Yerel yönetim bankacılığı: İller bankasının değişim süreci üzerine bir inceleme

Cumhuriyetin kurulmasından sonra, savaşlarda harap olmuş ülkemizin yerel yönetimler alanında gereksinim duyulan finansmanını ve eş güdümünü sağlamak üzere 1933 yılında Belediyeler Bankası kurulmuştur. Daha sonra, karşılaşılan sorunlar nedeni ile, belediyelere teknik hizmet yardımı yapmak üzere Belediyeler İmar Heyeti oluşturulmuştur. Kentlerimizin nüfusunun hızla büyümesi, altyapı hizmetlerine olan talep ve buna paralel olarak kredi ihtiyacının artması, kurulan bankanın İl Özel İdareleri ile köyleri kapsamaması gibi eksiklikler dikkate alınarak, Belediyeler Bankası ile İmar Heyeti birleştirilerek, 1945 yılında 4759 sayılı Kanun ile İller Bankası kurulmuştur.Yerel yönetimlerin kamu niteliği taşıyan halihazır harita, imar planı, içme ve kullanma suyu, kanalizasyon, elektrik tesisi, hizmet binaları, soğuk hava depoları, arıtma tesisleri gibi alanlarda hem jeolojik-jeoteknik, hidrojeolojik etüd ve proje, hem de yapım aşamasında kontrollük hizmetlerini üstlenmek, her türlü iş makinası ve malzeme temin etmek ve bu işler için gerekli tesisleri doğrudan doğruya veya ortaklık suretiyle vücuda getirmek gibi teknik görevleri bulunmaktadır. Geçmiş yıllarda borçlanma gücünü yitiren veya belediyelerin yeni yatırımlarına destek olmak amacı ile, hibe yoluyla yardımda bulunmuş, 2002 yılında kaldırılana kadar, Belediyeler Fonu aracılığı ile düşük faizli kamu kredisi olanağı sağlamıştır. Ayrıca, altyapı ve üstyapı hizmetleri açısından teknik eleman yetersizliği olan yerel yönetimlere her türlü danışmanlık hizmetini de sunmaktadır. İller Bankası, barındırdığı personeli ile konusunda uzmanlaşmış, yurtiçi ve yurtdışı eğitimlerle günümüz teknik koşullarını yakalamış ve bu birikimini de yerel yönetimlere aktararak dünya üzerindeki tek örnek niteliğinde öncü bir kamu kuruluşu olmuştur. Yukarıda önemi açıklanan İller Bankası'nın değişen dünya koşulları ile yapısı değiştirilmeye çalışılmaktadır. Kurumun aksayan yönlerini ele alacak, kurum içi yeniden yapılandırma çalışması yerine, Dünya Bankası kredileri başta olmak üzere uluslararası sermaye akımlarına kolaylık sağlayan bir kuruluş haline getirilmek istenmektedir. Köklü değişiklik yapılması halinde, belediyelerin taleplerinin tam karşılanamayacağı ve etkin hizmetlerin yerine getirilip getirilemeyeceğini tartışmak bu tezin amacıdır.