Yönetişim kalitesi ve ekonomik performans: OECD ülkelerinden ampirik bulgular

Yönetişim kalitesi, son yıllarda güncel çalışmalara çokça konu edilmiş ve popülerlik kazanmış bir kavramdır. Yönetişim kavramı; sahip olduğu güçlü ve kurumsal yapı ile stratejik vizyona dayalı, açık ve öngörülebilir politikalar üreten, hukukun üstünlüğünü esas alan, çok aktörlü bir yönetim modeli olarak tanımlanmaktadır. İyi yönetişim, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasi boyutları hakkında bazı bilgiler sunan ve ülkelerin birbirleriyle karşılaştırılmasına imkan sağlayan bir gösterge olarak kabul görmektedir. İyi yönetişim göstergeleri bakımından başarılı bulunan devletlerin genel itibariyle ekonomik gelişme ve kalkınma bakımından da başarılı oldukları görüldüğünden, iyi yönetişimin gelişmekte olan devletlerin gelişmiş ülkeler kategorisine girmesi noktasındaki çabaları için son derece önemli bir kavram haline gelmiştir. Gelişmiş ülkeler sadece ekonomik performans olarak değil, demokrasi, insan hakları, özgürlük ve hukuk gibi alanlarda da başarılı olmak ve daha iyi seviyelerde bulunmak zorundadırlar. Bu nedenle günümüz koşullarında ülkelerin, yönetişim göstergelerindeki kalitesini artırılmaksızın sürdürülebilir bir ekonomik büyüme ve gelişmeyi gerçekleştirmeleri mümkün görünmemektedir. Bu çalışmadaki amaç, OECD ülkelerinin ekonomik büyümesi üzerindeki yönetişim kalitesi göstergelerinin etkisinin belirlemesidir. Bu doğrultuda, Dünya Bankası veri tabanında bulunan ve Dünya Çapında Yönetişim Göstergeleri arasında yer alan siyasi istikrarsızlık, ifade özgürlüğü ve hesap verebilirlik, düzenleyici kalite, hükümetin etkinliği, hukukun üstünlüğü ve yolsuzluğun kontrolü gibi göstergeler yönetişim kalitesini temsilen çalışmada kullanılmıştır. Ekonomik performansı temsilen ise Dünya Bankası veri tabanında yer alan Dünya Kalkınma Göstergelerine ait veriler kullanılmıştır. Çalışma kapsamında, OECD üyesi 38 ülkeye ait 2002-2021 dönemi yıllık verileri kullanılmıştır. Ekonometrik analiz aşamasında, yönetişim göstergeleri öncelikle faktör analizine tabi tutulmuş, sonrasında ise yönetişim göstergelerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi iki ayrı dinamik panel regresyon modeli aracılığıyla araştırılmıştır. Elde edilen ampirik bulgu ve sonuçlar, çalışmaya konu edilen ülkeler için yönetişim performanslarındaki artışların ekonomik performansları üzerine pozitif yansıdığı ve yönetişim kalitesinin ekonomik büyüme için önemli bir belirleyici unsur olduğu yönünde kanıtlar sağlamıştır. Bunlara ek olarak, OECD ülkelerinin yönetişim ve ekonomik performansları ile ilişkili çeşitli bulgu ve sonuçlar da sağlamıştır.