Yulaf(avena sativa L.) ve yaygın fiğ(vicia sativa L.) karışımında kuru ot verimi ve azot kullanım etkinliğinin belirlenmesi

Hayvancılık sektörünün sürdürülebilirliği, yeterli ve kaliteli yem üretimine doğrudan bağlıdır. Hayvanların artan kaliteli yem ihtiyacı, mera alanlarının daralması ve yem bitkileri tarımının sınırlı alanlarda yapılması, karışık ekim sistemlerine olan ilgiyi artırmıştır. Karışık ekim sistemlerinde yem bitkilerinden buğdaygil-baklagil ekiminin önemi baklagillerin azot bağlama özelliği ve buğdaygillerin bundan faydalanması ile belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, Bilecik ili Merkez ilçesi koşullarında 2022-2023 ve 2023-2024 vejetasyon dönemlerinde yulaf ve yaygın fiğ bitkilerinin yalın ve %50:50 karışımlarının farklı dozlarda azotlu gübre uygulanarak kuru ot veriminin ve azot kullanım etkinliğinin belirlenmesi amacıyla iki yıl süreyle yürütülmüştür. Çalışmada materyal olarak yulaf bitkisinde Chekota, yaygın fiğ bitkisinde Kubilay 82 çeşidi kullanılmıştır. Çeşitlerin yalın ve %50:50 karışımına 3 farklı dozda azotlu gübre dozu (0, 6, 12 kg/da) uygulanmış olup, deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlı olarak kurulmuştur. Çalışmada, bitki boyu, kuru ot verimi, ham protein verimi, ADF ve NDF oranları, azot kullanım etkinliği, fizyolojik etkinlik ve geri dönüşüm etkinliği ile bazı besin maddesi içerikleri belirlenmiştir. Kuru ot verimi değerleri bu çalışmada iki yılın ortalamasında dekara 382.7 kg ile 1420.5 kg arasında değişmiştir. En yüksek kuru ot verimi değeri % 50 yulaf ve % 50 yaygın fiğ karışımında dekara 6 kg N uygulamasından elde edilmiştir. İki yılın ortalamasında ham protein verimi, ADF ve NDF oranları sırasıyla 71.64 ile 229.38 kg/da, % 31.5 ile 36.4 ve % 49.7 ile 68.8 arasında değişmiştir. Azot kullanım etkinliği değerleri 4.1 ile 51.7 arasında, fizyolojik etkinlik değerleri 314.0 ile 2288.8 arasında ve geri dönüşüm etkinliği değerleri % 1.05 ile 3.73 arasında değişim göstermiştir. Elde edilen veriler incelendiğinde kuru ot verimi, ham protein verimi, azot kullanım etkinliği, fizyolojik etkinlik ve geri dönüşüm etkinliği değerlerinde % 50 yaygın fiğ ve % 50 yulaf karışım parsellerinde dekara 6 kg N uygulaması en yüksek sonuçları vermiştir. Karışık ekimin yalın ekimlere göre verim ve kalitede daha iyi sonuçlar sunduğu, N kullanımında ise dekara 6 kg N uygulamasının verim, ekonomi ve çevre açısından en iyi sonuçları verdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yulaf ve yaygın fiğin karışım halinde yetiştirilmesi ve dekara 6 kg azot uygulamasının sürdürülebilir yem üretimi ve azot yönetimi açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir.