Yiterbiyum-baryum-bakır oksit süperiletken şeritlerin sol-jel metodu ile üretimi ve karakterizasyonu

YİTERBSYYUM-BARYUM-BAKIR OKSİT SÜPERİLETKEN ŞERİTLERİN SOL-JEL METODU İLE ÜRETİMİ VE KARAKTERIZASYONU (DOKTORA TEZİ) Hasan OKUYUCU GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Kasım 2002 ÖZET Şerif yüzeyine kaplanmış Yb-123 (YbBa2Cu307) süperiletken ince filmin vakumsuz ortamda sol-jel metodu ile üretimi yapılmış ve karakteriz® edilmiştir. Taşıyıcı malzeme olarak kullanılan nikel şeritler 800 °C ile 1050 °C arasındaki sıcaklıklarda farklı zamanlar için indirgen atmosferde kristalografik yönlendirme tavlamasına tabii tutulmuştur. Nikel şerit, ESEM (Environmental Scanning Electron Microscopy), AFM (Atomic Force Microscopy), X-ışınlan9 kutup diyagramı ve optik mikroskop kullanılarak yüzey kalitesi, tane sının derinleşmesi ve kristalografik yönlenme kalitesi açısından karakterim® edilmiştir. Taşıyıcı malzeme ile süperiletken malzeme arasına, süperiletken malzeme ile taşıyıcı malzemenin reaksiyonunu önlemek ve taşıyıcı malzemede oluşan kristalografik yönlenmeyi süperiletken tabakaya taşımak amacı ite konan tampon tabaka, sol-jel metodu ile vakumsuz ortamda kaplanmıştır. X-ışın!art analizi, ESEM, Kutup diyagramı, AFM ve optik mikroskop kullanılarak yapılan incelemeler, tampon tabakanın homojen çatlaksız ve gözeneksiz olduğunu v@ kristalografik yönlendiğini göstermiştir. Tampon tabakanın kristalografik yönlenmesine, daldırma sayısının, ısıl işlem sıcaklığının ve süresinin etkileri araştırılmıştır. Süperiletken Yb-123 tabakası da yine vakumsuz ortamda sol-jel metodu ile kaplanmıştır. Süperiletken filmlerin kritik geçiş sıcaklığı dört nokta ölçüm metotu ile yapılmıştır. Süperiletken geçiş sıcaklığı 77 K olduğu ve sıvı azot sıcaklığında çalışabildiği belirlenmiştir. X-ışınlan ile kristalografik yönlenme özelliği araştırılmış ve süperiletken filmlerde kısmen kristalografik yönlenme olduğu bulunmuştur. Bilim Kodu Anahtar kelimeler Sayfa Adedi Tez Yöneticisi 604.01.01 Süperiletken, Yb-123, Sol-jel, Kristalografik yönlenme 133 Prof. Dr. ishak kARAKAYA