Yerfıstığının kırılmasında yeni bir yöntem

66 ÖZET Türkiye yerfıstığı üretiminin tamamına yakını Akdeniz Bölgesinde, Adana, İçel, Hatay ve Antalya îl veya ilçelerinde yapıl maktadır. İşlenmiş ve ham yerfıstığı ürünleri arasında gözlenen açık fiyat farkı, bu ürünün ekonomik bakımdan değerlendirilmesinde teknolo ji girdisinin önemini işaret etmektedir. Hasat edilmiş yerf ıs tığını tohumluk, çerezlik ve yağlık gibi çeşitli biçimlerde kullanabilmek onun uygun bir şekilde kırılmasını gerektirir. Bu gerek en hızlı kırma makinalarıyla yerine getirilebilir. Yerfıstığı kırma makinaları üzerine litaratür taraması yapılmış ulaşılan kaynaklardan hiçbirinde iki ucundan eğilme moment leri uygulanmasıyla kırılmasını gerçekleştiren bir düzeneğe rastlan mamıştır. Bu çalışmada temizlenmiş ve sınıflandırılmış yerfıstıkla- rını yeni bir yöntemle kıran bir düzeneğin tasarlanması amaçlanmıştır. Bu amaçla önoa boyut sınıflaması yapılmış TS-310 'da yer alan Anamur, Antalya, Osmaniye, Silifke türü yerfıstıklarının küme içerisinde en sık karşılaşılan orta boy yerfıstığı örnekleri üzerinde eğilire deney leri yapılarak kırılma davranışları yözUjıuııly vı> ba/.ı ııukanLk önlük leri saptanmıştır. Sonra deney verileriyle çizilen kuvvet-şekil değiş tirme eğrileri ve deney sırasındaki gözlemlerin ışığı altında yerfıstık larının ortasından yada uçlarından etkili eğilme momentleriyle kırılabi- leoaği belirlenmiştir. Bu esasa göre kırma işlemini gerçekleştirecek düzenek bes leyici ve kırıcı olmak üzere iki ana parça şeklinde tasarlanmıştır. Besleyici bir yürek-yay mekanizması aracılığıyla titreştirilen bir de po ve ona kaynaklı bir düzlem içinde yanyana sıralanmış borular kümesin den oluşmaktadır. Besleyicinin görevi yerfıstıklarını uzun eksenleri bor» yunca kırıcı levhalar üzerindeki çubuklar arasına sevketmektir. Yürek profilinin belirlenmesi amacıyla ivmeli eğik düzlem üzerinde yerf ıstı ğının hareketi.incelenmiştir. Yay tasarımı yapılmış; besleyici tahrik mili güç gereksinimi hesaplanmıştır.~ 6/ Besleyici borularından cxkan fıstığın hareketi sabit eğik levha üzerinde incelenerek krank devri belirlenmiştir. Bilinen, krank devrine bağlı olarak krank mili tahrik motorunun gücü hesaplanmıştır. Düzenek üzerinde çeşitli parametrelere göre besleme ve kırma deneyleri yapılmış, kırma veriminin yüksek olduğu değerler şöyle bulunmuştur: Besleyici-Kırıcı yataya göre 85 'lik konumda, levhalar arası uzaklık 30,5 mm' ı- iken besleyici ve kırıcı tahrik milleri sırasıy la 273 dev/dk ve 130 dev/dk'lık hızlarda dönmektedir. Kırma sonunda elde edilen zedesiz içler çimlenme deneyleri ne tabi tutularak zedesiz tüm tanelerin % 97' sinin çimlendiği saptanmış tır. Bu sistemin diğer sistemlere göre iyi yanı çıkan içlerin tohumluk olarak kullanılabilir olmasıdır. Sistemin iyileştirme bekleyen yanları debinin düşük oluşu ve yerfıstığı sınıflandırmasının sisteme girmeden önce özenle yapılması şeklindedir.