Yerel hizmet sunumunda katılım kültürünün yerel demokrasi açısından değerlendirilmesi: Balıkesir ve Eskişehir illeri üzerine karşılaştırmalı bir analiz

Türkiye'de 2000'li yıllarla birlikte geleneksel kamu yönetimi anlayışı ve uygulamalarına yönelik başlatılan yönetsel içerikli ve çok yönlü yeniden yapılanma çalışmaları, "yönetişim" başlığı altında etkinlik, şeffaflık, hesap verebilirlik, katılım gibi kavramları yönetim sisteminin hâkim ilkeleri haline getirmiştir. Söz konusu durum, kamu hizmetinden yararlanan ve hizmet sunan kesim arasındaki ilişkinin niteliğini değiştirmiş, hem halkın hem de uygulayıcıların yönetsel kararların alınması ve politikaların oluşturulması sürecine aktif olarak katılımını öngören bir süreç yaşanmaya başlamıştır. Bu dönemde, hemşehrileri merkeze alan yeni yönetsel katılım mekanizmaları geliştirilmiş, halka en yakın birimler olarak yerel yönetimler ise bu mekanizmaların uygulamaya geçirildiği ilk basamağı oluşturmuştur. Yönetsel katılımın, kuramsal düzeyde yeni yönetsel anlayışlarda öne çıkan bir kavram olmasının yanı sıra, uygulama düzeyinde de yeni araçlar ve yöntemler aracılığıyla hayata geçirilmesi, her geçen gün önem ve meşruiyetinin arttığının bir göstergesidir. Yönetsel katılımın, işbirliğini temel alan ve hemşehri ile yönetimin etkileşim ve iletişim içinde olmasını savunan yaklaşımları destekleyici tavrı ancak katılımın geniş kesimlerce benimsenerek bir kültür haline getirilmesi ile anlam kazanmaktadır. Hemşehrilerin katılıma yönelik oluşturdukları kültürel birikimlerinde hayat bulan "katılım kültürü" kavramına, kültürün toplumsal, siyasal ve yönetsel (bürokratik-örgütsel) boyutlarından hareket ederek ulaşılmaktadır. Çalışmanın amacı, yönetim reformu çalışmalarında planlanan biçimiyle ve demokratik katılımın yerel yönetimler için temel değer olduğu kabulünden yola çıkarak, katılım kültürü ve yönetsel katılım kavramlarının kuramsal ve uygulamaya yönelik bir analizini gerçekleştirmektir. Söz konusu kavramların günümüzdeki durumunun daha iyi analiz edilebilmesi açısından, alan araştırması yöntemlerinden olan anket çalışması yapılması uygun görülmüştür. Bu kapsamda yeniden yapılanma çalışmalarının katılımcılığı teşvik eden atmosferinde, katılım kültürünün yerel düzeydeki gelişimi, Türkiye'nin yerel yönetim geleneği bakımından en zengin illerinden birisi olan Eskişehir ve 6360 sayılı kanun ile Büyükşehir Belediyesi statüsüne kavuşan Balıkesir illeri tercih edilerek karşılaştırmalı şekilde analiz edilmiştir. Araştırmada Balıkesir ve Eskişehir il merkezlerinde ikamet eden hemşehrilere ve Büyükşehir Belediyeleri'nde çalışan personele yönelik iki ayrı anket çalışması gerçekleştirilmiş, bu sayede katılım kültürünün boyutları, hem hizmet sağlayıcıların hem de hizmetten yararlananların bakış açısı yansıtılarak ortaya konulmuştur. Çalışmanın, yerel demokrasi amacı doğrultusunda toplumsal ve yönetsel kapsamda yeni katılım mekanizmalarına yönelik artan talep ile orantılı olarak, bu yönde yapılmış çalışmalara olan ihtiyacın giderilmesine katkı vereceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Katılım, Yönetsel Katılım, Katılım Kültürü, Yerel Yönetimler.