Yetişkinlerde iklim değişikliği farkındalık düzeyi üzerine bir inceleme: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi örneği

Dünya genelinde çevresel, toplumsal ve ekonomik yapıları çok boyutlu olarak etkileyen iklim değişikliği, 21. yüzyılın en önemli küresel krizlerinden biri olarak tanımlanmaktadır. İklim sisteminde meydana gelen bu değişimler, büyük oranda insan kaynaklı faaliyetlerden kaynaklanmakta; fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma, yoğun kentleşme ve sanayileşme gibi etkenler yeryüzündeki sera gazı birikimini artırarak küresel ısınmayı hızlandırmaktadır (IPCC, 2021). Küresel sıcaklık ortalamalarının yükselmesiyle birlikte iklim olaylarının sıklığı ve şiddeti artmakta; kuraklık, aşırı yağış, sel, fırtına gibi afetler daha yaygın hale gelmektedir. Bu durum, sadece doğal çevreyi değil, aynı zamanda insan yaşamını, tarımsal üretimi, biyolojik çeşitliliği ve ekonomik istikrarı tehdit etmektedir (NASA, 2025). İklim değişikliğiyle mücadelede bireylerin ve toplumların farkındalık düzeyi belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu farkındalık; bilgi edinme, çevresel sorunlara yönelik tutum geliştirme ve sürdürülebilir davranışlar sergileme süreçlerini kapsamaktadır. Ancak farkındalık yalnızca çevresel bilgilerle sınırlı değildir; aynı zamanda etik, kültürel ve sosyal sorumlulukları da içine alan çok boyutlu bir bilinç düzeyini ifade eder (UNESCO, 2020). Araştırmalar, bireylerin çevreye yönelik olumlu tutumlar geliştirmesinin, sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının kazanılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Fakat bu dönüşümün gerçekleşebilmesi için yalnızca bireysel farkındalık değil, aynı zamanda kurumların ve devletlerin de destekleyici politikalar üretmesi gerekmektedir (Kollmuss & Agyeman, 2002). Yükseköğretim kurumları, iklim değişikliğiyle mücadelede hem akademik bilgi üretimi hem de toplumda davranışsal dönüşüm yaratma potansiyeli açısından kilit aktörlerdendir. Üniversiteler, yalnızca bilimsel araştırmalar yürütmekle kalmaz; aynı zamanda öğrencilere, çalışanlara ve çevre topluma örnek teşkil edecek çevreci politikalar ve uygulamalarla liderlik etme sorumluluğunu da taşırlar (McCowan, 2019). Bu bağlamda, üniversitelerde görev yapan akademik ve idari personelin iklim değişikliğine ilişkin farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi, kurumsal sürdürülebilirlik stratejilerinin geliştirilmesi açısından son derece önemlidir. Bu araştırma, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi'nde görev yapan personelin iklim değişikliği konusundaki farkındalık düzeylerini bilgi, tutum ve davranış boyutları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda cinsiyet, yaş, görev türü, eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerin bu farkındalık üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Çalışma, ayrıca bilgi-tutum-davranış arasındaki ilişkileri ortaya koyarak farkındalık düzeyinin davranışlara yansıma biçimini değerlendirmektedir. Bu yönüyle araştırma, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında çalışan personelin iklim değişikliğine ilişkin farkındalıklarını değerlendiren ve bu farkındalık düzeylerinin belirli değişkenlerle olan ilişkisini bütüncül biçimde ele alan nadir çalışmalardan biri olma özelliği taşımaktadır. Araştırmanın ortaya koyduğu veriler, yalnızca bireysel farkındalık düzeylerini tanımlamakla kalmayıp, aynı zamanda üniversite düzeyinde geliştirilecek sürdürülebilirlik politikaları için yol gösterici olacaktır.