Yeraltı sularında su kalitesi örnekleme noktalarının seçiminde istatistiksel ve jeoistatistiksel yöntemlerin kullanımı

İzleme çalışmaları, var olan kaynakların korunması, insan sağlığının güvence altına alınması ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında, Akdeniz Üniversitesi kampüsünde bulunan yeraltı suyu su kalitesi örnekleme noktalarının seçiminde istatistiksel ve jeoistatistiksel yöntemler kullanılarak alternatif su kalitesi izleme ağları tasarlanmıştır. Arazi çalışması 23 Haziran 2022 tarihinde Akdeniz Üniversitesi kampüsünde yer alan aktif 21 örnekleme noktasında gerçekleştirilmiştir. Kuyulardan toplanan numunelerde çözünmüş oksijen, oksijen doygunluğu, sıcaklık, pH, iletkenlik, bulanıklık ve nitrat analizleri yapılmıştır. Çalışmada, hiyerarşik kümeleme yöntemi için istatistiksel analizlerde sıklıkla tercih edilen SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılmıştır. Sıradan Kriging yöntemi uygulamak için ise bir coğrafi bilgi sistemleri programı olan ArcMap yazılımı kullanılmıştır. Hiyerarşik kümeleme analizi ile oluşturulan kümeler arasından örnekleme noktaları seçilerek varsayımsal izleme ağları oluşturulmuştur. Çalışmada ana izleme ağı ve 37 varsayımsal izleme ağı dahil, 38 izleme ağı bulunmaktadır. İzleme ağlarında variogramlar, kriging tahmin haritaları ve kriging hata haritaları değerlendirilerek nokta azaltımı yapılmış ve ana ağa benzer özellik gösteren alternatif ağ seçilmiştir. Sonuçlar, Akdeniz Üniversitesi kampüsü yeraltı suyu kalitesi temsili izleme ağında ana izleme ağındaki mekânsal korelasyon yapısını korumak için 10 örnekleme noktasının gerekli olduğunu göstermiştir. Alternatif ağ olarak seçilen İA28 izleme ağının Nugget/Sill oranı 0.25'ten küçük olduğundan yüksek mekânsal korelasyona sahip olduğu ve ana ağı en iyi yansıtan izleme ağı olduğu sonucuna varılmıştır.