Yetişkin epilepsi hastalarında epilepsi ile ilişkili apati ölçeğinin (E-RAS) Türkçe'ye uyarlanması: Ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik çalışması

Bu çalışma Shamsalina ve ark. tarafından geliştirilmiş olan Yetişkin Epilepsi Hastalarında Epilepsi ile İlişkili Apati Ölçeğinin (E-RAS) Türkçe geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapıldı. Metadolojik araştırma niteliğindeki çalışmanın örneklemini Şubat 2023- Mayıs 2023 tarihleri arasında Amasya Üniversitesi Sabuncuoğlu Şerefeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji kliniğinde takip edilen dahil edilme kriterlerini sağlayan epilepsi hastaları (N=209) oluşturdu. Ölçek, kapsam geçerliğini değerlendirmek üzere 8 alan uzmana gönderildi ve uzmanların önerileri sonrasında son şekli verildi ve 10 kişi ile ön uygulaması yapıldı. Yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Ölçekte açımlayıcı faktör analizi sonucunda faktör yükü 0,30'dan düşük olan 9 soru olduğu belirlendi. 24 madde ve 4 alt boyuttan oluşan orijinal E-RAS, açımlayıcı faktör analizi sonrası 15 madde ve 2 alt boyut olarak yeniden düzenlendi. Ölçek kapsam geçerlik indeksi puanı ''Öz Düzen ve Bilişsel'' alt boyut için 0,732, ''Motivasyonel Emosyonel'' alt boyut için 0,813 ve E-RAS toplam kapsam geçerlik indeksi ise 0,780 olarak bulundu. Kasiyer Meyer Olkin değeri 0,805, Bartlett Sphericity testi sonucunda değişkenler arasında anlamlı düzeyde yüksek ilişkiler bulunduğu sonucunda ulaşıldı. (X2:1372,138, sd:105, p<0,001). ''Öz Düzen ve Bilişsel'' alt boyutu toplam varyansın %27,219'unu, ''Motivasyonel ve Emosyonel'' alt boyutu toplam varyansın %22,927'sini ve E-RAS'ın toplam varyansın %50,146'sını açıklamaktadır. Doğrulayıcı faktör analizinde ise; maddelerin faktör yükleri, x2 /sd 2,245, Normlaştırılmamış Uyum İndeksi 0,900, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi Modeli 0,920, Artan Uyum İndeksleri 0,921, Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü 0,077 ve Standardize Edilmiş Hataların Ortalama Karekökü 0,070 uyum değerleri iyi düzeyde olduğu belirlendi. Ölçek madde toplam korelasyon katsayıları 0,332-0,553 arasında değişmektedir. İç tutarlık analizinde Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı tüm ölçek için 0,813; alt boyutlar için 0,802 ile 0,864 arasında bulundu. Ölçek ve alt boyutlarının zamana göre değişmezliğini değerlendirmek için test-tekrar test yapıldı, her iki uygulama arasında anlamlı derece uyum bulunduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak Yetişkin Epilepsi Hastalarında Epilepsi ile İlişkili Apati Ölçeği (E-RAS)'nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenli bir ölçüm aracı olduğu, klinikte ve bilimsel çalışmalarda ölçeğin kullanılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Epilepsi, Geçerlik, Güvenirlik, Hemşirelik, Nörolojik Bozukluk