Yetiştirici koşullarında farklı iki zamanda kızgınlıkları toplulaştırmanın koyunlarda verimlilik üzerine etkisi

Bu çalışmada, iki farklı dönemde kızgınlık senkronizsayonun yetiştirici koşullarında koyunların üreme performansları üzerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Koyunların kızgınlık döngüleri iki farklı zamanda (üreme mevsiminden 1.5 ay önce ve üreme mevsiminde) senkronize edilmiştir. Hayvan materyalini Adnan Menderes Üniversitesi Grup Koyun Yetiştirme Programı (ADÜ-GKYP) üyesi 2 yetiştirici işletmesinde bulunan, her yıl yaklaşık 125 baş Kıvırcık koyun ve ADÜ-GKYP üst sürüsündeki, 8 baş Sakız koç oluşturmuştur. Koyunlara 30 mg cronolone (progesteron) içeren süngerler 14 gün süreyle vaginal olarak takılmışıtır. Süngerler çıkarıldıktan sonra kas içi enjeksiyonla 500 IU PMSG kullanılarak kızgınlıklar toplulaştırılmıştır. Koyunlar, Sakız koçlarla doğal çiftleşme yöntemi kullanılarak 5?6 koyuna bir koç düşecek şekilde gruplandırılarak çiftleştirilmiştir. Aşım öncesi koyunlar tartılarak canlı ağırlıkları belirlenmiş ve vücut kondüsyon puanlaması (VKP) iki yıl süre ile alınmıştır. Üç yıl devam edilen uygulamalarda, işletmelerde sürülerin ayrıntılı kayıtları tutulmuştur. Çiftleşme mevsimi öncesi ve çiftleşme mevsiminde hormon uygulamanın, koyunlarda kuzu verimine etkileri, bu çalışmayla ortaya konulmuştur.Yetiştirici koşullarında yapılan çalışmada, Kıvırcık koyunlarında aşım (koç katım) öncesi canlı ağırlık ortalaması ve VKP değeri sırasıyla; 49.63 kg ve 2.25 olarak bulunmuştur. Yıllara, dönemlere ve işletmelere göre, canlı ağırlık ve VKP'nin çok önemli (P<0.01) ölçüde değiştiği ortaya çıkmıştır.Toplam 365 gözlemden, ortalama gebelik, kuzulama oranı, koç altı koyun başına doğan kuzu ve gebelik üretkenliği sırasıyla; % 58.7, % 54.9, 0.86 ve 2.73 değerleri elde edilmiştir. İşletmelere göre ortaya çıkan farklılıklar oldukça önemlidir (P<0.01). Koyunların doğumda canlı ağırlık ortalaması 43.48 kg, Kıvırcık x Sakız F1 kuzularının doğum ağırlığı 3.18 kg'dır. Kuzu verimi bakımından önemli bir özellik olan doğum ağırlığı üzerine dönem, doğum tipi ve cinsiyet önemli etkide bulunmuştur (P < 0.01).Toplam üretkenlik, laktasyon üretkenliği, doğuran koyuna göre pazarlanan kuzu sayısı ve pazarlanan kuzu ağırlığına ilişkin en-küçük kareler ortalamaları sırasıyla; 12.44, 9.92, 1.07 ve 30.51 kg olarak bulunmuştur. Çalışmada, 245 baş Kıvırcık x Sakız F1 melezi kuzuya ait, pazarlama ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı, koçaltı koyuna göre pazarlanan kuzu sayısı ve ağırlığına ilişkin ortalamaları sırasıyla, 29.10 kg, 167.48 g, 0.60 ve 17.45 kg'dır. 100 gün ve pazarlama dönemi yaşama gücü sırasıyla; % 66.81 ve % 63.57 olarak bulunmuştur. Kuzularda yaşama gücü için yılın etkisi çok önemli bulunmuştur (P < 0.01).Anahtar sözcükler: Kıvırcık, senkronizasyon, kuzu verimi, toplam üretkenlik