Yerel yönetimlerde çocuk katılımının incelenmesi: Ankara ve İstanbul büyükşehir belediyelerinin çocuk meclisleri

Bir toplumun geleceği, o toplumda çocukluk döneminin nasıl geçirildiği, çocukların düşüncelerinin ne derecede dikkate alındığı ve çocukların ne kadar değer görerek büyüdükleri ile önemli derecede ilintilidir. Çocuk katılımı, çocuk haklarına saygı duyulan toplulukları oluşturma sürecinin "özüdür". Ülkemizde 1995 yılında yürürlüğe giren Çocuk Hakları Sözleşmesi'nden sonra gündeme gelen çocuk meclisleri, çocukların katılım haklarını kullanabilecekleri bir platformu oluşturmakta ancak bu meclislerin yerel yönetimler içinde yapılandırılmış ve kurulmuş olması ise tek başına ideal çocuk katılımının gerçekleştirildiğine dair bir göstergeyi oluşturmamaktadır. Bu çerçevede Ankara ve İstanbul Büyükşehir Belediyelerinde örgütlenmiş olan çocuk meclislerinin, örnek olay incelemesi ve karşılaştırma yöntemiyle kıyaslamalı analiz yapılarak çocuk katılımı konusundaki yeterliliklerinin değerlendirilmesi bu tez çalışmanın amacını oluşturmuştur. Bu amaç doğrultusunda çocuk meclisi yetkilileri ve meclis üyesi çocuklarla nitel analiz yöntemi olan yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi gerçekleştirilmiştir. Literatür taraması ve bilgi edinme başvuruları çerçevesinde verilere ulaşılmaya çalışılmış, büyükşehir belediyelerinin kurumsal resmi raporları taranmış; ayrıca çocuk meclislerine yönelik sosyal medya ve basın taraması yapılmış ve meclislerin web sayfaları, yasal dayanakları, faaliyet raporları ve meclis kararları incelenmiştir. Bunun yanında katılım açısından saptanan 'yeterlilik kriterleri' çerçevesinde de çocuk meclislerinin katılım konusundaki yeterliliklerinin analiz edilmesi hedeflenmiştir. Roger Hart'ın katılım merdivenine göre belediyelerin çocuk meclislerindeki katılım düzeyinin hangi basamakta bulunduğu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonunda Ankara Büyükşehir Belediyesi Çocuk Meclisi'nin çocuk katılımı konusunda önemli bir aşama kaydetmiş olduğu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çocuk Meclisi'nin ise katılım, çocuk hakları ve demokratik ilkeler konusunda geliştirilmesi gereken yönlerinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.