Yeşil hastane tasarım ölçütlerinin irdelenmesi ve tasarıma ilişkin çözüm önerileri

Hastaneler, hasta kullanıcıların tedavi ve iyileşme; tedavi amacı dışındaki kullanıcıların hastanede oldukları süre zarfında mevcut sağlık halinin korunmasını ve devamını amaçlayan yapılardır. Diğer bir ifade ile her ne gerekçe ile olursa olsun hastanede bulunulan süre boyunca kullanıcıların temel beklentileri sağlıktır ve hastane binaları bu beklentiye cevap verecek nitelikte olmalıdır. Ancak günümüz koşullarında hastaneler, kişilerde hasta olunmadığı takdirde sakınılması gereken sağlıksız mekânlar algısı yaratmaktadır. Son yıllarda sağlık sektöründe kaydedilen ilerlemeler ve çevreye duyarlılık kavramının popüler bir akım haline gelmesiyle hastane mimarisinde değişimler yaşanmıştır. Sağlıklı ortam koşulları sunmak; kullanıcı beklentilerini karşılamak; hastalıkların çeşitlilik göstermesi nedeniyle farklı donanımlarda tedavi mekanları oluşturmak; tüm nüfusa hizmet edecek kapasitede kompleks yapılar yapmak vb. gerekçelerle yeni tasarım yaklaşımları ve form arayışına gidilmiştir. Hastane mimarisindeki bu değişim sadece tıbbi gelişmeler, mekânsal ihtiyaçlar ve sektörel beklentilerle sınırlı kalmamış; çevreye duyarlılık, sürdürülebilirlik ve yeşil anlayışın diğer birçok alanda olduğu gibi sağlık alanında da kendine yer bulmasına ve "yeşil hastane" kavramının literatüre girmesine zemin hazırlamıştır. Yeşil hastaneler, yer seçiminden başlanarak tasarım, yapım, kullanım (işletme/bakım-onarım), yıkım/söküm ve yıkım sonrası süreçler olmak üzere, tüm yaşamları boyunca çevreye duyarlı ve sürdürülebilir olma ilkesi doğrultusunda tasarlanmış sağlık yapılarıdır. Bir hastanenin sürdürülebilir anlayışla tasarlanması ve "yeşil" olarak nitelendirilmesi içinse tasarıma ilişkin somut verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaca koşut olarak, yeşil hastane tasarım ölçütlerinin, düzenleme ve sınırlamaların yer aldığı zorunlu ve zorunlu olmayan değerlendirme araçları geliştirilmiştir. Yeşil Hastane tasarım ölçütlerinin ve değerlendirme araçlarının irdelendiği bu çalışma ile yeşil hastane tasarım ölçütlerinin yer aldığı zorunlu nitelikteki yasa, tüzük, yönetmelik, şartname, standart ve yönergeler; zorunlu olmayan tasarım yaklaşımları, kılavuz ve sertifikasyon sistemleri değerlendirilmiştir. Çalışmada; •Hastane yaşam süreçlerinde etkili olan faktörler, •Faktörlere bağlı olumsuzluklar, •Olumsuzluklardan etkilenen çevre, verilerinden hareketle sorunsuz, sağlıklı bir yeşil hastane üretimi için çözüm önerileri geliştirilmiştir. Çalışma sonucunda, hastane yaşam süreçlerinin her bir aşamasında rol oynayan etmenlerin, hastane binasına yüklediği negatif nitelikler ve çevre üzerinde yarattıkları negatif sonuçlar değerlendirilerek yeşil hastane tasarımına ilişkin tasarım önerileri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yeşil hastaneler, yeşil hastane tasarım ölçütleri, yeşil hastane tasarımına yönelik zorunlu değerlendirme araçları, yeşil hastane tasarımına yönelik zorunlu olmayan değerlendirme araçları, yeşil hastane tasarım önerileri.