Yeniliklerin yaygınlaşma faktörlerinin yapay zekâ kullanma niyetine etkileri: Proaktif kişilik ve yapay zekâya güvenin düzenleyici rolleri

Bu çalışmanın amacı, yeniliklerin yaygınlaşması kuramındaki faktörlerin bireylerin yapay zekâ kullanma niyetine etkilerini incelemektir. Araştırmada ayrıca proaktif kişilik özelliği ile yapay zekâya güven değişkenlerinin bu etkilerdeki düzenleyici rolleri değerlendirilmektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, yeniliklerin yaygınlaşması kuramı ve teknoloji kabul modeli temel alınarak oluşturulmuştur. Bu kapsamda, yeniliklerin göreceli avantajı, uyumluluğu, karmaşıklığı, denenebilirliği ve gözlemlenebilirliği gibi yaygınlaşma faktörleri ile teknoloji kabul modelindeki algılanan fayda ve kullanım kolaylığı unsurlarının yapay zekâ kullanım niyeti üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş ve veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Örneklem, çalışan ve yapay zekâ teknolojilerini deneyimleme potansiyeline sahip 388 kişiden oluşmaktadır. Verilerin analizinde Jamovi istatistik yazılımı kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliğini test etmek için doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış, ardından araştırma hipotezleri regresyon analizi ile sınanmıştır. Proaktif kişilik ve yapay zekâya güven değişkenlerinin etkilerini incelemek üzere düzenleyici etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, yeniliklerin yaygınlaşma faktörlerinin ve teknoloji kabul modeli değişkenlerinin yapay zekâ kullanım niyetini anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, proaktif kişilik ve yapay zekâya güven, ilgili değişkenler ile kullanım niyeti arasındaki ilişkilerde istatistiksel olarak anlamlı düzenleyici roller üstlenmektedir. Özellikle proaktif kişiliği yüksek ve yapay zekâya güveni yüksek bireylerde, yenilik faktörlerinin yapay zekâ kullanma niyetine etkisi daha güçlü bulunmuştur. Araştırma hipotezlerinin büyük ölçüde desteklenmesiyle birlikte, çalışmanın sonuçları kuramsal ve uygulamalı açıdan önemli katkılar sunmaktadır. Bu çalışma, yenilik yaygınlaşması ve teknoloji kabulü bakış açılarını proaktif kişilik ve güven gibi bireysel farklılıklarla birleştirerek literatürdeki boşluğun doldurulmasına yardımcı olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yeniliklerin Yaygınlaşması, Teknoloji Kabul Modeli, Yapay Zekâ Kullanma Niyeti, Proaktif Kişilik, Yapay Zekâya Güven.