Yerel yönetimlerde halkın beklentilerine yönelik akıllı bütçe modelinin oluşturulması (Sakarya Büyükşehir Belediyesi örneği)

Çalışmada amaçlanan, akıllı yönetişimin bir parçası olan katılımcı (akıllı) bütçe uygulamasını kavramsal çerçevede ele aldıktan sonra, dünyadaki uygulamalardan hareketle Türkiye'de uygulanabilecek katılımcı bütçe modelini ortaya koymak ve bu model ışığı altında Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nde katılımcı bütçenin yerini belirlemektir. Bu bağlamda, vatandaşların ve belediye yöneticilerinin katılımcı bütçe uygulamalarına yönelik görüşlerinin birbirini yansıtıp yansıtmadığının görülmesi de hedeflenmiştir. Hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinin diğer bir ifade ile karma yöntemin kullanıldığı bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Sakarya'da ikamet eden on altı yaş üstündeki vatandaşlara anket çalışması yapılırken, Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nde katılımcı bütçe süreciyle doğrudan ilişkili olan üst düzey yöneticilerle yarı yapılandırılmış mülakat çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmada ulaşılan başlıca sonuçlar; katılımcı bütçenin vatandaşların kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağına ilişkin karar verme sürecine doğrudan katılabildikleri bir mekanizma olduğu, sivil toplum kuruluşları, muhtarlar ve kent konseyinin bu sürecin en önemli aktörleri olduğu söylenebilir. Dünyadaki örneklerden yola çıkarak da birbirinden farklı uygulamaların yer aldığı belirtilebilir. Dünyadaki uygulamalardan hareketle belirlenen katılımcı bütçe modelinin unsurları olarak; vatandaşların hizmet taleplerinin öğrenilmesi için mahalle toplantılarının yapılması, hem belediye başkanının hem de yöneticilerin vatandaşlarla fiziksel ve dijital platformlarda bir araya gelmesi, dezavantajlı grupta olanların taleplerine öncelik tanınması, e-anketlerin düzenlenmesi, dijital oylamaların yapılması ve katılımcı bütçe aktörlerinin süreç boyunca aktif olması hususlarına ulaşılmıştır. Son olarak, Sakarya'da ikamet eden vatandaşlarla belediye yöneticilerinin, katılımcı bütçe yaklaşımlarının ve kentteki katılımcı bütçe aktörlerine ilişkin görüşlerinin aynı doğrultuda olduğu sonucuna varılmıştır. Sakarya'daki katılımcı bütçe uygulamasına yönelik görüşlerde ise, çoğu ifadelere katılım düzeyi aynı olmakla birlikte bazı hususlarda tutumların farklılaştığı söylenebilir.