Yerel afet yönetiminde il risk azaltma planları ve bilişim sistemleri: Elazığ ili (Merkez İlçe) örneği folojisi

Her yıl ülkemizde afetler can ve mal kayıplarına yol açmakta, ekonomik açıdan ciddi olumsuz etkiler yaratmaktadır. Gerek afet öncesi risk ve zarar azaltma çalışmaları gerekse afet sonrasında müdahale ve iyileştirme çalışmalarının etkin, hızlı ve doğru yönetimi bu kayıp ve etkileri azaltma noktasında önemli avantaj sağlayacaktır. Özellikle afet öncesi riskleri belirleme ve bu riskler doğrultusunda alınacak tedbirlerin uygulamasında ve afetlerin etkin yönetiminde mevzuat, planlama ve kurumlar arası işbirliğinin yanında bilgi teknolojilerinin etkin kullanımı her geçen gün önemini arttırmaktadır. Kurumlar arası işbirliğinin artırılması afet yönetim sürecinin her aşamasında karşımıza çıkmaktadır. 2021 yılında 81 ilde hazırlanarak yürürlüğe giren İl Risk Azaltma Planları bu işbirliğinin afet öncesi süreçleri için ilk adımıdır. Bilişsel altyapı ile desteklenerek coğrafi bilgi sistemlerine entegrasyon ile afet öncesi tüm illerimizin mevcut afet analizleri yapılarak genel bir fotoğraf ortaya koyulmuştur. Teknolojinin sunduğu imkânlar nüfus, tapu, adres ve kadastro bilgilerine ulaşımı son derece kolay hale getirmiş; merkezi ve yerel düzeyde kurulan sistemler ile bu bilgiler ilgililerin kullanımına sunulmuştur. Bilgi sistemleri; afet öncesinde riskli alan ve yapı tespiti, afet sonrasında afetzedelerin ihtiyaç duyduğu her türlü acil yardım ihtiyaçları ve güvenli kalıcı yerleşim sağlanmasına dair çalışmaların daha doğru, hızlı, verimli ve adilane yapılmasına çok önemli katkılar sunmaktadır. Bilgi sistemlerinin yadsınamaz katkısı yanında; bu sistemler içerisinde yer alan bilgilerin niteliği ve bilgi sistemleri arasındaki uyumsuzluklar afet yönetiminde kimi zaman karışıklıklara neden olabilmektedir. Bu çalışmada; 24.01.2020 tarihinde Elazığ İli ve çevresinde meydana gelen deprem nedeniyle yapılan çalışmalardan da örnekler verilerek; ülkemizde afet yönetimi ve kent bilgi sistemleri tanıtılacak, kentlerimizdeki bilgi sistemlerinin bu kapsamda nasıl kullanıldığından bahsedilecek ve bu sırada yaşanan sıkıntılar ile bunların çözümüne dair öneriler sunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Afet, Yerel Afet Yönetimi, İl Risk Azaltma Planları, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Kent Bilgi Sistemi, E-Belediye