Yunak (Konya) lamproitik kayalarının petrografik ve jeokimyasal incelemesi

Bu çalışmada Yunak (Konya) güneyinde yüzeyleyen lamproitik kayaların petrografik ve jeokimyasal (major-iz element ve Nd-Hf izotopları) özellikleri araştırılmıştır. Çalışma alanının temelinde, Jura-Kretase yaşlı kireçtaşı, dolomit ve ofiyolitik kayalar yer almaktadır. Bu temel üzerine, Miyo-Pliyosen yaşlı göl-akarsu çökelleri ve küçük hacimli lav akıntıları olarak yüzeyleyen Yunak Lamproitik Kayaları (YLK) uyumsuz olarak gelmektedir. YLK birimleri değişken oranlarda olivin, klinopiroksen, filogopit, nadir amfibol fenokristallerinin sanidin, klinopiroksen ve opak minerallerce zengin mikrolitik veya mikrokristalen hamur içinde dağıldığı porfirik doku ile karakteristiktir. YLK birimleri olivin lamproit, filogopit lamproit ve bunların arasındaki geçişi temsil eden olivin filogopit lamproit olarak sınıflandırılmıştır. YLK birimlerinin SiO2 içerikleri % 53-57 arasında değişmekte ve jeokimyasal olarak ultrapotasik (K2O: % 5-11; MgO: % 6-11 ve K2O/Na2O: % 3-11) karakter sergilemektedir. Ayrıca YLK, yüksek Ba (~1000-4000 ppm), Zr (~500-1000 ppm), Sr (~950-1100 ppm) içeriklerine sahiptir. YLK birimleri, orojenik (olivin lamproit; göreceli yüksek BİYE/YAEE oranları) ve anorojenik (filogopit lamproit; göreceli düşük BİYE/YAEE oranları) olmak üzere iki farklı tip uyumsuz iz element deseni sergilemektedir. İlaveten, olivin lamproitler (ɛNd: -5.93'den -6.03'a kadar; ɛHf: -8.01'den -8.41'e kadar) ile filogopit lamproitler (ɛNd: -2.32; ɛHf: 5.92) arasında Nd-Hf izotop bileşimleri açısından belirgin farklılık mevcuttur. Jeokimyasal olarak farklı bu iki kaya grubu birbirleriyle fraksiyonel kristalleşme yoluyla ilişkili olamazlar. Ayrıca, incelenen lamproitik kayaların gelişiminde kabuk kontaminasyonun etkisi önemsizdir. Böylece, bu belirgin jeokimyasal farklılık bunların farklı manto kaynağından türediğine işaret etmektedir. Elde edilen jeokimyasal bulgular, orojenik YLK birimlerinin yakın geçmişteki dalma-batma (yitim) süreçleriyle ilişkili olarak metasomatize olmuş litosferik manto kaynağından, anorojenik YLK birimlerinin ise astenosferik ergiyikler ile ilaveten zenginleştirilmiş litosferik manto kaynağından türediğini göstermektedir.