Yeşil ekonomi ve sürdürülebilirlik persfektifinde yeşil finansmanın değerlendirmesi

Sürdürülebilirlik kavramı gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yetisi korunarak günümüz ihtiyaçlarının karşılanması olarak özetlenebilir. Farklı ek bir tanım olarak gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılamasına saygı duyarak çevre ile etkileşime geçmek de denebilir. Sürdürülebilirlik kavramı çok genel bir kavram olmakla birlikte kendisini tamamlayan birçok alt başlığı da bünyesinde barındırmaktadır. Sürdürülebilir ekonomi kavramı bu kavramların başında gelmektedir. Sürdürülebilir ekonomi sürdürülebilir kalkınma ve yeşil ekonomi kavramlarıyla desteklenmektedir. Yeşil ekonomi kavramı da yeşil finans, yeşil bütçe, yeşil işler vb. araçlarla amacına ulaşmaya çalışmaktadır. Bu çalışma sürdürülebilirlik ve yeşil ekonomi hakkında genel bir değerlendirme yaptıktan sonra sürdürülebilirlik kavramının başarıya ulaşması adına önemli bir konu olan yeşil finans kavramını ayrıntılı bir şekilde inceleyecektir. Sürdürülebilir ekonomi çevresel bozulmalar nedeniyle ortaya çıkan olumsuz etkileri en aza indirmeyi, yenilenebilir kaynakların kullanılmasını arttırmayı ve teşvik edilmesini amaçlayan sosyoekonomik bir kavramdır. İnsanlık varlığının devamı için doğaya muhtaçtır. Sanayi Devrimi ile birlikte elle üretim yerine seri ve makine üretimine geçilmiştir. Toplu ve seri üretimler sonucunda klasik iktisatçılar ne kadar üretim yapılırsa ekonomik kalkınmanın da o kadar artacağı görüşünü savunmuş ve kamu/özel sektör bu doğrultuda üretimlerini gerçekleştirmiştir. Bu görüşe doğrusal ekonomi denmiştir. Doğrusal ekonomi kaynakların bir kere kullanılıp çöpe atılmasını içeren bir sistemdir. Bu düşünce sistemi kaynakların sınırlı olduğunu ve bir gün bitebileceğini düşünmemiştir. Fazla üreterek kalkınmayı hedefleyen, geri dönüşüm bilinci olmayan bu görüş kaynakların tükenmesine ek olarak çevresel bozulmaların da meydana gelmesine neden olmuştur. Gelecekteki insan medeniyetinin devamı için sürdürülebilir yöntemler bir seçenek değil mecburiyet olmalıdır. Ekonomi kavramının tanımında da belirtildiği gibi kaynaklar kıt ihtiyaçlar sonsuzdur. Geleneksel ekonomik sistemlerle kıt kaynaklarla sonsuz ihtiyaçların karşılanmasının süreklilik sağlamayacağı açıktır. Çünkü doğa ile insanlık arasındaki ilişki insanlık aleyhine bozulmaktadır. Bu gerçekle doğrusal ekonomik düşüncenin zıttı döngüsel ekonomi kavramı ortaya çıkmıştır. Döngüsel ekonomi üretim süreçlerinde doğaya saygılı ve yenilenebilir kaynaklarla doğaya kendini yenileyebilme fırsatı veren bir sistemdir. Sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleşmesi için yeşil ekonomik politikaların izlenmesi gerekmektedir. Yeşil ekonomi hem sürdürülebilir çevreyi hem de sürdürülebilir ekonomiyi aynı anda sağlayarak bütün canlıların yaşam kalitesini arttırıp, çevreye saygılı bir ekonomik modeli ortaya çıkarmayı hedefler. Bu hedeflerini gerçekleştirirken kullandığı araçlardan biri de yeşil finansal araçlardır. Türkiye'nin ekonomi ve finans sektörü, sürdürülebilirlik ve yeşil finans alanında önemli ilerlemeler kaydetmiş olsa da, hâlâ gelişime açık yönleri bulunmaktadır. Paris İklim Anlaşması taahhütleri doğrultusunda yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği projelerine yapılan yatırımlar artmış, bu alanda 200 milyar TL'nin üzerinde finansman sağlanmıştır. Türk bankacılık sektörü, özellikle büyük bankalar öncülüğünde, yeşil tahviller ve sürdürülebilir finansman araçları gibi yenilikçi ürünlerle uluslararası standartlara uyum sağlamaya çalışmaktadır. Ancak, sektörde kısa vadeli fonlama yapısı, veri standardizasyonu eksikliği ve küçük bankaların düşük etkinliği gibi zorluklar devam etmektedir. Sürdürülebilir finansman araçlarının toplam yükümlülükler içindeki payının %0,82 gibi düşük bir seviyede kalması, bu alandaki gelişim potansiyelini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, uluslararası finansman kaynaklarının artan desteği ve yeni piyasa fırsatları, Türkiye'nin düşük karbonlu ekonomi hedeflerine ulaşmasında finans sektörünü kilit bir aktör hâline getirmektedir. Yeşil finansal araçların kullanımının yaygınlaşmasıyla yeşil ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma projelerine kaynak sağlanacaktır. Sürdürülebilirlik, üretim sürecinin devamlılığını çevre bilincini arttırarak sağlamaktır. Yeşil finansman araçları çevre sorunlarına karşı duyarlı, çevreye faydalı veya çevreye daha az zarar veren ürünlerin kullanılması ile ekonomik kalkınma hedeflerine ulaşmaya çalışan finansman araçlarıdır. Yeşil finansman araçları sürdürülebilir kalkınma için önemli bir finansman türüdür. Bu çalışma ayrıca yeşil finansman araçlarının sürdürülebilirlik kavramını nasıl desteklediği inceleyecektir