Yüksek din öğretimi öğrencilerinin eleştirel düşünme engellerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, yüksek din öğretimi öğrencilerinin eleştirel düşünme engellerini; cinsiyet, yaş, eğitim kademesi, doğum yeri, mezun olunan ortaöğretim kurumu, anne-baba eğitim durumu, ekonomik durum ve bilimsel etkinliklere katılma sıklıkları gibi değişkenler açısından incelemektir. Araştırmanın evrenini, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinde lisans öğrenimi görmekte olan 829 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise orantısız tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olan 305 yüksek din öğretimi öğrencisidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" ile Semerci vd. tarafından geliştirilen "Eleştirel Düşünme Engelleri (ELDEN)" ölçeği kullanılmıştır. Ölçekte toplam 26 madde bulunmaktadır. Bu maddeler "Mantık Yürütememe", "Benmerkezcilik" "Otoriteye İnanç" ve "Aşırı Güven" olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırma verilerinin analiz edilmesi için SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin sonuçlarına göre yüksek din öğretimi öğrencilerinin eleştirel düşünme engellerinin düşük olduğu görülmüştür. Öğrencilerin eleştirel düşünme engelleri cinsiyet, yaş, sınıf kademesi, doğum yeri, mezun oldukları ortaöğretim kurumu ve anne-baba eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma oluşturmamıştır. Fakat öğrencilerin eleştirel düşünme engelleri ekonomik durum ve bilimsel etkinliklere katılım sıklığı değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma oluşturmuştur. Ekonomik düzeyi düşük öğrencilerin orta düzeyde geliri olan öğrencilere göre eleştirel düşünme engellerinin ben merkezlilik boyutunda daha çok engelle karşılaştıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin bilimsel etkinliklere katılma sıkılıklarının eleştirel düşünme engellerine etkisinin incelenmesi sonucunda ise bilimsel etkinliklere daha sık katılanların eleştirel düşünme engel düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle; ekonomik durumu düşük olan öğrencilere yönelik burs ve diğer mali destek programlarının artırılması, bilimsel etkinliklere katılımın teşvik edilmesi, eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek amacıyla müfredata bu konuda özel dersler eklenmesi, öğrencilerin eleştirel düşünme engellerinin farkına varabilmeleri için kişisel gelişim seminerleri ve farkındalık çalışmaları düzenlenmesi, öğrencilere farklı bakış açılarından bilgi ve görüş sunarak onların eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olunması gibi öneriler sunulmuştur.