Yükseltinin arbusküler mikorizal fungusların spor yoğunluğu ve tür çeşitliliğine etkilerinin araştırılması

Bu çalışmanın amacı, Bartın ve Karabük illerinde bulunan farklı yükseltilerdeki arbusküler mikorizal fungusların (AMF) varlığı ve ekolojik özelliklerinin araştırılmasıdır. Bu amaçla Bartın ve Karabük il sınırları içerisinde 0 ile 1500 m arasında yaklaşık 500 m yükselti farkı ile 4 adet çalışma alanı belirlenmiştir. Bu çalışma alanları köy meraları ve yaylalardan oluşmaktadır. Vejetasyon dönemi başladıktan sonra Haziran-Temmuz (2016) aylarında arazi çalışmaları yapılmıştır. Her alandan AMF izolasyonu için rizosfer bölgesinden ve toprak analizi (tekstür, aktüel pH(H2O), CaCO3, elektriksel iletkenlik, organik karbon, toplam azot ve yarayışlı fosfor) için de 0-30 cm derinlikten 10' ar adet toprak örneği alınmıştır. Böylece toplamda AMF izolasyonu ve toprak analizleri için 40' ar adet toprak örneği alınmıştır. Buğdaygiller familyası AMF izolasyonu için pilot familya olarak belirlenmiş ve izolasyon toprağı buğdaygiller familyasına ait bitkilerden alınmıştır. Araştırma alanlarında şerit transekt yöntemine göre baklagiller, buğdaygiller ve diğer familyalar bazında botanik kompozisyon belirlenmiştir. Yükseltiye bağlı olarak değişen bazı toprak özellikleri AMF spor yoğunluğu arasındaki ilişki araştırılmış ve AM funguslar teşhis edilmiştir. AMF spor analizi yapılan tüm toprak örneklerinde farklı sayılarda AMF spor cinsine ve sayısına rastlanmıştır. Araştırmanın sonucunda yapılan tek yönlü varyanas analizine göre arbusküler mikorizal fungusların spor yoğunluğunun yükseltiye bağlı olarak değişiklik gösterdiği belirlenmiş olsa da bu değişikliğin sadece yükseltiye bağlanması doğru değildir. Çünkü yükselti ile birlikte toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri ve botanik kompozisyonda da değişiklikler olduğu belirlenmiştir. 25 gram topraktaki ortalama en yüksek spor sayısı 39.18 adet ve en yüksek cins sayısı 13 adet olarak Bartın iline bağlı olan ve yaklaşık 500 metre yükseklikte olan Arıt mevkiinde tespit edilmiştir. Ortalama en düşük spor sayısı ise 19.10 (25 gr toprak/adet) ile Kızılkum (11 m) mevkiisinde tespit edilmiştir. Böylece bu araştırmadan elde edilen veriler ile AMF'nin ekolojik özelliklerinin belirlenmesine katkı sağlanmıştır.