Yetişkin bireylerde psikolojik sağlamlığın sosyodemografik faktörler ve stresle başa çıkma tarzlarıyla ilişkisi

Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde psikolojik sağlamlık düzeylerinin sosyodemografik faktörler (yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, gelir düzeyi, özgüven algısı) ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkisini incelemektir. Bu doğrultuda, psikolojik sağlamlık kavramı bireylerin zorluklara karşı direnç gösterebilme, stresli yaşam olayları sonrasında toparlanabilme ve sağlıklı bir uyum geliştirme yetenekleri bağlamında ele alınmıştır. Araştırmada, pozitif psikoloji perspektifinden hareketle bireylerin güçlü yönlerine ve olumlu başa çıkma stratejilerine odaklanılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, 2024-2025 eğitim öğretim yılında, Google Formlar aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılar, 18 yaş ve üzeri yetişkin bireylerden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, özgüven değerlendirmesi, gelir düzeyi ve ruh sağlığı uzmanından destek alma durumuna göre psikolojik sağlamlık düzeylerinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Yaş değişkeni ile psikolojik sağlamlık arasında ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca işlevsel başa çıkma stratejilerinin (planlama, olumlu yeniden yorumlama gibi) psikolojik sağlamlık ile pozitif yönde; işlevsiz başa çıkma stratejilerinin (davranışsal ilgiyi kesme, madde kullanımı gibi) ise negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizleri sonucunda olumlu yeniden yorumlama, planlama ve yadsıma başa çıkma stratejilerinin psikolojik sağlamlığın pozitif yordayıcıları olduğu bulunurken; davranışsal ilgiyi kesme, dine yönelme, duygulara odaklanma ve madde kullanımı başa çıkma tarzlarının psikolojik sağlamlığı negatif yönde yordadığı tespit edilmiştir. Bulgular, bireylerin stresle etkin biçimde başa çıkma becerilerinin psikolojik sağlamlık üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, bireylerin psikolojik sağlamlıklarını güçlendirmek amacıyla kullanılabilecek başa çıkma stratejilerinin belirlenmesi açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın sonuçları, ruh sağlığı uzmanları, psikolojik danışmanlar ve politika yapıcılar için yetişkinlerin stresle başa çıkma becerilerini destekleyecek programların geliştirilmesine katkı sağlayacak bilimsel veriler sunmaktadır. Ayrıca, sosyodemografik faktörlerle psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkilerin anlaşılması, bireylerin kişisel ve çevresel kaynaklarını desteklemeye yönelik stratejilerin geliştirilmesine zemin hazırlayabilir.