Yoğun bakımda izlenen hastalarda krom seviyesinin glukoz metabolizmasına, lipid metabolizmasına, morbidite ve mortalite oranlarına olan etkilerinin incelenmesi

Krom (Cr) elementinin karbonhidrat ve lipid metabolizmasını kolaylaştıran bir eser element olduğu bilinmektedir. Krom eksikliğinin kan şekerinde, total kolesterolde ve trigliseridlerde yükselmeye; HDL ve insülin duyarlılığında azalmaya yol açtığı; bundan dolayı da kardiyovasküler hastalıklar ve tip 2 diyabet gibi bazı sorunlar ile ilişkili olabileceği literatürdeki mevcut çalışmalarda tartışılmaktadır. Çalışmamızda, yoğun bakım ünitesinde takip edilen ve dahil olma kriterlerini sağlayan hastalarda kan krom düzeyinin, kritik hastalık hiperglisemisi ve dislipidemi ile ilişkisini saptayarak, bu kritik hasta popülasyonunda gelecekte meydana gelebilecek istenmeyen bazı komplikasyonları; dolayısı ile morbidite ve mortalite oranlarını azaltmak için literatüre farklı bir bakış açısı kazandırmayı hedefledik. Etik kurul onayı alındıktan sonra çalışmaya, 7 Şubat 2024 – 8 Ağustos 2024 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji Yoğun Bakım Ünitesi'ne kabul edilen hastalar dahil edilmiştir. Hastalardan yatış günü alınan kan örneklerinden HbA1c, lipid paneli ve kan krom düzeyi; yattıkları süre boyunca da haftada bir kez olmak üzere lipid paneli, kan krom düzeyi ile birlikte günlük yapılan kan şekeri ölçümleri prospektif olarak kayıt altına alındı. Hastalara ait demografik bilgiler, komorbiditeler, yoğun bakıma yatış nedenleri, APACHE – II ve SOFA skorları, yatış süreleri (yoğun bakım ve hastane) ve beslenme durumları da incelendi. Ayrıca tüm hastaların glisemik varyabiliteleri (GV) de varyasyon katsayıları (CV) üzerinden hesaplandı. Bu oran ≥ %36 ise anormal olarak kabul edildi. Plazma krom düzeyi endüktif eşleşmiş plazma kütle spektrometrisi (ICP – MS) kullanılarak ölçüldü. Krom için normal plazma aralığı 0.7 – 28.0 µg/L olarak belirlendi. Mann – Whitney U ve Spearman's Rho testleri, normal dağılım göstermeyen veriler için uygulandı. Değişkenler ile sonuçlar arasındaki ilişkiler, çoklu karşılaştırmalar için Bonferroni düzeltmesi kullanılarak Ki – kare testleri ile değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların (n = 309) [167 (%54) kadın ve 142 (%46) erkek] ortanca (en düşük – en yüksek) yaşı 63.72 (19 – 99) idi. Elde edilen veriler sonucunda plazma krom seviyesinin glukoz ve lipid metabolizmaları üzerine olan etkileri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Bununla birlikte, yoğun bakım yatışının 7. gününde ölçülen plazma krom düzeyi (2. ölçüm) ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aynı zamanda; erkek cinsiyetin, post – operatif izlem nedenine kıyasla solunum sıkıntısı ve sepsis nedeni ile kabul edilen hastaların, SOFA ve APACHE – II skorlarındaki artışın, artmış glisemik varyabilitenin, yüksek trigliserid ve VLDL düzeylerinin; düşük HDL, LDL ve total kolesterol düzeylerinin anlamlı olarak mortaliteyi artırdığı tespit edilmiştir. Enteral yol ile beslenen hastalardaki mortalite oranının daha düşük olduğu da anlamlı olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak; krom eksikliğinin, hiperglisemi ve dislipidemi ile birlikte artan mortalite ve uzamış hastane yatışı ile ilişkili olduğu verilerine dayanarak bu çalışma, yoğun bakımda krom düzeylerine göre morbidite ve mortalite oranlarını azaltma konusunda mevcut literatüre yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlamıştır. Yoğun bakım ünitesinde 7. günde ölçülen (2. ölçüm) plazma krom düzeylerinin mortalite ile anlamlı bir ilişkisi olduğu gösterilmesine rağmen çalışmamız, yoğun bakım hastalarında krom düzeylerinin glukoz ve lipid metabolizması üzerinde doğrudan bir etkisini tespit edememiştir.