Yoğun kent, orta yoğun kent ve kır kavramları ışığında İstanbul ve göç olgusu üzerine bir çalışma

Kent-kır sınıflandırmaları gerek yasal metinlerde gerek literatürde farklı ölçütler ve farklı paradigmalar kullanılarak yapılmış olduğundan kavramların kullanımı ve bu kavramlar üzerinden veri üretilmesi konusunda karmaşık bir durum oluşmuş ve bu hususta geçerli ve sürdürülebilir verinin üretilmesi oldukça önem kazanmıştır. 20.000 nüfus bareminin kullanıldığı kent-kır sınıflandırmaları, hukuki düzenlemelerden fazlaca etkilenmiş ve gerçekliğini yitirmiştir. Yoğun kent, orta yoğun kent ve kır biçiminde geliştirilen üçlü yeni kent-kır sınıflandırması modeli bu alanda geçerli bir veri üretilmesi hususunda oldukça önemli bir gelişme olmuştur. Bu çalışmada amaç olarak kent-kır tanımlamalarında kullanılmış çeşitli sınıflandırma yöntemlerinin geçerliliğinin irdelenmesi ve bu kavramlar ışığında İstanbul'dan gerçekleştirilen tersine göçlerin arka planında yer alan nedenlerin ortaya konulması olarak belirlenmiştir. Yöntem olarak çeşitli kuruluşların veri ürettiği kent-kır tanımlamaları karşılaştırmalı olarak ele alınmış olup İstanbul ve göç ilişkisini tahlil edebilmek için Genel Nüfus Sayımları ile Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları analiz edilmiş ve literatür taraması yapılmıştır. Çalışmada kent ve kır kavramları çok yönlü olarak incelenmiş, İstanbul ve Türkiye'nin kentleşme ve göç sürecine kronolojik olarak yer verilmiştir. Ayrıca İstanbul ve göç ilişkisi, yoğun kent, orta yoğun kent ve kır kavramları üzerinden ortaya konulmuş, çeşitli veri, şekil ve grafiklerle bu ilişki desteklenmiştir. Çalışmanın sonucunda 1950'li yıllarda başlayan ve ilerleyen dönemlerde hızı zaman zaman azalsa da devam eden hızlı kentleşme sürecinin Türkiye'nin en büyük metropolü olan İstanbul'u gerek kente özgü hizmetler gerek kentsel kapasite açısından oldukça yıprattığı ve tersine göç sürecinde ciddi adımlar atılması gerekliliği vurgulanmıştır. İstanbul'dan tersine göç sürecinin altında yatan saik ve motivasyonlara detaylıca yer verilmiş olup çalışmanın sonuç kısmında birtakım önerilere yer verilmiştir.