Yön dergisi ve Türk dış politikası

Bu çalışma, haftalık Yön dergisinin dış politika konularındaki görüşlerini incelemek üzere hazırlanmıştır. Türkiye siyasi tarihinin belirli bir dönemini incelemek isteyenler vakitlerinin bir kısmını Yön dergisine ayırmak zorunda kalacaklardır. Zira bir aydın hareketi olarak doğan Yön, altmışlı yıllar boyunca Türkiye düşün hayatında önemli bir yer teşkil etmiştir. Bu önemi nedeniyle araştırmacılar, Yön dergisini ve yazarlarını konu alan önemli çalışmalar yapmışlardır. Ancak Yöncülerin doğrudan Türkiye dış politikasına yönelik görüşlerini yansıtan yeterli araştırmanın yapıldığını söylemek mümkün değildir. Çalışma, bu eksikliği giderme çabası taşımaktadır. Sol eğilimli aydınları bir araya getiren Yön, Türkiye dış politikasının genel eğilimlerine yönelik radikal denilebilecek eleştirilerde bulunmuştur. Siyasi bağımsızlığın yanında ekonomik bağımsızlığın da büyük önem taşıdığını belirten ve bunu `tam bağımsızlık' şeklinde formüle eden Yöncüler, Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu temel sorunların Batı ittifak sistemine olan bağımlılığından kaynaklandığını ileri sürmüşlerdir. Yöncülere göre, Türkiye'nin Batı ittifak sistemine olan bağımlılığı, bağımsızlık temelinde şekillenen kuruluş felsefesiyle çatışmaktadır. Yöncüler, bu bağımlılıktan kurtulabilmek için, Ankara'nın dış politika alanında radikal bir değişikliğe gitmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Bu yeni yönelimin önemli unsurlarından biri Sovyetler Birliği ile yakın ilişkiler kurulmasıdır. Yöncülere göre, uluslararası siyasette gittikçe ağırlığını hissettiren Üçüncü Dünya ise Türkiye'nin dikkate alması gereken bir gerçektir. Emperyalizme karşı ilk mücadeleyi yürüten Türkiye, azgelişmiş ülkelerin verdiği siyasi ve ekonomik bağımsızlık savaşını desteklemelidir. Türkiye'nin sorunlarının bu ülkelerin yaşadığı sorunlardan farklı olmadığının altını çizen Yöncüler, Üçüncü Dünyanın kalkınma çabalarının Türkiye için de bir örnek olabileceğini ileri sürmüşlerdir. Kısacası, Yön'ün başlattığı dış politika tartışmaları, sonraki dönemlerde dile getirilen yaklaşımların ve kavramların şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.