Yetişkin kadınlarda sürdürülebilir beslenme davranışlarının yaşam doyumu ve mental iyi oluşa etkisi

Günümüzde sürdürülebilir beslenme, yalnızca bir beslenme modeli olmanın ötesinde, bireylerin yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluşlarıyla yakından ilişkili bir kavram olarak önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kadın bireylerde sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile yaşam doyumu, mental iyi oluş düzeyi ve beslenme örüntüsüne ilişkin bazı indeksler (PDI ve Dİİ) arasındaki ilişkileri değerlendirmektir. Bu kapsamda çalışma, Ankara ili Etimesgut İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne başvuran, 20-65 yaş aralığında 209 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, sürdürülebilir beslenmeye dair bilgi düzeyleri, antropometrik ve biyokimyasal bulguları değerlendirilmiştir. Veri toplama araçları arasında; 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı formu, Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği, Gıda Temelli Yaşam Doyumu Ölçeği, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği, Diyet İnflamatuar İndeksi (Dİİ) ve Bitki Bazlı Diyet İndeksi (PDI) yer almıştır. Analiz sonuçlarına göre, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları, yaşam doyumu ve mental iyi oluş ile pozitif ve anlamlı ilişkiler göstermiştir (sırasıyla r=0,257, r=0,313, p<0,001). Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları puanları, hPDI ile pozitif (r=0,224), uPDI ile ise negatif yönde (r=–0,299) anlamlı ilişkili olarak saptanmıştır (p<0,001). Çalışmaya katılan kadınların diyetle aldıkları enerji düzeyi, Dİİ ve uPDI ile negatif yönde ilişkilidir (sırasıyla r=–0,523, r=–0,142, p<0,05). Katılımcıların Dİİ puanları BKİ grupları arasında anlamlı farklılık göstermiş (p<0,01); en düşük Dİİ puanı zayıf bireylerde, en yüksek Dİİ puanı ise normal BKİ'ye sahip bireylerde gözlemlenmiştir. Ayrıca, BKİ grupları arasında PDI ve hPDI açısından anlamlı fark saptanırken (sırasıyla p<0,01; p<0,05), uPDI değerleri benzerlik göstermiştir (p>0,05). Elde edilen veriler, çalışmaya katılan kadınlarda sürdürülebilir beslenme davranışlarının yaşam doyumu ve mental iyi oluş ile anlamlı şekilde ilişkili olabileceğini ortaya koymakta ve söz konusu davranışların bireylerin iyi oluş düzeyini destekleme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, beslenme örüntüleri, mental iyi oluş, yaşam doyumu, bitki bazlı diyet indeksi, diyet inflamatuar indeksi