, donatı ve mobilyanın farkı üzerinde durulmuş, kentsel donatı tanımı ve türleri örneklerle incelenmiştir. Üçüncü bölümde, akıllı malzeme ve sistemler tanımlanarak sınıflandırılmıştır. Akıllı malzeme ve sistem türleri kullanım örnekleriyle incelenerek aktarılmıştır. Dördüncü bölümde, tez çalışması kapsamında öneri olarak tasarlanan akıllı kent donatı uygulamasının, konumu, barındırdığı akıllı sistem modülü, çalışma biçimi ve tasarım özellikleri görselleştirmelerle verilmiştir. Tasarımın kullanım biçimi, uygulama hedefleri ve yaklaşım biçimleri anlatılmıştır. Tez çalışmasının sonucunda yapılan literatür incelemeleri ve çalışma kapsamında önerilen tasarımın, kentsel mekân içerisinde ve tasarımda kullanıcıyla etkileşiminin kent yaşamı bağlamında oluşturabileceği katkıya değinilmiştir. Anahtar sözcükler: Akıllı malzeme, akıllı sistem, donatı, kentsel donatı, kent mobilyası, malzeme.

Şükran Büşra Ümütlü
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Mevsimlik tarım işçilerinde barınma sorunlarına yönelik analiz çalışması: (Ankara-Polatlı) Sarıoba Mahallesi'nin incelenmesi

Mevsimlik tarım işçileri, bütün dünya ülkelerinde tarım sektörünün vazgeçilmez aktörleridir. Belirli dönemlerde çoğunlukla aileleri ile birlikte yaşam alanlarını terk ederek çalışma alanlarına göç eden mevsimlik tarım işçilerinin barınma sorunları, yaşadıkları birçok sorun arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Mevsimlik tarım işçi ve ailelerinin barınma sorunlarına, ekolojik dengeleri de koruyarak sürdürülebilir çözümler üretmek önemli bir sorundur. Bu çalışmanın temel amacı, mevsimlik tarım işçilerinin yaşadıkları sorunları incelemek, eko-tasarım ilkelerini de göz önünde tutarak sorunun çözümüne yönelik uygulanabilir ve sürdürülebilir önerilerde bulunmaktır. Araştırma için Ankara ilinin Polatlı ilçesinde mevsimlik tarım işçilerinin barınma sorununa kalıcı bir çözüm üretmek üzere inşa edilen Sarıoba yerleşkesi seçilmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile veri toplanmış, ayrıca ilgili kurum ve kuruluşlardan yerleşke ile ilgili bilgilere ulaşılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme yönteminde yerleşke müdürü, planlamalarda da bulunan makine mühendisi, inşaat teknikeri, bölgenin eski muhtarı ve mevsimlik işçi çavuşu olmak üzere beş kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırma sonucunda mevsimlik tarım işçilerinin barınma koşullarının büyük çoğunlukla sağlıksız olduğu, tarım işçi ailelerinin çok fazla çocukları olduğu ve bu çocukların eğitim düzeylerinin düşük olduğu, işçilerin temel gelir kaynaklarının mevsimlik tarım işçiliği olduğu ve gelirlerinin çok düşük olduğu, ailelerin geleneksel yaşam biçimlerini korumaya çalıştıkları, Sarıoba yerleşkesinin işçilere ve ailelerine sağlıklı bir barınma ortamı sağladığı, sağlık, ibadet, eğitim ve sosyal konularda ihtiyaçları karşılayacak donanımlara sahip olduğu, barınma ortamlarının aile mahremiyetini koruyacak şekilde tasarlandığı tespit edilmiş, buna karşılık ekolojik tasarım kriterlerinin göz önüne alınmadığı görülmüştür.

Ecem Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Tasarımda yenilik – yenilikçilik sorunlarının mobilya endüstrisi üzerinden okunması ve bir çözüm önerisi: Ankara mobilya tasarım merkezi

Tasarım, inovasyon sürecinin merkezindeki bir etkinlik olarak, firmalar ve hatta ülkelerin birbirleriyle yaşadıkları rekabet ortamında kullandıkları en etkili girdi kaynaklarından biri olarak yer almaktadır. İnovasyon süreci sonunda ortaya çıkan göstergeler, bu girdi kaynaklarının etkisiyle ortaya çıkan yenilik çıktıları üzerinden okunmaktadır. Tasarımın, yenilik çıktıları üzerindeki etkisine yönelik günümüze kadar yapılan çalışmalar ise, firmaların sahip olduğu finansal göstergeler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu nedenle tasarım faaliyetinin, finansal olmayan diğer yenilik çıktıları üzerindeki etkisinin araştırılması büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla bu çalışmada tasarımın yenilik çıktıları üzerindeki etkisi mobilya endüstrisi üzerinden değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; Ankara Siteler bölgesinde faaliyet gösteren 344 küçük ve orta ölçekli firma yöneticilerine yüz yüze anket uygulanmış, firmaların sahip olduğu tasarım kaynakları ve yenilik çıktılarına yönelik bulgular ortaya çıkarılmış, bu bulguların birbirleriyle olan ilşkisine yönelik geliştirilen hipotezler sınanmıştır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma probleminin tanımı, çalışmanın amacı ve önemi açıklanmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde tasarımın inovasyon sürecindeki konumu, tasarım kaynakları ve yenilik göstergelerine yönelik kavramlar kapsamlı literatür bağlamında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, tasarım merkezine yönelik tanımlar, ülkemizdeki destek programları ve uygulamaları değerlendirilmiştir. Dördüncü ve beşinci bölümde araştırma kapsamında alan çalışması, yöntem ve bulgulara yer verilmiştir. Sonuç ve öneriler bölümünde, araştırma kapsamında elde edilen bulgular ve hipotezlere yönelik genel bir değerlendirme yapılmış; bu değerlendirmeler bağlamında Siteler bölgesine yönelik bölgesel bir Tasarım Merkezi önerisi sunulmuştur.

Adem Varol
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

1950-1980 dönemi Ankara'da gelişen apartman tipi konut üretiminde ara mekan kavramı

Türkiye'de 1950 sonrası artan apartman tipi konut üretiminin, sınırlayıcı mekan yaklaşımıyla bireyleri sosyal çevreden soyutladığı yönünde birçok tartışma bulunmaktadır. Bu bağlamda, geleneksel kültürden günümüze sosyalleşme mekanı olarak imlenen ara mekan kavramının erimesi durumu, konut kültüründeki sosyal yaşamın daraldığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Yapılan bu çalışmada, tüm zıt kavramları ve bireyleri buluşturan ara mekan kavramının zengin potansiyeli ve ara mekanın günlük pratiklerdeki yeri tartışılmaktadır. Ara mekan kavramının mekansal ve sosyal açıdan değerini araştırmak ve çok katlı konut kültüründe ara mekan oluşumunu destekleyecek koşulları incelemek yapılan araştırmanın temel amacıdır. Bu amaç ile çalışmada ilk olarak ara mekan kavramının kuramsal açılımları üzerinde durulmuştur. Çalışmada ara mekan kavramının gerçek yaşamdaki karşılığını tanımlayabilmek ve ara mekan kavramına ilişkin toplumun eğilimini saptayabilmek için bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Dönem içinde diğer konut üretimlerinden farklı olarak, her yönüyle müşterek bir yaşantı sunduğu için 1950-1980 arası süreçte Ankara'da üretilen kooperatif yapıları, alan çalışmasının kapsamı olarak belirlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmış; alan çalışmasında belirlenmiş 4 farklı yerleşkede ikamet eden toplam 26 katılımcıya yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme formundan ulaşılan bulguların analizi ile oluşturulan tema, kategori ve kodlar; ara mekan oluşumu, kullanımı ve tanımına ilişkin sonuçları sağlamıştır. Anahtar sözcükler: Ara mekan, kooperatif yapıları, Ankara, konut kültürü, 1950-1980 dönemi, eşik, aradalık, müşterek mekan.

Eda Balaban Varol
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Görsel mekan atmosferi oluşumunda, ışık ve gölge değerlerinin B2 evi örneği üzerinden incelenmesi

Güncel bir konu olan mekan atmosferi konusu, mekanın, mekanı okuyan kişi üzerinde bıraktığı etki olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu etki, mekan içerisinde bulunan kişilerin algıları vasıtasıyla gerçekleşmektedir. Bu tezin konusu görselliği başlatan ışık ve ışıkla birlikte oluşan gölge değerlerinin, görsel mekan atmosferi oluşumundaki etkilerinin araştırılması elde edilen verilerin B2 evi örneği üzerinden incelenmesidir. Tezin ikinci bölümünde, etki, etkileşim kavramları incelenmiş, algı ve mekan atmosferi ilişkisi açıklanmıştır. Aynı zamanda mekan atmosferi oluşumuna dair literatürdeki görüşler incelenmiş ve mekanı oluşturan kütlesel ve hacimsel özelliklerin konu ile ilgili ilişkisi ortaya koyulmuştur. Üçüncü bölümde ışık ve gölge değerleri teknik anlamda incelenmiş, ışığın ve gölgenin genel algısal boyutlarıyla birlikte, aynı zamanda, birlikte mekan içerisinde bulunmaları durumunda mekanın kütlesel ve hacimsel değerlerine nasıl etki ettiğinin sonuçları bulunmuştur. Dördüncü bölümde, mekanın kütlesel verilerinden form, renk, doku gibi mekânsal değerler, ayrı ayrı ele alınmış ve bu değerlerin ışık ve gölge değerleriyle nasıl etkileşime girdiği açıklanmıştır. Son bölüm olan beşinci bölümde, B2 evi örneği hakkında genel ve mimari bilgiler paylaşıldıktan sonra, elde edilen veriler doğrultusunda, bu mekanın görsel mekan atmosferinin oluşumu ışık ve gölge değerleri üzerinden değerlendirilip, çalışma sonlandırılmıştır.

Akın Kıvanç Kamiloğlu
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Fotojenik mekan: Airbnb ve evin dönüşümü

Ev, insanın bireysel ve toplumsal varoluşuna kendi sınırları içerisinde hem 'tanıklık eden' hem de 'imkan veren' ve bireyin 'varoluş algısı' üzerinden değişim ve dönüşüme uğrayan 'özel' bir mekandır. Evin bu çok katmanlı yapısından yola çıkılarak bireyin ve dolayısıyla toplumun 'varoluş algısını' ve bu algının yarattığı 'mekan'ın izi sürülebilir. Bu çalışma kapsamında, ev olgusunun zihinsel ve fiziksel 'inşa' süreci tarihi perspektif içinde incelenmekte ve tarihsel sürecin günümüze yansıması sorgulanmaktadır. Günümüze gelinen bu noktada ev, yalnızca yaşamsal aktiviteler ve insani ilişkilerin gerçekleştiği, özel/kamusal alan ayrımlarıyla tariflenen bir alan olmaktan çok, küresellik ve dijitalizm ile birlikte sınırları akışkan hale gelerek bulanıklaşan 'gösterge' değeri üzerinden tariflenmektedir. Bu çalışmanın amacı, evin en yalın anlamı olan 'barınma' etkinliğini, günümüze özgü değerler ile 'deneyim' üzerinden yeniden tarifleyerek 'deneyimsel barınma' hizmeti kapsamında piyasaya dahil eden Airbnb'nin, 'ev üretim mekanizması' dahilinde üstlendiği rol üzerinden evin fiziksel ve zihinsel inşa sürecini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma içerisinde barınma etkinliğinin günümüze kadar geçen süreçteki değişimi, üretim ve tüketim dinamiklerinin değişken yapısı üzerinden ele alınmaktadır. Yapılan araştırmalar kapsamında elde edilen bulgular dahilinde bir gösterge/imaja dönüşen ev, günümüzde popüler tüketim kültürünün bir meta-göstergesi haline gelen tüketim nesnesi konumuna gelmiştir. Airbnb'nin bu süreçteki rolü; ev mekanını, popüler kültür endüstrisine özgü görsel bir dil oluşturarak 'popüler/onaylanmış iç mekan tasarımı' adı altında standartlaştırmaktır. Airbnb böylelikle, ev ile birlikte iç mimarlık ve mekan tasarımını, 'salt imgeye sığınan', yüzeysel ve yapay kurulan ilişkide derinlik ve içerikten yoksun bir 'imge' ye indirgemekte ve mesleki bir tartışmaya zemin açmaktadır.

Esra Duygun
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Afet sonrası geçici yerleşim alanlarının seri üretim kavramı ile değerlendirilmesi

Sanayi Devrimi sonucunda üretim yöntemi olarak ortaya çıkan seri üretim, tarihsel süreç içinde tasarım anlayışına dahil olan bir kavrama dönüşmüştür. Bu dönüşüm, endüstrinin mimari tasarım üzerinde hakimiyet kurmasına ve ortaya çıkan tasarımların tek tipleşmesine neden olmaktadır. Tek tiplik durumunun net bir şekilde gözlemlenebildiği afet sonrası geçici yerleşim alanları, araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Afet sonrası rehabilitasyon süreci kapsamında kurulan geçici yerleşim alanlarının, kullanıcı/çevre/kültür farklılıkları göz önünde bulundurulmadan kurgulanması ve tasarımında standart reçetelerin uygulanması ile afetzedeler üzerinde bıraktığı etkiyi anlamak, bu tezin temel motivasyonudur. Bu kapsamda 24 Ocak 2020 Elazığ depremi sonrası kurulan geçici yerleşim alanları, çalışma sahası olarak belirlenmiştir. Çalışmanın kurgulandığı dönemde Elazığ'da yıkıcı bir deprem meydana gelmesi ve bunun sonucunda kurulan geçici yerleşim alanlarının halen faaliyetini devam ettiriyor olması, Elazığ'ın çalışma sahası olarak belirlenmesinde etkili olmuştur. Elazığ'ın farklı bölgelerinde konumlanan üç geçici yerleşim alanında yaşayan afetzedelerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmelerde geçici konutların Elazığ'ın iklim ve kültürel özelliklerine uygunluğu, geçici yerleşimin kurulduğu çevre özellikleri, afetzedelerin seri üretim kavramına yaklaşımı ve yaşadıkları mekânı "ev" olarak görüp görmediklerine ilişkin bilgiler edinilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, kuruldukları bölgenin özelliklerine uygun olmayan ve tek tip tasarlanan geçici yerleşim alanlarının, afetzedelerin iyileşme dönemine katkı sağlamadığı, aksine afetzedeler açısından yeni zorluklara sebep olduğu tespit edilmiştir. Hiçbir çevre, kültür, iklim, insan tek tip değilken tasarımın tek tip oluşu, özellikle afet sonrası büyük travmalar yaşamış afetzedelerin gündelik yaşam alışkanlıklarına dönüşünü güçleştirmekte ve yaşadıkları mekânı "ev" olarak görmelerini engellemektedir. Bu araştırmadan elde edilen verilerin, afet sonrası geçici yerleşim alanı tasarımlarına bölgesel özelliklerin dahil edilerek, bu alanlarda tek tip ve işlevsiz tasarımlardan uzaklaşılmasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Anahtar sözcükler: Afet, geçici konut, geçici yerleşim alanı, seri üretim, tek tiplik, Elazığ

Sertap Balcı Yaşar
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2021
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Mekan tasarımı sürecinde atık malzeme kullanımı ve yönetimi - örnek yapı birimi projesi

Dünyada, son iki yüz yıldır yaşanan yenilik ve gelişmeler, birçok problemi de beraberinde getirmektedir. Günümüzde, bu küresel problemlerin olumsuz etkilerinin en aza indirilebilmesi için yoğun çalışmalar yürütülmektedir. Atık, sosyal, ekonomik ve özellikle çevresel boyutlarıyla yaşamın devamlılığını tehdit eden en büyük küresel problemlerden biridir. Bu bağlamda, bu tez çalışması, küresel atık problemine, yerel ölçekte, mimari bir çözüm arayışıdır. Çalışmanın odağı, artık-fire-hatalı üretim olarak adlandırılan endüstriyel üretim atıklarıdır. Çalışma; üreticisi tarafından atılmadığı sürece atık olarak kabul edilmeyen, ancak kullanılmadığı sürece de atıl kalan bu malzemelerin, aslında, "gizli atık" olduğunun, kısaca, fark edilmeyenin vurgulanması üzerine kuruludur. Diğer yandan, günümüz tüketim toplumunda hızla büyüyen inşaat endüstrisindeki arz-talep döngüsü, sürekli üretim ve tüketimi tetiklemekte, bu durum, kullanılabilir durumdaki birçok malzemenin de atık olarak değerlendirilmesine neden olmaktadır. Tüm bu kaynak israfı ve ekonomik kaybın yanında, toplumun belli bir kesimi, temel haklardan yoksun yaşamakta ya da yaşamsal olana ulaşmada zorluk çekmektedir. Tam bu noktada; bu çalışma, yapıda kullanılabilecek türdeki atık-artık-fire malzemelerin, ekonomik açıdan daha olumsuz koşullara sahip, dezavantajlı bölgeler başta olmak üzere, ihtiyaç duyulan her bölgede, temel mekânsal gereksinimleri karşılayacak veya olanakları iyileştirecek şekilde kullanılmasını hedeflemekte ve bu doğrultuda, bir sistem ve model önerisi sunmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde; atıkla ilişkili kavram tanımlarına, atık sınıflandırmalarına, atık yönetimi ve değerleme yöntemlerine, ayrıca, bireysel atık algısını ortaya koyan bir araştırmaya yer verilmiştir. Bu bölümde; çalışmanın hedefi doğrultusunda, atığın, mimari/içmimari tasarım bağlamında kullanımına yönelik bir atık sınıflandırması önerilmiş ve alan çalışmasında da kullanılacak olan, bu sınıflandırmadaki atık grupları, detaylandırılmıştır. İkinci bölümde; alan çalışmasında kullanılmak üzere, belirlenen atıklara ilişkin sağlıklı verilere ulaşılamadığından; tüm atık türlerine ilişkin, teorik (uygulama) ve sayısal verilere yer verilmiştir. Veriler; Dünya genelinde ve Avrupa ölçeğinde Türkiye'nin ve Türkiye'de Ankara'nın atık durumunu ortaya koymak adına, Küresel Bağlam - Avrupa Birliği Bağlamı - Türkiye Bağlamı ve Ankara Bağlamı şeklinde aktarılmıştır. Genelden özele geniş bir perspektif sunan veriler; atık modelleri ve uygulamaları bağlamında, Türkiye ve Ankara için rehber olacak niteliktedir. Diğer yandan bu bölümde ortaya konan, Türkiye ve Ankara özelindeki veri eksiklikleri, alan çalışmasında sunulan sistem önerisinin altlığını oluşturmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde; birinci bölümde sunulan sınıflandırma önerisine bağlı kalarak, yapıda kullanılabilecek türde atık malzemelerle tasarlanmış ve inşa edilmiş uygulama örneklerine, üç başlık altında yer verilmiştir. Özgün Alan çalışmasının detaylandırıldığı dördüncü bölümde; çalışmanın içeriğine, metodolojisine, araştırma bulgularına ve bunların sonucunda ortaya konan sistem ve model önerisine yer verilmiştir. Yöntem bölümünde; Ankara özelinde yapılan araştırmada nasıl bir yol izlendiği, araştırmanın örneklem seçimi, veri elde etme süreci aktarılmıştır. Bulgular bölümünde; üreticilerle yapılan görüşmelerin içeriklerine, bu görüşmelerde elde edilen atık-artık-fire malzeme bulgularına yer verilmiştir. Ayrıca, Ankara'nın bilinen iki ikici el satış noktasında yapılan araştırma sonucu elde edilen bulgulara da kısaca bu bölümde, detaylıca ekte yer verilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak; atık-artık-fire malzemelerin toplanması, yönetilmesi ve kullanılmasına yönelik özelden genele uyarlanabilecek bir sistem ve model önerisi geliştirilmiştir. Sonuçta; önerilen sistem aracılığıyla elde edilen atık-artık-fire malzemelerle; köy, kırsal, kasaba veya kent fark etmeksizin, ihtiyaç duyulan her bölgede, insanların mekânsal gereksinimlerini karşılayacak, çok amaçlı, sosyal, esnek, düşük maliyetli bir örnek yapı ortaya konmuştur. Örnek yapı; kısıtları, olanakları, alternatifleri, sosyal, ekonomik ve çevresel faydaları ile birlikte disiplinler arası platformda tartışmaya sunulmuştur.

Ekonomik yapıEndüstriyel atıklarMimari mekan+4
Dilara Tüfekçioğlu
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Su ile ilişkili Cumhuriyet Dönemi Ankara gazinolarını yeniden okumak: Göl gazinosu üzerine mekansal bir inceleme

Ankara, Cumhuriyet'in temellerinin atıldığı ve tüm ülkeye misal bir proje olması adına, bu ideolojinin ilk somut örneklerini barındıran planlanmış bir başkenttir. Başkent olmasının ardından, değişen gündelik yaşam ve modernleşen eğlence kültürünün önemli birer kanıtı olarak adlandırılabilecek olan aile gazinolarının, mimari açıdan özgün örnekleri Ankara'da inşa edilmiş ve 1990'lı yıllara kadar hizmet vermiştir. Bu eğlence mekanlarının kurak bir Anadolu kenti olarak tanımlanabilecek şehirde, su ile ilişkisinin incelenmesi yine dönem dahilinde alınan mimari kararları ve modern başkentin sosyal yüzünün oluşumundaki fikirleri anlamak için önemlidir. Şehir planlanırken, halka açık havuz ve göller ön planda olmuş ve belirli gazinoların da içinde bulunduğu eğlence mekanları, su ile ilişkili olarak tasarlanmıştır. Dönem dahilinde inşa edilmiş gazinoların çoğu günümüzde yıkılmış veya işlev değiştirmiş durumdadır. Ankara genelinde 1923-1990 yılları arasında faaliyet göstermeye başlamış gazino yapılarının detaylı listelenmesi ve su ile ilişkili olanların belirlenmesi, hem gazino eğlence fikrinin mekâna ve gündelik hayata yansımalarını görmek hem de bozkır kasabası niteliğindeki şehirde bu yapıların mekansal olarak Ankara eğlence yaşamındaki yerini anlamak adına önem taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı gazinolar üzerinden eğlence kültürünün oluşumu, altın çağı ve yok oluşu üzerine bir inceleme yapmaktır. Çalışma, Ankara'da Cumhuriyet Dönemi dahilinde inşa edilen aile gazinosu yapılarını, ele alındıkları dönem dahilinde listeleyip, içlerinde su ile yakından ilişkili olarak tasarlanmış olan Marmara, Çubuk, Göl Gazinolarına odaklanmış ve günümüze bütünlüğünü koruyarak ulaşmış tek örnek olan "Göl Gazinosu" üzerinden yapısal ve mekansal bir inceleme gerçekleştirmiştir. Böylelikle Göl Gazinosu'nun geçmiş ve günümüz durum tespitini ortaya koyulmuştur.

Başak Lale
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Katılımcı tasarım yaklaşımı ile paylaşımlı yaşam içerikli konut üniteleri (cohousing)

Kentleşme ve kentleşmenin oluşturduğu düzensiz yapılaşma günümüzde, pek çok açıdan insan hayatını etkileyen çoğunlukla sınırlandıran ancak temelde sarsan bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Kentliyi yaşadığı yere yabancılaştıran bu sorun, kentliyi kentliden uzaklaştıran bireyselliğin ve izolasyonun bir sebebi aynı zamanda toplumu ayrıştıran yapay çevrenin bir sonucu olarak değerlendirilmektedir. Kentlinin yaşam alanı ve barınma birimi olan konut ise, sayısal ağırlığıyla kent dokusunun genel karakterini oluşturan, kentleşmenin baskısını oldukça yoğun hisseden dolayısıyla kent ile doğrudan bağlantılı bir yapıdır. Bu noktada üst ölçek olarak kent yaşantısında bir iyileştirme için, alt ölçek olarak konut ve konut çevresinde bir düzenlemeyi ön gören çalışma, konutun sahip olduğu değerleri temel alarak konut çevresine odaklanmaktadır. Fizikselliği mahalle üzerinde, sosyal yapıyı ise komşuluk üzerinde inceleyen çalışma, "teorik" ve "pratik" arasındaki dengeyi aynı zamanda bu denge içerisinde kullanıcının "etken" ve "edilgen" rollerini sorgulamaktadır. Bu doğrultuda hem kullanıcı-konut-çevre arasındaki zayıflayan ilişkiye hem de pandemi dönemi ile daha çok hissedilen olumsuz koşullara dikkat çekilirken, bir çözüm önerisi olarak kullanıcıları ve profesyonelleri bir araya getiren kullanıcı merkezli katılımcı tasarım yaklaşımı ele alınmaktadır. Kalıcı bir çözüm için gerçek bir katılımın söz konusu olduğu fikir birliğine dayalı proje yönetimi öneren bu çalışmada, dünyada hızla yayılan ancak ülkemizde bir örneğine rastlanmayan paylaşımlı yaşam konutları (cohousing), bu toplulukların sosyal, fiziksel ve çevresel yönleri aynı zamanda günümüzde yaşanan kentsel problemlere karşı tutumu analizlerle sorgulamaktadır. Dolayısıyla çalışma, paylaşımlı konut modelinde fiziksel çevre ve sosyal yapının karşılıklı birbirini desteklediğini vurgulamakta, ancak bu noktada katılımcı tasarımın ve bu tasarım anlayışı ile oluşan fizikselliğin kritik bir rol oynayarak "toplum"u güçlendirdiğini savunmaktadır.

Barınma
Nermin Ayşegül Dikbıyık
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Teknolojik gelişmelerin etkisi ile yüzeylerde malzeme kullanımı: Akıllı malzemeler

Mimari ve iç mimari tasarım ile malzemeler arasındaki ilişki, Sanayi Devrimi'ne kadar oldukça basit olarak yorumlanabilmektedir. Bu döneme kadar, yapı malzemeleri, kullanılabilirlik ve uygunluk açısından pragmatik olarak ve/veya görünümleri ve dekoratif nitelikleri açısından biçimsel olarak düşünülerek, genellikle yerel kaynaklardan seçilmiştir. Örneğin, yerel olarak mevcut taş, temelleri ve duvarları oluşturmuş ve mermerler genellikle kaba yapıyı kaplayan ince kaplamalar olarak kullanılmıştır. Mimari ile ilgili kararlar, malzeme seçimini belirlemiştir. Bu nedenle, 19. yüzyılın başında malzemenin tasarımda kullanımının, işlev ve forma bağlı olduğu düşünülebilmektedir. Bununla birlikte, bu dönemde malzemelerin standart olmayışı dolayısıyla, tasarımcılar özelliklerini ve performansını dışsal bir anlayışa dayandırmak zorunda kalmışlardır. Özünde, malzeme bilgisi, deneyim ve gözlem yoluyla elde edilmiştir. Mevcut malzemeler ile çalışmak için gerekli olan bu bilgi ve becerileri, çoğunlukla deneme yanılma yoluyla edinmişlerdir. Endüstri Devrimi'nin ortaya çıkığı ile malzemelerin rolü çarpıcı biçimde değişmiştir. Tasarımcılar, malzeme özelliklerini ve performansını, sezgisel ve ampirik olarak anlamaya bağlı olmak yerine, tasarlanmış mühendislik malzemeleri ile karşı karşıya kalmaya başlamıştır. Nitekim, modern mimarlık tarihi, neredeyse yapı malzemeleri tarihinin merceğinden izlenebilmektedir. 19. yüzyılda çeliğin yaygın olarak tanınmasıyla başlayarak, geniş açıklıklı ve çok katlı bina formlarının ortaya çıkmasına yol açan malzemeler, modern öncesi çağın mimari ihtiyaçlara bağlı rollerinden, fonksiyonel olarak performansı arttırmak ve yeni biçimsel yanıtlar bulmak için bir araç haline gelmeye geçiş yapmıştır. Cam üretiminin sanayileşmesi, çevresel sistemdeki gelişmelerle birlikte, Şeffaf bir mimarinin her iklimde ve herhangi bir bağlamda yer alabilmesine olanak tanımıştır. Perde duvar sistemlerinin yaygınlaşması, cephe malzemesini faydacı işlevlerden kurtararak, cepheyi formal bir unsur haline getirmiştir. Teknolojilerdeki gelişmeler sayesinde, alüminyum ve titanyum gibi mühendislik malzemeleri artık yapı kaplamaları olarak tasarım çeşitliliğine imkan vererek, etkili ve kolay bir şekilde kullanılabilir olmuştur. Malzemeler, binanın hem iç hem dış temsili üzerinde, en direkt görünür olarak, ve böylece en uygun tasviri sağlayacak biçimde ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, bugünün mimar ve iç mimarları, malzemeleri genellikle tasarım paletinin bir parçası olarak düşünebilmektedir; buradan materyaller seçilebilmekte ve kompozisyonel ve işlevsel yüzeyler olarak uygulayabilmektedir. Bu düşünce biçiminden yola çıkılarak, akıllı malzemelerin kullanımına yaklaşılabilmektedir. Birçok yüzyıl boyunca ahşap ya da taş gibi standart bir malzemenin özelliklerini kabul etmek ve malzemenin sınırlamalarını karşılamak üzere tasarlamak zorunda kalınmıştır. Teknolojik gelişmelerle, özel olarak tanımlanmış bir ihtiyacı karşılamak için yüksek performanslı bir yapı malzemesinin özellikleri seçilebilmekte ya da düzenlenebilmektedir. Bunun yanında, akıllı malzemeler özelliklerini geri dönüşümlü olarak değiştirerek geçici ihtiyaçlara da cevap vererek, tasarım isteklerini karşılayabilmektedir. Tek bir durum için optimize edilmek yerine çoklu duruma yanıt verme yeteneği, yapıların ve mekanların değişen koşullarla karşı karşıya kaldıkları durumu düşünüldüğünde, akıllı malzemeleri tasarım paletinde çekici hale getirmektedir. Sonuç olarak, akıllı malzemelerin daha geleneksel yapı malzemelerin yerini almaya nasıl başlayabileceğine dair birçok öneri oluşmaya başlamıştır. Maliyet ve bulunabilirlik, genel olarak, akıllı malzemelerin geleneksel malzemelerin yerine geçmesinin yaygınlaşmasını kısıtlamasına karşın, uygulamalar, 'yeni' malzemelerin genel olarak mimaride tanıtılması, başlangıçta göstermeye değer belirli parçalar (termokromik sandalye sırtları vb. endüstriyel tasarım) üzerinde kullanımı yoluyla olmaktadır. Son gelişmeler ile birçok mimar ve iç mimar, mekan yüzeylerini, akıllı malzemeler ile kaplamayı hayal edebilmektedir. Etkileşim ve dönüştürülebilirlik gibi terimler için gerekli malzeme ve teknoloji çoğu tasarım projesinin ekonomik ve pratik gerçekliğinin ötesinde olsa bile, mimarlık sözlüğünün standart terimleri haline gelmiştir. Tasarımcılar, kavramsal olarak akıllı malzemeleri geleneksel yapı malzemeleri ile birlikte standart uygulamalarına entegre etmeye çalışmaktadırlar. Ancak akıllı malzemeler, standart yapı malzemelerinden radikal bir ayrımı temsil etmektedir. Standart yapı malzemeleri tasarımda yapı yüklerine (kuvvetlerine) dayanacak Şekilde statik iken, akıllı malzemeler enerji alanlarına yanıt vererek dinamiktirler. Mekan tasarımda normal temsil araçlarımız statik malzemeyi ayrıcalıklı kıldığından, bu önemli bir ayrım olmaktadır. Bunun yanında, akıllı bir malzeme ile tasarım yapıldığında nasıl görünmesi ve ne yapmasını istendiğine odaklanmak gerekmektedir. Akıllı malzemelerin anlaşılmasında, sadece malzeme özelliklerinin anlaşılmasının öncesinde, tasarımcının aynı zamanda malzemenin çevresindeki ortam ile olan etkileşimlerinin temel fizik ve kimyası hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir. Bahsedilen çerçevede hazırlanmış tez kapsamında; birinci bölümde, mekan tasarımdaki duvar, zemin, tavan bileşenleri yüzeylerinde kullanılmakta olan standart ve yaygın yapı malzemeleri incelenmiştir. Çağdaş tasarımda malzemeden beklenen nitelikler konusu irdelenerek yeni malzeme türleri belirlenmiştir. İkinci bölümde, yeni malzemelerden akıllı malzemeler grubu ele alınmış, çeşitleri ve özellikleri araştırılmıştır. Üçüncü bölüm olarak, bir önceki bölümde özellikleri ve çeşitleri belirlenen akıllı malzemelerin ürün olarak ve/veya sistemler içerisinde yapı yüzeylerinde kullanımları örnek projeler ile açıklanmıştır. Sonuç bölümünde ise edinilen bilgiler ışığında, yüzeylerde standart yapı malzemelerine öneri olarak kullanılabilecek akıllı malzeme ürün ve sistemleri tablo halinde analiz edilerek, konunun değerlendirilmesi sunulmuştur.

Akıllı malzemelerAkıllı sistemlerMalzemeler+6
Seçil Yağlı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Mağaza iç mekan tasarımının markalaşma kavramı üzerindeki etkisi

Bu çalışma, mağaza iç mekan tasarımının markalaşma kavramı üzerindeki etkisini incelemektedir. Marka ve markalaşma kavramlarını, iç mimarlık ve grafik tasarım disiplinlerinin ortak yaklaşımı ile değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Marka bir kurumsal kimlik olup, mekan tasarımının bu kurumsal kimlikten ayrıştırılması düşünülemez. Bu amaçla, Türkiye'nin köklü mağazalarında biri olan Vakko mağazaları üzerine bir vaka çalışması yapılmış olup, mekan ve markanın birbirini tamamladığı sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak, mağaza atmosferinin mekanı markalaştırmada önemli bir rol oynadığı görülmüştür. Çalışmanın temelini oluşturan S-O-R paradigmasına göre, mağaza atmosferini oluşturan çeşitli öğeler bulunmakta olup, farklı mağazalarda benzer öğelerin kullanılmış olması, mekanın markalaşma üzerindeki etkisini göstermektedir.

MarkalaşmaMağaza içi düzeniMağazalar+3
Zeynep Dağlı Curalı
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

İç mimarlık eğitiminde artırılmış gerçeklik kavramının kuşaklar kuramı üzerinden incelenmesi

Dijital tasarım teknolojilerinin iç mekân tasarımı eğitimindeki yerini sorgulama bağlamında, yeni nesil kavramlardan olan artırılmış gerçekliği, iç mimarlık eğitimine adapte etmek araştırmanın ana amacıdır. Bu doğrultuda yapılan araştırma, yeni nesil uzamsal düşünme ortamlarının günümüzde hızla yaygınlaşması durumunu geleneksel eğitim yöntemleriyle buluşturmanın çağın gerekliliği olduğu düşüncesiyle tasarlanmıştır. Küresel bağlamda gerçekleşen teknolojik deviniminin günümüz gençlerince karşılanması ve bu teknolojilerine olan ilgi ve bağlılıkları gözleminden hareketle, sosyal kuşakların en genç üyeleri olan Y Kuşağı sonu ve Z Kuşağı bireyleri, araştırmanın ana odak noktasıdır. İç mekân tasarım eğitiminde öğrencilerin algısal ve mimari sunuma dayalı yaşadıkları zorlukları, yeni nesil kavramlarla aşmak araştırmada amaç edinilmiş; bu doğrultuda bir alan çalışması tasarlanmıştır. Nicel yöntemlerle kurgulanmış alan çalışmasının evrenini İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Artırılmış gerçeklik kavramının mekân tasarım eğitimindeki rolünü sorgulamak üzere yapılan araştırma, artırılmış gerçeklik arayüzüyle çalışan bir uygulama ile 52 ikinci sınıf lisans öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. İki aşamalı bir uygulama yapılmıştır. Uygulamanın ilk aşamasında serbest elle araştırmacı tarafından belirlenmiş bir mekânı ve o mekânda konumlandıracağı mobilyayı kâğıda tek noktalı perspektif çizimiyle aktaran öğrenciden aynı mobilyayı artırılmış gerçeklik yöntemiyle çizmesi beklenmiştir. Öğrencilerin bu deneyimlerinin ardından, 26 soruluk iki gruplu bir anket uygulanmış, ilk grubunda öğrencilerin yeni dijital ortamlar hakkındaki tutumları, ikinci grupta ise yapılan uygulamaya dair tutumları sorgulanmıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda, artırılmış gerçeklik kavramının mekân algısına ve perspektif çizim algısına katkısının önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uzamsal düşünme, mekân algısı, mekân tasarım eğitimi, artırılmış gerçeklik, kuşaklar kuramı

İç mekan tasarımı
Gökçe Nur Aykaç
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00
Proficiency in ArtOpen AccessTR

Paylaşımlı ofislerin iç mekan tasarım anlayışları

Günümüz tasarım anlayışına ve ilerleyişine ayak uydurmaya çalıştığımız şu günlerde geleneksel ofis tiplerine bakıldığında, iş dünyasının hızlı ilerleyişine ayak uyduramadığını görebilmemiz mümkün olmaktadır. İş dünyasında yaşanan gelişmeler doğrultusunda çeşitli, yeni ihtiyaç ortaya çıkmakta ve bu ihtiyaçlar için üretilen çözümler çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Bu soruna düşünülen çözümlerden biri niteliğinde olan paylaşımlı ofisler özellikle son yıllarda birçok kullanıcı tarafından oldukça rağbet görmeye ve günden güne hayatımızda daha çok yer bulmaya başlamıştır. İş birliği içinde çalışmak anlamına gelen 'Coworking Spaces' olarak da adlandırılan paylaşımlı ofisler, kullanıcılarına sunmuş oldukları esneklik, süreklilik, kolaylık ile tasarım ve mekân organizasyonu açısından mümkün olduğunca özgür olunmasına olanak sağlamaktadır. İnsanların günlerinin büyük bir kısmını da bu mekânlarda geçirdikleri göz önünde bulundurulduğunda bu tür mekânlara olan eğilimin neden kaçınılmaz olduğu daha net anlaşılacaktır. Diğer yandan ofislerin günlük koşuşturmasında ve yaşanan iş yoğunluğunda iç mekân organizasyonu daha da önem kazanmaya başlamıştır. Özellikle hareketliliğin çok fazla yaşandığı ofis mekânlarında, çalışanların ihtiyaçları, ofis mobilyaları ve zamanla oluşabilecek olası değişiklikler gibi faktörler paylaşımlı ofis iç mekân tasarımında esnekliğin ve işlevselliğin tasarımın ana kriterleri olmalarına neden olmuştur. Paylaşımlı ofisler günümüz koşullarında ofis kullanıcılarına teknolojik, sosyal ve psikolojik anlamda güçlü ortamlar sağlamaktadır. Bu çalışma kapsamında Türkiye üzerinden seçilen örneklerin analizi ile iç mekân tasarım yaklaşımları, kullanım biçimleri, çalışma sistemleri incelenmiş ve sağlıklı verilere ulaşılabilmesi adına yoğun kullanıcısı olan bir paylaşımlı ofiste anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda; araştırma yardımıyla ulaşılan veriler doğrultusunda belirlenen avantaj/dezavantajlar değerlendirilerek paylaşımlı ofis iç mekân kriterlerine öneriler getirilmesi hedeflenmiştir. Anahtar Sözcükler: Paylaşımlı ofisler, coworking spaces, hazır ofisler, ofis tasarımı, ofis tipleri.

Öznur Karaoğlu Tekin
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Yeterlilik düzeyi bağımsız olan yaşlıların mekan kullanımına yönelik bir çalışma

Dünyada yaşanan gelişmeler ile insan ömrü uzamaktadır. Bu durum genel yaş ortalamasının yükselmesine ve yaşlı nüfus oranının artmasına sebep olmaktadır. Genel anlamda dünyanın birçok yerinde olduğu gibi, ülkemizde de paralel şekilde yaşlı nüfus oranı artmaktadır. Yaşlanan bireyin fizyolojik ve psikolojik durumunda gerçekleşen değişiklikler sebebiyle çevresel gereksinimlerinde değişiklikler olmaktadır. Dolayısıyla yaşamsal çevreyi oluşturan mimari çevre anlamında da yeni talepler doğmaktadır. Planlama, yapılı çevre, tasarım ile ilgili farklı gereksinimler ortaya çıkmaktadır. Bu gereksinimler, mimari açıdan bakıldığında hem konutlarda hem de konut komplekslerinde yeni talepleri ortaya çıkarmaktadır. İleri yaşlarda çok sayıda fiziksel (engellilikler, kas hastalıkları gibi), zihinsel (demans, alzheimer gibi) rahatsızlıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu rahatsızlıkların her biri kendine özgü farklı tipte sağlık, çevre, mekan gereksinimlerini oluşturmaktadır. Bu sebeple, çalışma, yeterlilik düzeyi bağımsız olarak tanımlanan yaşlı bireyler ile sınırlandırılmıştır. Çalışma; yeterlilik düzeyi bağımsız olan yaşlıların konuta yönelik memnuniyetlerinin, mekânsal gereksinimler doğrultusunda ölçülmesini amaçlamaktadır. Bununla birlikte her geçen gün artan taleplere yönelik olarak yapılacak konut ve konut komplekslerine ile ilgili tercihler de çalışma kapsamında tespit edilmektedir. Yaşlılara yönelik konut tesislerinin ülkemizde henüz bitmiş örneği bulunmamaktadır. Bu sebeple bu gibi yatırımlar için geleceğe yönelik tercihleri saptayabilmek ve buna bağlı olarak daha iyi mekânsal çevreler oluşturabilmek adına kullanıcıların konu ile ilgili görüşleri anket yöntemi ile çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırmanın giriş bölümünde problemin tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı ve araştırma yöntemi ile hipotezler açıklanmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde; konunun altlığını oluşturan yaşlı ve yaşlılık kavramları tanımlanmış, yaşlanmanın tarihi ve çeşitlenişi mekânsal literatür bağlamında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın kapsamını oluşturan bağımsız yaşlının yaşamına kendi konutuna devam etmesi ve bunun mekânsal karşılığı olan yaşlı konutu kapsamlı biçimde ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde araştırma çalışmasının verileri ve literatür bağlamındaki yorumlar aktarılmaktadır. Yaşlı bireylere uygulanan anket çalışmasının veri analizleri yapılmış̧ hem hipotezler hem de anlamlılık düzeyleri sınanmıştır. Sonuç ve değerlendirme bölümünde elde edilen verilerin araştırmanın başında belirlenen hipotezler ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Tespit edilen yeni yaşlı konutlarına yönelik tercihler ve bakış açıları doğrultusunda yapılması planlanan bu projelere yönelik mekân kalitesinin dolayısıyla yaşam kalitesinin arttırılması adına öneriler getirilmektedir.

Gizem Özer Baş
Hacettepe University · Institute of Fine Arts
2019
00