Yukarı Fırat Havzası'nda değişen iklim koşulları altında akımların tahmini için hidrolojik modelleme

İklim değişikliğinin etkisi altında, su kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde planlanması ve yönetimi dünya çapında daha da önem kazanmıştır. Bu çalışmada Yukarı Fırat Havzası'ndaki iklim değişikliğinin etkileri, bölgesel iklim modelleri baz alınarak RCP 4.5/8.5 senaryoları için incelenmiştir. Havzanın dağlık bir alanda olması nedeniyle, iklim değişiminin gerek akımlara ve gerekse kar erimelerine olan etkisi ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Dört farklı bölgesel iklim modelinin (CNRM-CM5/RCA4, EC-EARTH/RACMO22E, HadGEM/HIRHAM5 ve NorESM1-M/HIRHAM5) iki senaryosu için yanlılık düzeltmeleri yapılarak, referans (1970-2005) ve gelecek dönem (2020-2100) için eğilim ve anomali çalışmaları 20'şer yıllık periyotlar halinde gerçekleştirilmiştir. Bu senaryoların önemli bir kısmı hidrolojik modellerde (HEC-HMS ve HBV-Light) kullanılarak havzada akım ve kar erime projeksiyonları hesaplanmış, anomaliler bulunarak değerlendirilmiştir. RCP 4.5/8.5 senaryolarında sıcaklıkların artan, yağışların ise bazı dönemlerde artan ve bazı dönemlerde azalan eğilimde olduğu görülmüştür. Hidrolojik modelleme çalışmaları sonucunda kalibrasyon için 0,76-0.82 ve doğrulama için 0,70-0,75 arasında model performansı (NSE) elde edilmiştir. Hidrolojik çalışmalar sonucu akımlarda genel olarak bir artış gözlenmiştir. İklim projeksiyonlarının kar erimesine etkisi kar ile kaplı alanlar, kar su eşdeğeri ve karlı gün sayıları analiz edilmiş, tüm model ve senaryolarda azalma anomalileri gözlenmiştir. Çalışma sonuçları, dağlık bir memba havzası olan Karasu için, artan sıcaklıklar ile yağışların kar yerine yağmur şeklinde düşeceğini, bu nedenle karlı gün sayısının, kar su eşdeğerinin ve karla kaplı alanın azalacağını, yağmur şeklinde düşen yağışlar nedeniyle ortalama akımların artacağını ve akım piklerinin zamansal olarak öne geleceğini göstermektedir. Bu da havza için kar beslenimlerinin azalması anlamına gelmektedir. Azalan kar beslenimlerinin ilgili sektörlere olan etkisinin araştırılmasının ve mansap havzalarının da çalışmaya dahil edilmesinin önemli olduğu görülmektedir