Yerel turp (Raphanus sativus L.) genetik kaynaklarının morfolojik karakterizasyonu ve teksel seleksiyon yöntemiyle taze tüketime uygun genotiplerin seçilmesi

Turp ülkemizde, kışlık sebze türleri içerisinde önemli paya sahip olan lahanagil grubu sebze türlerinden birisidir. Bu tez çalışmasında, ülkemizde turp genetik kaynaklarınca zengin olan ve yaygın olarak bitkisel üretimi yapılan birçok bölgenin farklı lokasyonlarından toplanan 59 turp genotipi başlangıç popülasyonu olarak oluşturulmuştur. Turp popülasyonunda fenotipik çeşitliliği ortaya çıkaran varyasyonlar daha çok yumru şekli, yumru kabuk rengi, yumru et rengi, yumru ağırlığı vb. gibi özelliklerden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada, yerel turp genetik kaynaklarının UPOV (Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerini Koruma Birliği) kriterlerine göre morfolojik tanımlamaları, fenotipik çeşitlilik yönünden varyasyon düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca seleksiyon ıslahı ile taze tüketime uygun ümitvar turp genotiplerinin ülkemiz ekonomisine kazandırılması hedeflenmiştir. Tez çalışmasında, turp genetik kaynaklarının ürün segment gruplarına göre varyasyon yönünden yüksek düzeyde fenotipik çeşitlilik gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen verilere, Küme ve Temel Bileşen Analizi uygulanarak sınıflandırmalar yapılmıştır. Ürün segmentlerine göre turp genotiplerinde küme analizi sonucunda akrabalık ilişkilerini gösteren dendrogramlar elde edilmiştir. Ayrıca, Temel Bileşen Analizi sonucunda turp segment gruplarına göre toplam varyasyonun aralığının % 79.67-96.35 arasında değiştiği belirlenmiştir. Turp genetik kaynaklarında uygulanan teksel seleksiyon ıslahı sonucunda farklı ürün segment gruplarında ümitvar 9 turp genotipi seçilmiştir. Bunlardan 3'ü kırmızı (KT2, KT9, KT22), 1'i fındık (KT29), 3'ü beyaz (BT1, BT5, BT7) ve 2'si siyah (ST8, ST11) turp genotipi olarak belirlenmiştir. Tez çalışması sonrasında morfolojik karakterizasyonları yapılmış olan ümitvar turp genotiplerinde çeşit ıslah programına devam edilerek yerli hibrit turp çeşitlerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.