Yurt dışında emekli olup tersine göç etmiş yaşlı bireylerin yaşlılık sorunları: Emirdağ örneği

Dünya genelinde yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte, yaşlı bireylerin emeklilik sonrası yaşam tercihleri önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Bu tercihler arasında dikkat çeken olgulardan biri de "tersine göç" tür. Tersine göç, insanların uzun yıllar yaşadıkları veya çalıştıkları ülkeden, doğdukları ülkeye veya kendilerini daha rahat hissettikleri bir bölgeye geri dönmelerini ifade etmektedir. Özellikle yurtdışında çalışmış ve emekli olmuş bireyler için bu dönüş hem ekonomik avantajlar hem de kültürel aidiyet açısından cazip hale gelmektedir. Yurt dışında uzun yıllar çalışıp emekli olduktan sonra memleketlerine dönen bireylerin yaşadıkları bu dönüş süreci, sadece fiziksel bir yer değişikliğinden ibaret olmayıp, aynı zamanda duygusal, kültürel ve sosyal boyutlar içermektedir. Aynı zamanda yaşlılık dönemine tekabül eden bu süreçte bireylerin aktif ya da pasif yaşlılık modellerinden hangisine meyledeceği önem kazanmaktadır. Belirtilen anlayış bağlamında geliştirilen bu tez çalışması Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesinde nitel yöntemle yapılmış bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Fenomenolojik araştırma deseniyle tasarlanan çalışma bağlamında amaçlı kolay ulaşılabilir örneklem tekniği kullanılarak belirlenmiş olan 25 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Sonrasında elde edilen saha bulguları tematik içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Tez çalışmasının sonucunda, uzun yıllar yurtdışında yaşamış yaşlı bireylerin Emirdağ'a dönüşlerinde en belirleyici etkenlerin kültürel aidiyet, sosyal çevre özlemi ve ekonomik avantajlar olduğu, yaşlılık döneminde tanıdık bir ortamda huzur bulma, geleneksel yaşam tarzına geri dönme ve sosyal ilişkileri canlandırma isteğiyle tersine göçü tercih ettikleri, dönüş sonrası sosyal uyum sorunları, mekânsal yabancılaşma ve beklentilerle gerçeklik arasındaki çatışmalar yaşadıkları, yurtdışında elde edilen ekonomik birikimlerin Türkiye'de daha rahat bir yaşlılık dönemi sağladığı için tersine göçün önemli bir dinamiği olarak ortaya çıktığına yönelik değerlendirmelere ulaşılmıştır. Ayrıca katılımcıların yurtdışında yaşadıkları dönemde edindikleri yaşamsal alışkanlıklara uyumlu olarak aktif yaşlanma konusunda kararsız bir tutum içinde oldukları gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Yaşlılık Sorunları, Tersine Göç, Emeklilik Göçü, Gurbetçi Yaşlılar