Yeraltı maden topuklarının zamana bağlı mekanik davranışlarını belirlemek için yeni bir yerinde izleme sisteminin geliştirilmesi: Elektriksel ölçüm yöntemi

Yeraltı madencilik çalışmalarının kazı ortamlarında orijinal birincil arazi gerilmelerinin dengesi bozulmakta ve deformasyonlar oluşmaktadır. Tahkimat çalışmaları ile bozulan orijinal birincil arazi gerilmeleri tekrar dengeye gelerek ikincil gerilme büyüklüklerine ulaşmaktadır. Kazı açıklıklarında tahkimat çalışmaları ile duraylılık sağlansa da yakın bölgelerde gerçekleştirilen üretim çalışmaları, bu yeni dengeyi tekrar etkileyebilmektedir. Yeraltı açıklıklarının etrafındaki gerilme ve deformasyon değişimlerinin izlenmesi, açıklık (galeri, tünel vb) etrafındaki yan duvarda açılan delikler içerisine yerleştirilen ölçüm cihazları ile yapılmaktadır. Bu ölçerler, genel olarak hidrolik ve/veya elektronik sistemleri kullanmaktadır. Mevcut ölçüm sistemlerine alternatif Elektriksel Direnç Ölçüm Sistemi (EDÖS) bu çalışmada geliştirilmiş, ilk uygulamaları TKİ-GLİ-Ömerler Yeraltı maden ocağı A6 üretim panosu malzeme galerisi ve A7 hazırlık panosu nakliye galerisinde gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem ile A6 panosunda kurulan beş ölçüm istasyonundan alınan ölçümlerden uzunayak üretimine dayalı oluşan dinamik yüklemelere maruz kalan açıklık etrafındaki kaya malzemesindeki elektriksel direnç (Ω) değişimleri ölçülmüş ve topuk kaya malzemesindeki kırılma davranışları incelenmiştir. Ayrıca A7 panosunda hazırlanan üç uygulama cebine kurulan hidrolik kriko ile yaratılan basınca dayalı kömür malzemesindeki yenilmeleri açıklayan elektriksel direnç davranışları belirlenmiştir. Bu çalışma ile ortaya konan ölçüm sistemi (EDÖS), madencilik çalışmalarında kaya malzemelerindeki yenilmelerin ve duraylılıkların tespitinde kullanılabilecek yeni bir ölçüm yöntemi olabilecektir.