Yoğun bakım ünitesinde basınç yaralanması risk yönetiminde klinik karar destek sisteminin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi: karma yöntemler araştırması

Bu araştırma yoğun bakım ünitesinde basınç yaralanması riskini yönetmek için geliştirilen klinik karar destek sisteminin basınç yaralanması insidansı ve basınç yaralanması riskini önlemeye yönelik gerçekleştirilen hemşirelik uygulamaları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla karma yöntemler tasarımında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinden dokuz klinik hemşiresi yer almıştır. Araştırmanın verileri "Basınç Yaralanmasını Önleyici Hemşirelik Uygulamaları Gözlem Formu," "Basınç Yaralanması İnsidans İzlem Formu" ve "Bireysel Yüz Yüze Görüşmeler için Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Araştırmanın ön testinde hemşirelere herhangi bir müdahale uygulanmamış olup, son test-1'de klinik karar destek sistemi olmaksızın müdahale uygulanırken (E-BRY), son test-2'de klinik karar destek sistemi aktive edilerek müdahalenin uygulanması gerçekleştirilmiştir (KKDS-BRY). Araştırmanın ön test, son test-1 ve son test-2'nin her biri için iki ölçüm olmak üzere toplam altı farklı ölçüm zamanında basınç yaralanması riskine yönelik gerçekleştirilen önleyici hemşirelik uygulamalarının sayısı ve sıklığı; ön testin başlangıcından son test-2'nin bitime kadar hastane kaynaklı basınç yaralanması insidansı ile ilgili veriler elde edilmiştir. Araştırma ön test, son test-1 ve son test-2 ölçümlerinde hemşirelik uygulamalarının sayısı ve sıklığı ile basınç yaralanması insidans hızı bakımından fark olup olmadığı Fisher's exact test ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, ön test, son test-1 ve son test-2 ölçümlerinde basınç yaralanması insidansı bakımından fark saptanmamıştır (p>0,05). Araştırmanın son test-1 ölçümlerinde, yoğun bakım hemşirelerinin pozisyon verme, beslenme ilişkili laboratuvar bulgularının kontrolü, cilt rengi, ciltte nemlilik artışı ve cilt bütünlüğünün değerlendirilmesi uygulamalarında artış saptanmıştır (p<0,05). Ancak klinik karar destek sistemi aktivasyonu sonrası, hemşirelerin yaralanmayı önlemeye yönelik uygulamalarında bir değişim olmamıştır. Müdahalenin etkililiğine ilişkin kullanıcı değerlendirmeleri göz önünde bulundurulduğunda, kullanıcı uyum süresinin değişkenliği başta olmak üzere müdahalenin kullanımını olumsuz yönde etkileyen durumlar en aza indirilerek, müdahalenin basınç yaralanması risk yönetimi üzerindeki etkisinin en az altı ay kullanımın ardından değerlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Basınç ülseri; klinik karar destek sistemleri; kritik bakım; risk yönetimi.