Re-writing Shakespeare in the twentieth century: Edward Bond's Lear, Arnold Wesker's The Merchant and Howard Barker's Gertrude-the Cry in socio-historical context

Bu çalışma, Shakespeare'in eserlerinin İngiliz tiyatrosunda yeniden yazım örneklerinden olan Edward Bond'un Lear (1971), Arnold Wesker'ın The Merchant (1976) ve Howard Barker'ın Gertrude-The Cry (2002) adlı eserlerini yazıldıkları dönemin sosyo-politik, tarihî ve kültürel art alanına ilişkin olarak incelemektedir. Bu oyunlar hem dönemlerinde yaşanan olaylara birer yorum niteliğinde değerlendirilmektedir, hem de Shakespeare'in edebiyat dünyasındaki konumunu sorgulamak üzere yazılmış eserler olarak ele alınmaktadır. Böylelikle, edebiyatta yeniden yazımın önemli kaynak eserlerde ele alınan konuların işleniş biçimine, politik ve ideolojik altyapılarına karşı alternatif fikirler üretmek bakımından önemli bir işlevi olduğu savunulmaktadır. Giriş kısmında yeniden yazımın adaptasyon kuramı ve postmodern metinlerarasılık ile ilişkisi üzerinde durulmaktadır. Ardından, Shakespeare'in eserlerinin uyarlamalarının edebî tarihteki gelişimi, nasıl karşılandığı ve ne gibi işlevleri olduğu tartışılmaktadır. Bunun sonucunda da yeniden yazımlar yoluyla Shakespeare'in eserlerinin sorgulandığı ve ideolojik yanlarının eleştirildiği gibi çıkarımlar belirtilmektedir. Tezin birinci bölümünde Edward Bond'un Lear adlı oyunu, Kral Lear (1606) eserindeki sınıf eşitsizliği ve şiddet gibi konulara, aynı zamanda da Shakespeare'in bunlara kayıtsız tutumuna karşı Marksist sosyalist bakış açısıyla yazılmış bir yeniden yazım olarak incelenmektedir. 1970'ler İngiltere'sinde yaşanan sorunlar arasındaki sınıf eşitsizliği, öğrenci ve işçi grevleri, sol görüşlü liderlerin etkisizliği, Stalinizm ve Vietnam Savaşı ile artan şiddet göz önüne alınarak, Bond'un oyununun yalnızca bir Shakespeare uyarlaması değil aynı zamanda döneminin olaylarına ışık tutan bir eser olduğu tartışılmaktadır. İkinci bölümde, Arnold Wesker'ın The Merchant adlı eseri, Shakespeare'in Venedik Taciri (1605) adlı oyununu içerdiği Yahudi aleyhtarı söylem bakımından eleştirdiğinden kimlik politikaları kapsamında incelenmektedir. Nazi soykırımı sonrası dönemde üretilmiş bir eser olan Wesker'ın yeniden yazımı, yazıldığı dönemde yaşanan Arap-İsrail çatışması, Altı Gün Savaşı ve Yom Kippur Savaşı gibi olaylarla ilişkilendirilmektedir. Son bölümde, Howard Barker'ın Gertrude-The Cry adlı oyunu Shakespeare'in Hamlet (1600) adlı eserindeki kadın karakterin temsiline karşı cinsel politika bağlamında bir yanıt olarak ele alınmaktadır. Eserde değinilen bireysel irade ve cinsel özgürlük gibi konular, oyunun yazıldığı 2000'li yıllarda İngiltere'de iktidarda olan Yeni İşçi Partisi'nin kadınlar ve birey özgürlüğü kapsamında çıkardığı yasalar bağlamında düşünülerek döneme karşı eleştiri olarak incelenmektedir. Sonuç bölümünde, İngiliz tiyatrosunda Shakespeare'in yeniden yazımlarının kendi dönemlerinin kuramsal, kültürel, sosyo-politik ve ideolojik temellerini yansıtırken Shakespeare'in eserlerine de eleştirel bir tutum sergilediği ortaya konmaktadır. Bu çalışmada ele alınan üç eserin tematik ve teknik olarak incelenmesi sonucu, Shakespeare'in oyunlarının yeniden yazımlar yoluyla farklı dönemlerin önemli olaylarını ve konularını yansıtacak şekilde evrildikleri tartışılmaktadır. Anahtar Sözcükler Shakespeare, Kral Lear, Venedik Taciri, Hamlet, Edward Bond, Arnold Wesker, Howard Barker, Lear, The Merchant, Gertrude-The Cry, yeniden yazım, adaptasyon