Yetişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu ilişkisi

Bu araştırmanın amacı, yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) tanısı konmuş olan olgularda bu iki bozukluğun karşılıklı eş tanı oranlarını saptamak ve her iki tanının birlikte görüldüğü olgulardaki belirti profillerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırma örneklemine, Eylül 2023 - Haziran 2024 tarihleri arasında Ankara'daki iki özel klinikte daha önce DEHB ve/veya YAB tanısı almış 59 olgu ile daha önce herhangi bir psikiyatrik tanı/tedavi almamış, psikiyatrik yakınmaları olmayan 30 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 89 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcılarla, SCID-5-CV (DEHB Modülü) ve MINI (YAB Modülü) yapılandırılmış tanı görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Ardından DEHB belirtilerini ölçmek amacıyla Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1) ve Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ) ile YAB belirtilerini değerlendirmek amacıyla ise Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği (YAB-7) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulanmıştır. Veriler hem yüz yüze hem çevrim içi olarak toplanmıştır. Çalışmaya DEHB ön tanısı ile alınan 59 kişiden 53'ü (%89.8) DEHB tanı kriterlerini karşılamış olup 39'unda (%66.1) DEHB-Bileşik görünüm, 11'inde (%18.6) DEHB- Dikkat Eksikliği Baskın Görünümü, 3'ünde (%5.1) DEHB-Hiperaktivite/Dürtüselliğin Baskın Görünümü saptanmıştır. 59 kişi MINI (YAB Modülü) ile YAB için değerlendirildiğin 57'si (%96.6) YAB tanı kriterlerini karşılamış olup YAB + DEHB-Bileşik görünüm kriterlerini karşılayan kişi sayısı 38 (%64.4), YAB + DEHB-DE 10 (%16.9), YAB + DEHB-HD sayısı 3 (%5.1), Yalnızca YAB tanısı alan 6 kişi (%10.2), Yalnızca DEHB tanı kriterlerini karşılayan sayısı da 2 (%3.4) kişi olmuştur. Araştırma grubundaki 11 DEHB- Dikkat Eksikliği Baskın Görünüm (DEHB-DE) olgusu bir grupta (n=11); 39 DEHB-Bileşik Görünüm olgusu ile 3 DEHB-Hiperaktivite / Dürtüsellik (DEHB-HD) olgusu (n=42) ise ayrı bir grupta (DEHB-Diğer); sadece YAB tanısı alan 6 olgu da bir grup olarak incelenmiştir. Bulgular alt gruplar arasında karşılaştırıldığında bu iki tanının birlikte görülme oranı ise %86.4 olup, çalışmada DEHB ve YAB arasında yüksek düzeyde bir eş tanı ilişkisi tespit edilmiştir. Özbildirim ölçeklerinden elde edilen puanlara göre, DEHB-DE, DEHB-Diğer ve Yalnızca YAB grupları arasında anlamlı farklar bulunmuş. Özellikle DEHB-Diğer grubunda bulunan katılımcılar, tüm ölçeklerde hem dikkat hem dürtüsellik belirtileri hem de anksiyete düzeyleri bakımından en yüksek puanları almıştır. Korelasyon analizleri, ASRS toplam ve alt boyut puanları ile anksiyete ölçekleri (YAB-7 ve BAÖ) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. DEHB belirti spektrumu daha genişledikçe anksiyete belirtilerinin de arttığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde, BAÖ toplam puanı ile WUDÖ toplam puanı, WUDÖ-Davranış Sorunları/Dürtüsellik alt boyutu ve WUDÖ-İrritabilite alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu durum, çocukluk döneminden itibaren süregelen DEHB belirtilerinin yetişkinlikte anksiyete düzeyini artırabileceğine işaret etmektedir. Bu bulgular, DEHB belirtilerinin şiddetinin artmasının anksiyete belirtilerinde paralel bir artışla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, DEHB ve YAB'nin erişkinlikte sıklıkla birlikte görüldüğü, bu birlikteliğin belirti profillerini anlamlı düzeyde etkilediği ve klinik değerlendirmelerde bu tanılardan birini alan olgularda diğer tanının da olası varlığının araştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.